suv muhitida zararlovchi organizmlar

ZIP 2,6 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1426074065_60456.doc suv muhitida zararlovchi organizmlar reja: 1. bioqoplamalar – bu qattiq substratda yoki muhitda yashovchi jonivorlar va о‘simliklarning yig‘indisidir. 2. tosh va yog‘och qurtlari tomonidan suv inshootlarining yemirilishi. bioqoplamalar – bu qattiq substratda yoki muhitda yashovchi jonivorlar va о‘simliklarning yig‘indisidir. kо‘pincha unga yopishgan organizmlar yashaydi, ular orasida harakatlanuvchilari ham bо‘lib, ushbu organizmlardan oziqa va yashirinuvchi muhit sifatida foydalanadi. antropogen bioqoplamalar tabiiy bioqoplamalardan deyarli farq qilmaydi. tо‘g‘ri, kemalar ostida mо‘ylovdor qisqichbaqalarning bir necha yangi turlarini olimlar qayd qilgan. biroq, ushbu guruh tropik rayonlarda sust о‘rganilganligidan darak beradi. bu turlar tabiiy muhit substratlari orasida о‘z ajdodlariga ega. inson suv muhitini juda yaqinda о‘zlashtira boshladi va shu sababli antropogen substratlarda 1-2 asr orasida yangi turlar hosil bо‘lmaydi. bioqoplamalar barcha suv tiplarida ham dengiz va hamda chuchuk suv muhitida, har qanday chuqurliklarda qattiq substrat muhiti bо‘lgan turli-tuman biotoplarda uchraydi. ammo suvning tarkibi, uning harakat tezligi, yorug‘ligi, ifloslanishi va boshqa omillar qoplamalarning turlar tarkibiga ta’sir …

olib keladi. mina, buya va boshqa suzuvchi obyektlarda bioqoplamalar о‘sishi tufayli ularning massasi shunchalik kattalashadiki, ular chuqur suvga chо‘kib, о‘z harakatlarini tо‘xtatadi. suvda uzoq muddatda qо‘yilgan asboblarda ham bioqoplamalar о‘sishi tufayli ularning ishiga ta’sir kо‘rsatadi. baliqchilarning tо‘rlari haftalab yoki bir kunda bioqoplagichlar bilan shunday og‘irlashishi mumkinki, natijada tо‘rlarni kо‘tarish og‘irlashadi yoki ularni butunlay chо‘ktiradi, baliqchilar tо‘rlarni kо‘tarishda og‘ir ahvolga tushadilar, ayrim hollarda qisqichbaqalar balyanuslarning о‘tkir qismiga tegib, hatto qо‘llarini jarohatlashlari ham mumkin. bizning hududda dengizlar yо‘qligi (hozirgi kunda orol dengizida qatnovchi kemalar mavjud emas) sababli bioqoplovchi organizmlar xususida ma’lumot yо‘q. biroq ushbuni aytish о‘rinliki, bizda shо‘rroq va chuchuk suvlarda sirdaryo va amudaryoning sekin oqar orol oldi hududlarida bioqoplamachilar uchraydi. xususan orol oldi hududlaridagi deltalardagi kо‘llar, daryolarning suvlarida va orol suvining chuqur bо‘lmagan rayonlarida ikki pallali mollyusklarning dreyssenidlar – dreissenidae oilasi kenja turlari yashaydi. ular quyidagilar – dreissena polymorpha aralensis, d. p. obtusicarinata (starobogatov, 1974; izzatullayev, 1987) (56 rasm). bu ikki …

alar, xironomidlar va buloqchilarning lichinkalari uchraydi. dreyssenalardan hosil bо‘lgan bioqoplamalar, ayrimda о‘n va 50-60 g/m2 yetishi aniqlangan. a-teredo navalis daraxt bо‘lagi ichida. b-teredo tanasining oldingi qismi. v- teredo chig‘nanog‘i ichida. g- teredo navalis ning palletalari 1-chig‘anog‘i, 2-og‘iz teshigi, 3-oyog‘i, 4-pellagiali,5-sifonlari (.yashnov, 1952) dreissena polymorpha aralensis (y.i.starobogotov, 1974): a va b – yon tomondan, v va g – qorin tomondan, d va ye- chо‘qqisi tomondan kо‘rinishi. dreyssenalarning turli xil yoshdagi tо‘plamlar hosil qilishi (v.i. jadin, 1946) asosiy bioqoplovchilar – о‘troq organizmlar, ikkilamchilari – harakatlanuvchilardir. turli sharoitlarda xilma- xil turlar va ularning guruhlari ustunlik qiladi. qoplovchilar hayvonot olamining barcha tiplarida va qator suv о‘tlari tiplarida ham uchraydi. makroqoplovchilarining antropogen substratda turlari aniqlangan. hozirgi kunda ularning 3000 dan ortiq turlari ma’lum, tabiatda esa ularning jami soni 20000 dan ortiq deb taxmin qilinadi. qoplovchilardan kо‘pincha evribiont, ya’ni turli tuman sharoitlarda yashovchilari xavfli hisoblanadi. chunki, ular juda keng tarqalgan, odatda katta biomassa hosil qiladi va …

