зоология фани, ривожланиш тарихи ва вазифалари

ZIP 48,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1473514749_64868.doc зоология фани, ривожланиш тарихи ва вазифалари режа: 1.кириш 2.зоология фанининг пайдо бўлиши ва ривожланиш тарихи. 3.зоология фанининг соҳа ва тармоқлари . 4.ҳайвонот систематикасининг асослари. таянч иборалар: зоология тушунчаси; ҳайвонот дунёсининг пайдо бўлиши ва ривожланиши, хайвонот дунёси турлари сони; зоология фанига асос солган қадимги дунё олимлари; аристотель ишлари; уйғониш даври олимлари: к.геснер, к.линней, ж.б.ламарк, к.бер, ч.дарвин, э.геккел, и.мечников, и.скрябин ва б.қ.р. морфология; анатомия; гистология; тситология; эмбриология; молекуляр биология; систематика; филогения; палеозоология; экология; физиология; протозоология; гелминтология; энтомология; арахнология; ихтиология; орнитология; маммалогия; ҳайвонот дунёси систематикаси асослари; к. линней сиситематикаси; тур; уруғ; оила; туркум; синф; тип ва ҳоказолар. кириш зоология қисқача ифода этганда, ҳайвонлар тўғрисидаги фандир, аслида эса у ҳайвонлар дунёсининг хилма-хиллиги, тузилиши, ҳаёти, систематик гуруҳлари ўзаро қариндошлик муносабатлари ва келиб чиқиши (филогенияси) ҳамда географик тарқалиши тўғрисидаги фандир. (грекча, зоо - “ҳайвон”, логос – “фан”). эрамиздан бир млярд йилча муқаддам энг содда шаклда пайдо бўлган ва узоқ даврлар мобайнида мураккаб такомилланиш жараёнлари асосида …

вонларни ўзига ўргатиб, хонакилаштира борган. ф. энгелснинг кўрсатишича мазкур ҳодиса, яъни ҳайвонот маҳсулоти (гўшт, ҳайвон оқсили)дан фойдаланиш инсоннинг шаклланишида аҳамиятга эга бўлган. шунинг учун ҳам қадимги давр одамларида бир қанча ҳайвонларнинг тузилиши, ҳаёти ҳатто уларнинг ўзаро муносабатлари ва хулқ-атвори тўғрисидаги маълумотлар тўплана борганлиги аниқланган. 1. зоология фанининг пайдо бўлиши ва ривожланиш тарихи зоология қадимги фанлардан бўлиб, бу фанга эрамиздан илгариги 384-322 йилларда яшаган грециялик олим, файласуф аристотель (арасту) асос солган. арасту ўша замонда фанга маълум бўлган 454 хил (тур) ҳайвонларни тузилиши ҳаёти ва тарқалишини система асосида баён қилиб берган. арасту асарларидаги ҳайвонот дунёси системаси кўп жиҳатдан ҳозирги системага яқин бўлиб, унда ҳайвонлар; қонлилар (умуртқалилар) ва қонсизлар (умуртқасизлар) деган катта гуруҳларга, булар эса ўз навбатида яна саккизта кичик гуруҳларга: тирик туғувчи тўрт оёқлилар (сут эмизувчилар), тухум қуювчи икки оёқлилар (қушлар), тухум қуювчи тўрт оёқлилар (судралиб юрувчилар) оёқсиз тухум қуювчи жабралилар (балиқлар) ҳашоратлар, қисқичбақасимонлар кабиларга ажратган. арастунинг зоологияга оид асарлари ўзининг тўла …

хилма-хиллиги ва тузилишини ҳар томонлама ўрганиш ва зоологик системани ривожлантиришга спалантсани, бюффон, сент-илер, ж.б. ламарк, ж. кюве каби ғарбий европа олимлари ва шунингдек ломоносов, паллас, волф, к. бер ва ф. руле каби олимлар катта ҳисса қўшдилар. ҳозирги замон биология фанига асос солган ч.дарвин эволюцион таълимотининг вужудга келиши (1859 й.) илмий материалистик зоология фанининг ривожланишига сабаб бўлди. чунки бу таълимот “ҳайвон ва ўсимликларнинг турларини бир-бирлари билан боғланмаган ҳолда якка-якка худо томонидан яратилганлиги ҳақидаги дунё-қарашларга қаттиқ зарба берди ва биологияни тўлиқ илмий асосга қўйди”.хих асрнинг иккинчи ярми илмий материалистик зоологиянинг ривожланиш даври бўлди. дарвин эволюцион назарияси асосида зоологиянинг тараққий этиши ва ривожлана боришида а. уоллес, т. гексли, ф. мюллер, э. геккел каби ғарбий европа олимлари билан бир қаторда машҳур рус олимлари а. о. ковалевский ва в.о.ковалевский, и.и мечников, богданов, шевяков, заварзин холодковский, книпович, зернов, павловский, скрябин ва бошқалар катта хизмат кўрсатди. 2. зоология фанининг соҳа ва тармоқлари зоология ривожлана бориши билан бир …

