suv muhitida zararlovchi organizmlar

ZIP 15 pages 2.6 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type ZIP

Pages 15

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

suv muhitida zararlovchi organizmlar reja: 1. bioqoplamalar â bu qattiq substratda yoki muhitda yashovchi jonivorlar va ð¾âsimliklarning yigâindisidir. 2. tosh va yogâoch qurtlari tomonidan suv inshootlarining yemirilishi. bioqoplamalar â bu qattiq substratda yoki muhitda yashovchi jonivorlar va ð¾âsimliklarning yigâindisidir. kð¾âpincha unga yopishgan organizmlar yashaydi, ular orasida harakatlanuvchilari ham bð¾âlib, ushbu organizmlardan oziqa va yashirinuvchi muhit sifatida foydalanadi. antropogen bioqoplamalar tabiiy bioqoplamalardan deyarli farq qilmaydi. tð¾âgâri, kemalar ostida mð¾âylovdor qisqichbaqalarning bir necha yangi turlarini olimlar qayd qilgan. biroq, ushbu guruh tropik rayonlarda sust ð¾ârganilganligidan darak beradi. bu turlar tabiiy muhit substratlari orasida ð¾âz ajdodlariga ega. inson suv muhitini juda yaqinda ð¾âzlashtira boshladi va shu sababli antropogen substratlarda 1-2 asr orasida yangi turlar hosil bð¾âlmaydi. bioqoplamalar barcha suv tiplarida ham dengiz va hamda chuchuk suv muhitida, har qanday chuqurliklarda qattiq substrat muhiti bð¾âlgan turli-tuman biotoplarda uchraydi. ammo suvning tarkibi, uning harakat tezligi, yorugâligi, ifloslanishi va boshqa omillar qoplamalarning turlar tarkibiga taâsir etadi. …

2 / 15

oyat katta miqdordagi ortiqcha metall va beton sarflashga olib keladi. mina, buya va boshqa suzuvchi obyektlarda bioqoplamalar ð¾âsishi tufayli ularning massasi shunchalik kattalashadiki, ular chuqur suvga chð¾âkib, ð¾âz harakatlarini tð¾âxtatadi. suvda uzoq muddatda qð¾âyilgan asboblarda ham bioqoplamalar ð¾âsishi tufayli ularning ishiga taâsir kð¾ârsatadi. baliqchilarning tð¾ârlari haftalab yoki bir kunda bioqoplagichlar bilan shunday ogâirlashishi mumkinki, natijada tð¾ârlarni kð¾âtarish ogâirlashadi yoki ularni butunlay chð¾âktiradi, baliqchilar tð¾ârlarni kð¾âtarishda ogâir ahvolga tushadilar, ayrim hollarda qisqichbaqalar balyanuslarning ð¾âtkir qismiga tegib, hatto qð¾âllarini jarohatlashlari ham mumkin. bizning hududda dengizlar yð¾âqligi (hozirgi kunda orol dengizida qatnovchi kemalar mavjud emas) sababli bioqoplovchi organizmlar xususida maâlumot yð¾âq. biroq ushbuni aytish ð¾ârinliki, bizda shð¾ârroq va chuchuk suvlarda sirdaryo va amudaryoning sekin oqar orol oldi hududlarida bioqoplamachilar uchraydi. xususan orol oldi hududlaridagi deltalardagi kð¾âllar, daryolarning suvlarida va orol suvining chuqur bð¾âlmagan rayonlarida ikki pallali mollyusklarning dreyssenidlar â dreissenidae oilasi kenja turlari yashaydi. ular quyidagilar â dreissena polymorpha aralensis, d. p. obtusicarinata …

