halqali chuvalchanglar(annelides) tipi

ZIP 99.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1426073066_60439.doc halqali chuvalchanglar(annelides) tipi reja: 1. halqali chuvalchanglar tipiga umumiy tavsif. 2. kam tukli halqali chuvalchanglar. yomg‘ir chuvalchangi tuzilishi va hayoti. 3. kam tukli halqali chuvalchanglar vakillari va tarqalishi. 4. kо‘p tukli halqali chuvalchanglar sinfi. 5. kо‘p tuklilar ekologiyasi va о‘rganilishi. 6. sodda halqali chuvalchanglar. 7. zо‘luklar sinfi vakillari va tarqalishi. 8. exiuridalar sinfi. 9. halqalilar filogeniyasi va evolyusiyasi. halqali chuvalchanglar tipiga umumiy tavsif. halqali chuvalangchanglar tipiga 8000 ming tur kirib dengizlarda, chuchuk suvlarda va tuproqda yashaydi. ular tanasi birin – ketin joylashgan aniq halqalar – bо‘g‘imlarga bо‘lingan. shuning uchun ham ularni halqali chuvalchanglar deb aytiladi. bu tip uchta sinfga bо‘linadi. kо‘p tukli chuvalchanglar sinfi. kam tukli chuvalchanglar sinfi. zuluklar sinfi. kam tukli halqali chuvalchanglar. (oligachaeta) sinfi kam tukli yoki oz qilli halqali chuvalchanglar – chuchuk suvlarda, chirindi kо‘p zax joylar, ekinzorlar, yaylovlar tuprog‘ida hamda dengizlarda tarqalgan. 3000 ga yaqin turi bor. qilchalar soni kam. hammasi deyarli qо‘sh jinsli, jinsiy …

higi, ohirgi segmentida esa chiqaruv teshigi joylashgan. har qaysi bо‘g‘imda sakkiztadan tuklar mavjud. yomg‘ir chuvalchangining gavdasi bir-biriga zich yondashgan bir qavat hо‘jayralar bilan qoplangan. chuvalchang terisining ustki qismi, kutikula bilan qoplanib, uning ostidagi bir qavatli epiteliyaga halqali muskullar, ularga esa juda yaxshi rivojlangan chо‘ziq muskullar rivojlangan. kutikulada bir hо‘jayrali shilimshiq bezlar juda kо‘p bо‘ladi. kutikula yomg‘ir chuvalchangini ichki organlarini tashqi muhitdan saqlasa, shilimshiq modda terini qurishdan saqlaydi. ovqat hazm qilish sistemasi – uzun naydan iborat bо‘lib, oldingi uchida og‘iz teshigi joylashgan. og‘izdan-halqum boshlanadi. halqum – qizilо‘ngachga, qizilо‘ngach oxiri kengayib jig‘ildon hosil qiladi. bu yerda oziq namlanadi va yumshaydi. oziq jig‘ildondan muskulli “oshqozoncha” ga tushadi, bu yerda eziladi, bundan sо‘ng ichakka tushadi, ichakning oxirgi qism orqa chiqaruv teshigi anal bilan tomomlanadi. qon aylanish sistemasi – yomg‘ir chuvalchangi – qon aylanish sistemasi bо‘lishi bilan yassi va yumaloq chuvalchanglardan farq qiladi. agar yomg‘ir chuvalchangining ustki (yelka) tomoniga diqqat bilan qaralsa teri ostiga uzunasiga …

rikli voronkasimon nefridiyalardan iborat bо‘lib, ularning juda uzun buklangan naychalari dissepiment pardalarga yopishib joylashgan. naychaning uchi esa pastdagi segment orqali tashqariga ochilgan. nerv sistemasi – bosh segmentida halqumning ustida joylashgan bir juft halqum usti nerv tuguni (“bosh miya”) va о‘zaro bir-biri bilan tutashgan nerv tugunidan va shu tugunlardan ketadigan nervlardan iborat. qorin tomonida gavdaning har qaysi bо‘g‘imida bir juftdan nerv tuguni bor. kо‘payishi – yomg‘ir chuvalchangi – germofradit hayvon. uning kо‘payish organlari gavdaning oldingi qismiga joylashgan, erkaklik jinsiy organlarida – urug‘donda spermatazoidlar, urug‘ochilik jinsiy organlarida – tuxumdonlarda tuxum yetishadi. erta kо‘klamda, kо‘payish davri kelishi bilan chuvalchang belbog‘i shilimshiq modda ishlab chiqaradi, belbog‘ atrofida shu moddadan muftacha hosil bо‘ladi. muskullarning qisqarishi tufayli muftacha chuvalchang gavdasining oldingi qismida sirg‘anib boradi.tuxum yо‘li va urug‘ yо‘li belbog‘ tashqarisiga ochilgan bо‘lib, belbog‘ ustida hosil bо‘lgan murtacha ichiga urug‘ va tuxum hо‘jayra chiqadi. muftacha ichiga urug‘ va tuxum hо‘jayra urug‘lanadi va chuvalchangdan urug‘lab tushgan ichida urug‘langan …