б чиқиши ва тарихий ривожланиши масаласини ўрганади. палеозоология - ҳайвонларнинг тошга айланган қадимги қазилма авлодлари ва улар билан ҳозирги гуруҳлар ўртасидаги қариндошлик (филогенетик) муносабатларни ўрганиш билан шуғулланади. экология - ҳайвон организмларини, улар яшаб турган органик муҳит (ўсимлик ва бошқа ҳайвон турлари) ва ноорганик муҳит ўртасидаги муносабатлар, мосланишини ўрганади. физиология - ҳайвон органларининг вазифалари ва уларда кечадиган шериклик ҳодисалари ва ёъналишларини аниқлаш, тадқиқ қилиш билан шуғулланади. булардан ташқари зоологиянинг маълум ёъналишда тадқиқот ишларини олиб борадиган махсус соҳалари шаклланган бўлиб, улар ҳар бир соҳа: бир тип ёки бир синфга мансуб бўлган ҳайвонлар гуруҳини ҳар томонлама чуқур ўрганади. масалан, шу ёъсинда: протистология- содда ҳайвонлар, гелминтология – чувалчанглар, энтомология, малокалогия ихтиология, орнитология, маммалогия фанлари вужудга келган. 3. ҳайвонот систематикасининг асослари хвиии аср бошларига келиб ҳайвонот дунёсини ўрганишда маълум қатъий тартиб ва системани жорий этиш зарурияти яққол сезила борди ва шу зарурият таъсирида швед олими к.линней (1707-1778) нинг “сунъий система” деб аталувчи анча қулай туркумлаштириш …

хшаш. бу ўхшаш уруғлар оила деб аталадиган гуруҳларга бирлаштирилади. кўп оилалар ҳам ўзларининг ҳаётий ёъналишлари тузилишлари билан бир-бирларига ўхшаган, итлар, мушуклар, қундузлар оилалари йиртқичлар туркумига бирлаштирилган. туркумлар ўз навбатида синфларга бирлаштирилган. мазкур система ҳайвонларнинг ташқи яққол кўринган белгиларига асосланганлиги учун уни олимлар “сунъий система” деб атайди, шу билан бирга к. линней системасида ҳайвон турларини номларини лотин тилида ва мазкур тур мансуб бўлган уруғнинг номи қўшиб айтилиши жорий қилинди. масалан: итлар тури - cанус-cанус (итлар уруғига кирадиган ит) бўрилар тури cанус лирис (итлар уруғига кирадиган бўри) шерлар тури фелус лео – (мушуклар уруғи – шер) фелис тигрис – ( мушуклар уруғи ёълбарс) турларни номи уруғ номига қўшилиб айтилгани учун бу қоидани “бинар номенклатура” (икки ёқлама ёки қўшалоқ номланиш) деб аталди. к. линней тузган системага солиш қоидаси ҳайвонот дунёсини ўрганиш учун жуда катта туртки бўлди. шунинг учун ҳам “табиат системаси” 43 йил ичида 13 марта қайта нашр этилиб, табиатшуносларнинг асосий қўлланма китобига …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"зоология фани, ривожланиш тарихи ва вазифалари" haqida

1473514749_64868.doc зоология фани, ривожланиш тарихи ва вазифалари режа: 1.кириш 2.зоология фанининг пайдо бўлиши ва ривожланиш тарихи. 3.зоология фанининг соҳа ва тармоқлари . 4.ҳайвонот систематикасининг асослари. таянч иборалар: зоология тушунчаси; ҳайвонот дунёсининг пайдо бўлиши ва ривожланиши, хайвонот дунёси турлари сони; зоология фанига асос солган қадимги дунё олимлари; аристотель ишлари; уйғониш даври олимлари: к.геснер, к.линней, ж.б.ламарк, к.бер, ч.дарвин, э.геккел, и.мечников, и.скрябин ва б.қ.р. морфология; анатомия; гистология; тситология; эмбриология; молекуляр биология; систематика; филогения; палеозоология; экология; физиология; протозоология; гелминтология; энтомология; арахнология; ихтиология; орнитология; маммалогия; ҳайвонот дунёси систематикаси асослари; к. линней ...

ZIP format, 48,5 KB. "зоология фани, ривожланиш тарихи ва вазифалари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: зоология фани, ривожланиш тарих… ZIP Bepul yuklash Telegram