halqali chuvalchanglar(annelides) tipi

ZIP 18 стр. 99,5 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 99,5 КБ

Тип файла ZIP

Страницы 18

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

halqali chuvalchanglar(annelides) tipi reja: 1. halqali chuvalchanglar tipiga umumiy tavsif. 2. kam tukli halqali chuvalchanglar. yomgâir chuvalchangi tuzilishi va hayoti. 3. kam tukli halqali chuvalchanglar vakillari va tarqalishi. 4. kð¾âp tukli halqali chuvalchanglar sinfi. 5. kð¾âp tuklilar ekologiyasi va ð¾ârganilishi. 6. sodda halqali chuvalchanglar. 7. zð¾âluklar sinfi vakillari va tarqalishi. 8. exiuridalar sinfi. 9. halqalilar filogeniyasi va evolyusiyasi. halqali chuvalchanglar tipiga umumiy tavsif. halqali chuvalangchanglar tipiga 8000 ming tur kirib dengizlarda, chuchuk suvlarda va tuproqda yashaydi. ular tanasi birin â ketin joylashgan aniq halqalar â bð¾âgâimlarga bð¾âlingan. shuning uchun ham ularni halqali chuvalchanglar deb aytiladi. bu tip uchta sinfga bð¾âlinadi. kð¾âp tukli chuvalchanglar sinfi. kam tukli chuvalchanglar sinfi. zuluklar sinfi. kam tukli halqali chuvalchanglar. (oligachaeta) sinfi kam tukli yoki oz qilli halqali chuvalchanglar â chuchuk suvlarda, chirindi kð¾âp zax joylar, ekinzorlar, yaylovlar tuprogâida hamda dengizlarda tarqalgan. 3000 ga yaqin turi bor. qilchalar soni kam. hammasi deyarli qð¾âsh jinsli, jinsiy organlari …

2 / 18

i (100-120 ta) segmentga bð¾âlingan. gavdasining birinchi segmentida ogâiz teshigi, ohirgi segmentida esa chiqaruv teshigi joylashgan. har qaysi bð¾âgâimda sakkiztadan tuklar mavjud. yomgâir chuvalchangining gavdasi bir-biriga zich yondashgan bir qavat hð¾âjayralar bilan qoplangan. chuvalchang terisining ustki qismi, kutikula bilan qoplanib, uning ostidagi bir qavatli epiteliyaga halqali muskullar, ularga esa juda yaxshi rivojlangan chð¾âziq muskullar rivojlangan. kutikulada bir hð¾âjayrali shilimshiq bezlar juda kð¾âp bð¾âladi. kutikula yomgâir chuvalchangini ichki organlarini tashqi muhitdan saqlasa, shilimshiq modda terini qurishdan saqlaydi. ovqat hazm qilish sistemasi â uzun naydan iborat bð¾âlib, oldingi uchida ogâiz teshigi joylashgan. ogâizdan-halqum boshlanadi. halqum â qizilð¾ângachga, qizilð¾ângach oxiri kengayib jigâildon hosil qiladi. bu yerda oziq namlanadi va yumshaydi. oziq jigâildondan muskulli âoshqozonchaâ ga tushadi, bu yerda eziladi, bundan sð¾âng ichakka tushadi, ichakning oxirgi qism orqa chiqaruv teshigi anal bilan tomomlanadi. qon aylanish sistemasi â yomgâir chuvalchangi â qon aylanish sistemasi bð¾âlishi bilan yassi va yumaloq chuvalchanglardan farq qiladi. agar yomgâir chuvalchangining …