3 / 15

nkalar (ular bizning hududda paleozoy erasida kð¾âp bð¾âlgan), sodda hayvonlar, bulutlar, suv ð¾âtlari, zamburugâlar va boshqa turli-tuman organizmlar guruhi â oligoxetalar, xironomidlar va buloqchilarning lichinkalari uchraydi. dreyssenalardan hosil bð¾âlgan bioqoplamalar, ayrimda ð¾ân va 50-60 g/m2 yetishi aniqlangan. [image: image1.png] a-teredo navalis daraxt bð¾âlagi ichida. b-teredo tanasining oldingi qismi. v- teredo chigânanogâi ichida. g- teredo navalis ning palletalari 1-chigâanogâi, 2-ogâiz teshigi, 3-oyogâi, 4-pellagiali,5-sifonlari (.yashnov, 1952) [image: image2.jpg] dreissena polymorpha aralensis (y.i.starobogotov, 1974): a va b â yon tomondan, v va g â qorin tomondan, d va ye- chð¾âqqisi tomondan kð¾ârinishi. [image: image3.jpg] dreyssenalarning turli xil yoshdagi tð¾âplamlar hosil qilishi (v.i. jadin, 1946) asosiy bioqoplovchilar â ð¾âtroq organizmlar, ikkilamchilari â harakatlanuvchilardir. turli sharoitlarda xilma- xil turlar va ularning guruhlari ustunlik qiladi. qoplovchilar hayvonot olamining barcha tiplarida va qator suv ð¾âtlari tiplarida ham uchraydi. makroqoplovchilarining antropogen substratda turlari aniqlangan. hozirgi kunda ularning 3000 dan ortiq turlari maâlum, tabiatda esa ularning jami soni 20000 …

4 / 15

larni kuzatish mumkin. chunki ð¾âsha davrda markaziy osiyo yerlari tetis dengizining osti bð¾âlgan va ushbu davrda parmalovchilar yashaganligidan darak beradi. parmalovchilarning ayrimlari yumshoq jinslarni teshsa, boshqalari qattiq toshlarni ham parmalashi mumkin. ayrim mollyusklarning chigâanoqlarini mð¾âylaboyoqli qisqichbaqalar buzadi, boshqalari betonni va plastik materiallarni (vinil, polistiren, polikarbonat va b.) teshadi. masalan, panama kanalida beton massivlari tosh teshuvchilari zararidan vayronaga aylantirilgan. italiyada neapoldagi serapis ibodatxona ustunlari toshteshuvchilar bilan ilma-teshik qilingan. qachonlardir bu yerda yer chð¾âkishi yuz berib, ibodatxona suv ostida qolgan, yangidan yer kð¾âtarilib ibodatxonani yana quruqlikka kð¾âtardi, ammo barcha ustunlar toshteshuvchilar bilan zararlangaan edi. ikki pallali mollyusklardan pholas, martesia, xulophaga lar suv osti kabellarning ð¾âramlariga yopishib, ularni yemiradi ( 65 rasm, a). uning natijasida elektr toki tashqari oqimi yuzaga keladi. bu ayniqsa chuqur suv osti kabellari uchun xavfli, chunki, ularni taâmirlash juda qiyin. tirik marjonlarni, mollyusklarni, mð¾âylaboyoqli qisqichbaqalarni yemirishi tufayli, ularning faunasini kamaytiradi. ustritsa mollyusklarni toshteshuvchilar parmalab, katta zarar keltiradi. bu zararkunandalarga …