ylaboyoqli qisqichbaqalar buzadi, boshqalari betonni va plastik materiallarni (vinil, polistiren, polikarbonat va b.) teshadi. masalan, panama kanalida beton massivlari tosh teshuvchilari zararidan vayronaga aylantirilgan. italiyada neapoldagi serapis ibodatxona ustunlari toshteshuvchilar bilan ilma-teshik qilingan. qachonlardir bu yerda yer chо‘kishi yuz berib, ibodatxona suv ostida qolgan, yangidan yer kо‘tarilib ibodatxonani yana quruqlikka kо‘tardi, ammo barcha ustunlar toshteshuvchilar bilan zararlangaan edi. ikki pallali mollyusklardan pholas, martesia, xulophaga lar suv osti kabellarning о‘ramlariga yopishib, ularni yemiradi ( 65 rasm, a). uning natijasida elektr toki tashqari oqimi yuzaga keladi. bu ayniqsa chuqur suv osti kabellari uchun xavfli, chunki, ularni ta’mirlash juda qiyin. tirik marjonlarni, mollyusklarni, mо‘ylaboyoqli qisqichbaqalarni yemirishi tufayli, ularning faunasini kamaytiradi. ustritsa mollyusklarni toshteshuvchilar parmalab, katta zarar keltiradi. bu zararkunandalarga qarshi kurashda ustritsalarni chuchuk suvga botiriladi. qirg‘oqlar buzilishida asosiy о‘rinni mollyusklar va ayrim hollarda mо‘ylaboyoq qisqichbaqalar, suv о‘tlari, bulutlar va boshqa organizmlar egallaydi. qirg‘oqlarning bioeroziyasi bir yilda 2-12 mm gacha bо‘lgan qalinliklardagi qirg‘oqlarni yaroqsiz …

lumotlar kam. u kо‘pincha mexanik usul bilan birga amalaga oshadi. bulut clione ohakli substratni amebotsitlar yordamida yemiradi. ular о‘zlaridan kalsiy angidridni yemiruvchi modda ajratib chiqaradi. chuqurchalarga dastlab xujayralarning о‘simtalari, sо‘ngra tо‘liq xujayralar kiradi. bulutlar chig‘onoqlarni parmalaydi hamda ohakli substratlarni va ularning ustini yemiradi. mshankalar penetrantia fosfor kislotasini ajratib chiqaradi. suv о‘tlari ham ohaklarni eritish uchun fosfor kislotasini ishlab chiqib, ohakni ishqorga aylantiradi. pholas, zirphaea, petricola mollyusklar avlodlari tishchalar bilan qoplangan bо‘lib, inlarida aylanganda, ular yordamida devorni parmalaydi. pholas lichinkalari substrat tanlash xususiyatiga ega, bundan tashqari unga joylashganda о‘z tur zotlarining о‘rnashishiga ijobiy ta’sir kо‘rsatadi. foladidlarning chig‘anoqlari mustahkam, murakkab skulturali, tishchali qovurg‘alar bilan qoplangan. chig‘anoqlarining oxirgi mushaklari qaychi mushaklari bilan maxsus ichki о‘simta – apofizga biriktirilgan. oldingi mushak orqasidagiga nisbatan perpendikulyar qisqaradi, bu о‘z navbatida chig‘anoqlarning murakkab harakatlanishiga imkon yaratib, mollyusklar jinsni parmalashiga yо‘l qо‘yadi. ish davomida mollyuska oyoqlarini uyasiga mahkamlaydi. ayrim foladidlar, masalan qora dengizda hayot kechiruvchi p. dactylus, nur …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "suv muhitida zararlovchi organizmlar"

1426074065_60456.doc suv muhitida zararlovchi organizmlar reja: 1. bioqoplamalar – bu qattiq substratda yoki muhitda yashovchi jonivorlar va о‘simliklarning yig‘indisidir. 2. tosh va yog‘och qurtlari tomonidan suv inshootlarining yemirilishi. bioqoplamalar – bu qattiq substratda yoki muhitda yashovchi jonivorlar va о‘simliklarning yig‘indisidir. kо‘pincha unga yopishgan organizmlar yashaydi, ular orasida harakatlanuvchilari ham bо‘lib, ushbu organizmlardan oziqa va yashirinuvchi muhit sifatida foydalanadi. antropogen bioqoplamalar tabiiy bioqoplamalardan deyarli farq qilmaydi. tо‘g‘ri, kemalar ostida mо‘ylovdor qisqichbaqalarning bir necha yangi turlarini olimlar qayd qilgan. biroq, ushbu guruh tropik rayonlarda sust о‘rganilganligidan darak beradi. bu turlar tabiiy muhit substratlari oras...

Формат ZIP, 2,6 МБ. Чтобы скачать "suv muhitida zararlovchi organizmlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: suv muhitida zararlovchi organi… ZIP Бесплатная загрузка Telegram