3 / 18

q teri orqali nafas oladi. shilimshiqli teri tuproq ostida harakatlanish va kislorodni ð¾âzlashtirishga yordam beradi. ayirish organlari â har bir segmentda bir juftdan ochilgan kiprikli voronkasimon nefridiyalardan iborat bð¾âlib, ularning juda uzun buklangan naychalari dissepiment pardalarga yopishib joylashgan. naychaning uchi esa pastdagi segment orqali tashqariga ochilgan. nerv sistemasi â bosh segmentida halqumning ustida joylashgan bir juft halqum usti nerv tuguni (âbosh miyaâ) va ð¾âzaro bir-biri bilan tutashgan nerv tugunidan va shu tugunlardan ketadigan nervlardan iborat. qorin tomonida gavdaning har qaysi bð¾âgâimida bir juftdan nerv tuguni bor. kð¾âpayishi â yomgâir chuvalchangi â germofradit hayvon. uning kð¾âpayish organlari gavdaning oldingi qismiga joylashgan, erkaklik jinsiy organlarida â urugâdonda spermatazoidlar, urugâochilik jinsiy organlarida â tuxumdonlarda tuxum yetishadi. erta kð¾âklamda, kð¾âpayish davri kelishi bilan chuvalchang belbogâi shilimshiq modda ishlab chiqaradi, belbogâ atrofida shu moddadan muftacha hosil bð¾âladi. muskullarning qisqarishi tufayli muftacha chuvalchang gavdasining oldingi qismida sirgâanib boradi.tuxum yð¾âli va urugâ yð¾âli belbogâ tashqarisiga ochilgan bð¾âlib, …

4 / 18

mazkur guruhining kð¾âpchiligini tashkil etadi. mazkur guruh 7-8 oilaga mansub bð¾âlib, 200 dan ortiq turini birlashtiradi. limbritsidalar yoki haqiqiy yomgâir chuvalchanglari oilasi 200 ga yaqin turdan tarkib topgan. bular ð¾ârtasida 1-2 mm, 2-3 sm li mayda chuvalchanglardan tortib 30-50 sm li katta formalar uchraydi. kð¾âp tarqalgan 30-40 sm gacha uzunlikdagi katta âqizil chuvalchangâ (lumbricus terresfris) ðârta osiyo va qozogâiston territoriyasida keng tarqalgan. bu chuvalchang turli chirindi va tuproq chirindilari bilan oziqlanganidan ichagi hamma vaqt deyarli âtuproqâ bilan tð¾âlgan bð¾âladi. u kechalari kð¾âpincha tashqariga tuproq chiqarib tashlaydi. tuproqning uski va oski qavatlarini aralashtirib va unda havo ð¾âtadigan gâovak yð¾âllar hosil etish bilan bular tuproq hosildorligini ortdirishda katta ð¾ârin tutadi. dalalardla ekinzorlar va qð¾âriq yaylov yerlarda kð¾âp tarqalgan oqish chuvalchang â allobofora (allobophora) ð¾ârtacha 15-16 sm uzunlikda bð¾âlib, nihoyatda kð¾âp tarqalgan. 1 m3 tuproqda 400-500 ta va undan ham kð¾âp bð¾âlishi mumkin. qurgâoqchilikka chidamli bu chuvalchang, ayniqsa, tuproq âhayotidaâ katta ahamiyatga ega. …

5 / 18

m yer ostida yashab, tashqarida tuproq uyumlari hosil etadi. megaskolitsida chuvalchanglari ð¾ârtasida tropik ð¾ârmon daraxtlarga chiqib yashaydigan turlari ham uchraydi. yomgâir chuvalchanglarning tuproq hosil bð¾âlishida va tuproq hosildorligini ortdirishdagi ahamiyatini birinchi bð¾âlib mashhur olim charlz darvin kð¾âp yillar mobaynida tekshirdi. davrining kð¾ârsatishicha chuvalchanglar tuproqning ustki bilan ostki qavatlarini aralashtira borib, undagi chirindi va boshqa organik birikmalarning minerallanishi (ð¾âsimlik ð¾âzlashtiradigan holga kelishi)ni muttasil ravishda muvofiqlashtiradi va tuproqdagi âyð¾âllariâ orqali undagi foydali mikroblarni kð¾âpayishi va tuproqda havo kirib turishiga katta yordam kð¾ârsatadi. darvindan keyingi tadqiqotlar bu fikrlarin tð¾âla tð¾âgâri ekanligini tasdiqladi. kuzatishlardan maâlum bð¾âlishicha 1 gayer maydonida 400-500 mingtadan to 2 mm tagacha, (gð¾âng solingan yerlarda esa 7-8 mln dan 20 mln tagacha) chuvalchang bð¾âlishi aniqlandi. ularning faqat 1 m2 yerdagi uyalariing uzunligi 1-8 km gacha boradi. keltirilgan faktlar asosida mazkur chuvalchanglar tuproq hosildorligi va shakldorligi tiklanishida qanchalik muhim ð¾ârin tutganligini tasavvur etish mumkin. kam tukli haqalilarning 500 dan ortiqroq turlari chuchuk …