malar uchraydi. kо‘p tarqalgan 30-40 sm gacha uzunlikdagi katta “qizil chuvalchang” (lumbricus terresfris) о‘rta osiyo va qozog‘iston territoriyasida keng tarqalgan. bu chuvalchang turli chirindi va tuproq chirindilari bilan oziqlanganidan ichagi hamma vaqt deyarli “tuproq” bilan tо‘lgan bо‘ladi. u kechalari kо‘pincha tashqariga tuproq chiqarib tashlaydi. tuproqning uski va oski qavatlarini aralashtirib va unda havo о‘tadigan g‘ovak yо‘llar hosil etish bilan bular tuproq hosildorligini ortdirishda katta о‘rin tutadi. dalalardla ekinzorlar va qо‘riq yaylov yerlarda kо‘p tarqalgan oqish chuvalchang – allobofora (allobophora) о‘rtacha 15-16 sm uzunlikda bо‘lib, nihoyatda kо‘p tarqalgan. 1 m3 tuproqda 400-500 ta va undan ham kо‘p bо‘lishi mumkin. qurg‘oqchilikka chidamli bu chuvalchang, ayniqsa, tuproq “hayotida” katta ahamiyatga ega. mazkur oilaga mansub va kо‘p tarqalgan gigant allobofora (40-50 sm gacha bо‘ladi) va gо‘ng solingan yerlarda kо‘plab kо‘payadigan gо‘ng chuvalchang (eisenia) lar ham foydali hisoblanadi. janubiy osiyo, avstraliya, afrikada va boshqa janubiy tropik mamlakatlarda tо‘rtta oilaga mansub 1800 turga yaqin tuproq halqali …

atlarini aralashtira borib, undagi chirindi va boshqa organik birikmalarning minerallanishi (о‘simlik о‘zlashtiradigan holga kelishi)ni muttasil ravishda muvofiqlashtiradi va tuproqdagi “yо‘llari” orqali undagi foydali mikroblarni kо‘payishi va tuproqda havo kirib turishiga katta yordam kо‘rsatadi. darvindan keyingi tadqiqotlar bu fikrlarin tо‘la tо‘g‘ri ekanligini tasdiqladi. kuzatishlardan ma’lum bо‘lishicha 1 gayer maydonida 400-500 mingtadan to 2 mm tagacha, (gо‘ng solingan yerlarda esa 7-8 mln dan 20 mln tagacha) chuvalchang bо‘lishi aniqlandi. ularning faqat 1 m2 yerdagi uyalariing uzunligi 1-8 km gacha boradi. keltirilgan faktlar asosida mazkur chuvalchanglar tuproq hosildorligi va shakldorligi tiklanishida qanchalik muhim о‘rin tutganligini tasavvur etish mumkin. kam tukli haqalilarning 500 dan ortiqroq turlari chuchuk suv havzalari – kо‘llar, daryolar, kichik havzalar va sun’iy kо‘l va sholipoyalarda yashaydigan formalar bо‘lib, eolosomalar, naydidalar, qil qorinlilar, naychalilar (tubifitsidalar) lumbrikulidalar kabi oilalardan tarkib topgan. ba’zi suv havzalarida bularning tubefikslar kabi yirik yoki stelariyalar kabi mayda turlari nihoyatda kо‘plab uchraydi. suv tubidagi chirindi va mikroblar bilan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "halqali chuvalchanglar(annelides) tipi"

1426073066_60439.doc halqali chuvalchanglar(annelides) tipi reja: 1. halqali chuvalchanglar tipiga umumiy tavsif. 2. kam tukli halqali chuvalchanglar. yomg‘ir chuvalchangi tuzilishi va hayoti. 3. kam tukli halqali chuvalchanglar vakillari va tarqalishi. 4. kо‘p tukli halqali chuvalchanglar sinfi. 5. kо‘p tuklilar ekologiyasi va о‘rganilishi. 6. sodda halqali chuvalchanglar. 7. zо‘luklar sinfi vakillari va tarqalishi. 8. exiuridalar sinfi. 9. halqalilar filogeniyasi va evolyusiyasi. halqali chuvalchanglar tipiga umumiy tavsif. halqali chuvalangchanglar tipiga 8000 ming tur kirib dengizlarda, chuchuk suvlarda va tuproqda yashaydi. ular tanasi birin – ketin joylashgan aniq halqalar – bо‘g‘imlarga bо‘lingan. shuning uchun ham ularni halqali chuvalchanglar deb aytiladi. bu tip uchta sinfga bо‘l...

ZIP format, 99.5 KB. To download "halqali chuvalchanglar(annelides) tipi", click the Telegram button on the left.

Tags: halqali chuvalchanglar(annelide… ZIP Free download Telegram