5 / 15

alovchilar uch xil bð¾âladi: mexanik, kimyoviy va ximiko-mexanik. masalan, botula avlodi mollyusklari sof mexanik parmalovchilar hisoblanadi. ular yumshoq, ohaksiz jinslarda yashaydi. [image: image4.jpg] tosh teshuvchilar: a â folas mollyuskasi, b â petrikola mollyuskasi, v â ksilofaga mollyuskasi, g â polidora polixeti ( v.d. ilichev va bosh., 1987). kimyoviy parmalash xususida maâlumotlar kam. u kð¾âpincha mexanik usul bilan birga amalaga oshadi. bulut clione ohakli substratni amebotsitlar yordamida yemiradi. ular ð¾âzlaridan kalsiy angidridni yemiruvchi modda ajratib chiqaradi. chuqurchalarga dastlab xujayralarning ð¾âsimtalari, sð¾ângra tð¾âliq xujayralar kiradi. bulutlar chigâonoqlarni parmalaydi hamda ohakli substratlarni va ularning ustini yemiradi. mshankalar penetrantia fosfor kislotasini ajratib chiqaradi. suv ð¾âtlari ham ohaklarni eritish uchun fosfor kislotasini ishlab chiqib, ohakni ishqorga aylantiradi. pholas, zirphaea, petricola mollyusklar avlodlari tishchalar bilan qoplangan bð¾âlib, inlarida aylanganda, ular yordamida devorni parmalaydi. pholas lichinkalari substrat tanlash xususiyatiga ega, bundan tashqari unga joylashganda ð¾âz tur zotlarining ð¾ârnashishiga ijobiy taâsir kð¾ârsatadi. foladidlarning chigâanoqlari mustahkam, murakkab skulturali, tishchali …

6 / 15

aydi. radulalar yordamida mexanik parmalash sakkizoyoqqa (octopus vulgarus) xos bð¾âlib, gastropodlar chigâanogâini parmalab, tuynuk ochadi. kimyoviy parmalash tð¾âgârisida maâlumotlar oz. kð¾âpincha ular mexanik parmalovchilar bilan birga uchraydi. mshanka penetrantia fosfor kislotasi ajratib chiqaradi. suv ð¾âtlari ohaktoshni eritib, ohak karbonat angidiridini ikki uglekisliga aylantiruvchi fosfor kislotasi ajratib chiqaradi. sipunkulidlar (themiste, phascolosoma, closiphon va b.) ð¾âlik marjonlar, ohaktoshlar, mangrlarni parmalaydi. qattiq jismlar epidermal bezi ajratgan suyuqlik bilan yumshatiladi. keyin kristallar mexanik ishlanadi, ularning parchalari marjon devorlari orasiga joylashtirilib, yotqizma yð¾âl hosil qiladi. polixeta polydora kislota ishlab chiqaradi, bu esa almashinish mahsuli bð¾âlsa kerak (65 rasm, g). dengiz finiklari - mollyusklar avlodi (lithophaga) â kislotalardan himoyalovchi nozik pð¾âst bilan qoplangan. ular faqat ohaktoshli jismlarda yashaydi. lithophaga ayrim turlari aylanmasdan parmalaydi, boshqalari parmalash uchun aylanadi. parmalash tezligi 1 oyda 1 mm. ikki pallali penitella mollyuskasi qorinoyoqli haliotis chigâanogâini kallusdagi tishchalari hamda kimyoviy uslub bilan parmalaydi. ayrim dengiz tipratikanlari (echinoidae) tosh va qoyalarni mexanik yemiradi. …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suv muhitida zararlovchi organizmlar"

suv muhitida zararlovchi organizmlar reja: 1. bioqoplamalar â bu qattiq substratda yoki muhitda yashovchi jonivorlar va ð¾âsimliklarning yigâindisidir. 2. tosh va yogâoch qurtlari tomonidan suv inshootlarining yemirilishi. bioqoplamalar â bu qattiq substratda yoki muhitda yashovchi jonivorlar va ð¾âsimliklarning yigâindisidir. kð¾âpincha unga yopishgan organizmlar yashaydi, ular orasida harakatlanuvchilari ham bð¾âlib, ushbu organizmlardan oziqa va yashirinuvchi muhit sifatida foydalanadi. antropogen bioqoplamalar tabiiy bioqoplamalardan deyarli farq qilmaydi. tð¾âgâri, kemalar ostida mð¾âylovdor qisqichbaqalarning bir necha yangi turlarini olimlar qayd qilgan. biroq, ushbu guruh tropik rayonlarda sust ð¾ârganilganligidan darak beradi. bu turlar tabiiy muhit subst...

This file contains 15 pages in ZIP format (2.6 MB). To download "suv muhitida zararlovchi organizmlar", click the Telegram button on the left.

Tags: suv muhitida zararlovchi organi… ZIP 15 pages Free download Telegram