6 / 18

a) sinfi. kð¾âp tukli halqalilar yoki polixetalar â turli dengizlarda nihoyatda kð¾âp tarqalgan ð¾ârtacha kattalikdagi chuvalchanglardir. bir qanchalari erkin suzib yurib, kð¾âp turlari dengiz tubida, baâzilari qum yorib hayot kechiradi. dengiz hayotida gâoyat muhim ð¾ârin tutuvchi mazkur sinf 5000 ga yaqin turni birlashtiradi. kð¾âp tukli halqalilar â annelidalar tipining hamma asosiy xususiyatlarini ð¾âzlarida mujassamlashtirgan. bularda gavda-bosh, tana va dum qismga ajralgan; bosh qismida ogâiz oldi va ogâiz segmentlari, palpilar (kimyoviy sezuvorganlari), paypaslagichlar (teri sezuv organlari) va kð¾âzlar joylashgan. tanasi juda kð¾âp bir xildagi segmentlardan tarqalib topgan. ularning ikki yon tomonida tik joylashgan parapodiyalar bð¾âlishi, ularda esa bir qancha uzun qilsimon ð¾âsimtalar va nafas olish organi-jabralar joylashganligi xarakterlidir. teri â muskul xaltasi ikkilamchi tana bð¾âshligâi va hamma ichki organlari ayniqsa nerv sistemasi yaxshi rivojlangan. ayrim jinsli. gonadalari kð¾âplarida hamma tana segmentlarida bð¾âladi. traxofora lichinkasi orqali rivojlanadi. bir qancha turlari bð¾âlinish yð¾âli bilan ham kð¾âpayadi. suzib yuruvchi neris (nereis pelagica) ning tuzilishi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "halqali chuvalchanglar(annelides) tipi"

halqali chuvalchanglar(annelides) tipi reja: 1. halqali chuvalchanglar tipiga umumiy tavsif. 2. kam tukli halqali chuvalchanglar. yomgâir chuvalchangi tuzilishi va hayoti. 3. kam tukli halqali chuvalchanglar vakillari va tarqalishi. 4. kð¾âp tukli halqali chuvalchanglar sinfi. 5. kð¾âp tuklilar ekologiyasi va ð¾ârganilishi. 6. sodda halqali chuvalchanglar. 7. zð¾âluklar sinfi vakillari va tarqalishi. 8. exiuridalar sinfi. 9. halqalilar filogeniyasi va evolyusiyasi. halqali chuvalchanglar tipiga umumiy tavsif. halqali chuvalangchanglar tipiga 8000 ming tur kirib dengizlarda, chuchuk suvlarda va tuproqda yashaydi. ular tanasi birin â ketin joylashgan aniq halqalar â bð¾âgâimlarga bð¾âlingan. shuning uchun ham ularni halqali chuvalchanglar deb aytiladi. bu tip uchta sinfga...

Этот файл содержит 18 стр. в формате ZIP (99,5 КБ). Чтобы скачать "halqali chuvalchanglar(annelides) tipi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: halqali chuvalchanglar(annelide… ZIP 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram