bir hujayrali parazitlarning umumiy tavsifi va sistematikasi

ZIP 52 pages 3.7 MB Free download

52 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type ZIP

Pages 52

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 52

bir hujayrali parazitlarning umumiy tavsifi va sistematikasi reja; 1. sarkodalilar kenja tipi 2. ildizoyoqlilar (rhizopoda) sinfi 3. xivchinlilar (mastigophora) kenja tipiga 4. oâsimliksimð¾n ñ ivchinlilð°r (phytomastigina) sinfi 5.hð°yvð¾nsimð¾n ñ ivchinlilð°r (zoomastigina) sinfi 6. leyshmaniya (leishmania) urug'ining 7. trixomonadalar (trichomonas) 8. piroplazmidalar (piroplasmida) kenja turkumi [bookmark: _goback] sodda organizmlar orasida parazitizm keng tarqalgan. parazit yashovchi sodda hayvonlar bir necha mingni tashkil qiladi. sodda hayvonlar xoâjayinlarini turli aâzolarida (ichak, tana boâshligâi, qoni, jinsiy sistema va boshqalar) joylashadi va ularni zararlaydi. koâpchiligi hujayra ichi parazitlari. sodda hayvonlar orasida odam va hayvonlarda turli ogâir, oâlim bilan tugaydigan hastaliklarni keltirib chiqaruvchi turlari bor. shuning uchun parazit sodda hayvonlarni oârganish nafaqat zoologiyani tibbiyot va veterinnariyani ham predmeti hisoblanadi. bir hujayrali hayvonlar (protozoa) kichik olamiga 40000 ga yaqin tur kiradi. ko'pchilik turlari dengiz va okeanlarda, chuchuk suvlarda yashaydi. ayrim turlari tuproqda hayot kechiradi. ularning orasida o'simliklar, hayvonlar hamda odam or-ganizmida parazitlik qilib yashaydigan turlari ham anchagina. bir …

2 / 52

yalar tiplariga kiruvchi bir hujayrali hayvonlar, asosan, erkin holda hayot kechiradi. lekin ularning orasida ham mahsuldor hayvonlar va odamda parazitlik qilib, og'ir kasalliklar, hatto, o'limga olib keladigan turlari bor. sarkomastigoforalar tipigð° mð°nsub hð°yvð¾nlð°r sð¾ñ tð° ð¾yoâqlð°r yoki ñ ivchinlð°r yordð°midð° hð°rð°kð°tlð°nð°di. ulð°r dðµngiz, chuchuk suv hð°vzð°lð°ri vð° nð°m tuprð¾qlð°rdð° hð°yot kðµchirð°di. shuningdðµk, ulð°r ð¾rð°sidð° ham turli hð°yvð¾nlð°r vð° ð¾dð°m ð¾rgð°nizmidð° pð°rð°zitlik qilib, ð¾gâir kð°sð°lliklar kðµltirib chiqð°rð°digð°n turlð°ri bð¾r. bu tipgð° 18000 gð° yaqin tur kirð°di. sð°rkð¾mð°stigð¾fð¾rð°lð°r sð°rkð¾dð°lilð°r vð° ñ ivchinlilð°r kenja tiplariga boâlinð°di. sarkodalilar kenja tipi vakillarining qattiq poâsti boâlmaydi; hujayra sitoplazmasi faqat sitoplazma membranasi bilan tashqi muhitdan ajralib turadi. qattiq poâst rivojlanmaganligi uchun sarkodalilar tanasining shakli doimiy emas. sitoplaz-madan hosil boâlib turuvchi ð¾'simtalar yordamida hayvon sekin-asta siljiydi; shuning uchun bunday oyoqlar soxta oyoqlar psevdopodiylar deb ataladi. sarkodalilar kenja tipiga 11000 dan ortiq tur kiradi. koâpchilik turlari chuchuk suvlarda, dengiz va okeanlarda hamda tuproqda erkin yashaydi. ayrim turlari parazit hisoblanadi. …

3 / 52

yobiaz, ya'ni qonli ichburug' bilan og'rishga sabab bo'ladi. umuman, odam organizmida amyobalarining 5 ta turi uchraydi. ularning 4 tasi zararsiz hisoblanib, asosan yo'g'on va ko'r ichaklardagi bakteriyalar hisobiga yashaydi. ichak amyobasi - entamoeba coli xuddi shunday amyobalardan hisoblanadi. uning tuzilishi ichburag' amyobasiga o'xshash, lekin sistasi 8yadroli bo'ladi. dizenteriya amyobasini birinchi marta 1875-yilda rus shifokori a.f. lesh aniq-lagan va bu amyobaning patogenli (zararli) bo'lishini isbotlagan. ichburug' amyo-basining kattaligi 20-30 mikronga teng (1-rasm). ichburug' amyobasining ektoplazmasi ancha qalin bo'lib, endoplazmadan aniq ajralib turadi. parazit ko'p sonli kalta va yo'g'on psevdopodiylari yordamida juda faol harakat qiladi. bu psevdopodiylar asosan ektoplazma hisobidan hosil bo'ladi. ichburug' amyobasi juda keng tarqalgan. yer sharining turli hududlarida amyoba bilan 10 foizdan 30 foizgacha odamlar zararlanishi mumkin. lekin amyobiaz bilan kasallanish belgilari asosan issiq tropik va subtropik hududlarda yashovchi xalqlar o'rtasida uchraydi. o'rta va shimoliy kengliklarda yashovchi aholi ichagida ham amyoba uchrab tursada, kasallanish hollari deyarli kuzatilmaydi. amyoba bilan …

4 / 52

ing yadrosi ketma-ket ikki marta bo'linadi va sista ichidagi amyoba to'rt yadroli bo'lib qoladi. axlat bilan tashqariga chiqadigan sistalar noqulay sharoit ta'siriga juda chidamli; nam tuproqlarda 2-3 oy davomida ham yashovchanligini yo'qotmasligi mumkin. lekin sistalar quruq va issiq muhit ta'siriga uzoq chidash berolmaydi. sistalarni pashshalar ham tarqatishi mumkin. amyoba sistasi suv yoki ovqat bilan odam ichagiga tushganida uning qobig'i yemiriladi. sitoplazmasi esa yadrolar soniga muvofiq ikki marta bo'lingach, to'rtta amyoba hosil boiadi. yosh amyobalar faol oziqlanishga o'tadi. ichburug' amyobasining rivojlanish jarayonida sista va vegetativ shakllari bo'ladi. vegetativ holatining uch xil shakli aniqlangan: a) kichik vegetativ shakli; b) to'qima shakli; d) gematofag yoki eritrofag shakli. [image: ] l-rasm. ichburug' amyobasi hayot siklining sxemasi: 1-hazim yo'liga tushgan sista; 2-amyobaning sistadan chiqishi; 3-4-ichak bo'shlig'idagi mayda vegetativ shakli; 5,6-yirik vegetativ shakli; 6-ichakdagi sistalar; 7-ichakdan chiqqan qon va shilimshiq aralash chiqindilarda uchraydigan shakli. amyobaning to'qima va eritrofag shakllari ba'zan yirik vegetativ shakl deb ham ataladi. …

5 / 52

. to'qima shakli boshqalariga nisbatan eng zararli hisoblanadi. yaralar yallig'lanib, yiringlaydi va qon tomirlarining shikastlanishi natijasida yaralardan qon oqadi. gematofag yoki eritrofag shakllari odatda yaralarga yaqin joylarda topilib, eritrotsitlar bilan fagotsitoz holida oziqlanadi. dizenteriya amyobasining mayda vegetativ shakli asosiy shakli hisoblanadi. chunki u ko'payib, to'qima shakliga - eritrofagga va sistaga aylanadi. sistalar xo'jayin axlati bilan birga tashqariga chiqib turadi. sistalar tashqi muhitga chidamli bo'lib, hatto, xlorlangan suvda ham halok bo'lmaydi. bir qancha dizenfeksiyalovchi moddalar ta'siriga ham chidamli bo'ladi. dizenteriya amyobasining sistalarida 4 ta yadro bo'ladi. sistalar bilan ifloslangan suv, sabzavot va mevalar iste'mol qilinganda, parazitlar odamning oshqozon-ichak sistemasiga tushadi. ichakda har bir sistadan 4 ta mayda vegetativ shakl paydo bo'ladi. so'ngra ular mitoz yo'li bilan bo'linib, soni ikki hissa oshadi. ichagida amyobaning faqat mayda vegetativ shakli bo'lgan odamlar odatda sog'lom bo'lib qolaveradi. organizm zaiflashganda amyobalar boshqa patogen shakliga, ya'ni to'qima shakliga aylanadi. to'qima shakli o'zidan proteolistik ferment ajratib, ichak devorida …

6 / 52

esa jigar abssessining o'pkaga diafragma orqali o'tishidan kelib chiqadi. amyobiaz kasalligining belgilari, asosan, qorin og'rishi, ishtahaning yo'qolishi, yiring va qon aralash ich ketishidan aniqlanadi. ichburug' amyobasi bilan kasallangan odam bir kecha-kunduzda 300 milliontagacha sista chiqarishi mumkin. kasallikka tashxis qo'yish uchun bemorning najasi konservantga yig'iladi va tekshiriladi. konservant tarkibi a.a. turdiyev tomonidan taklif etilgan (1971y.). odamda 4 yadroli sistalar va eritrofag topilishi unga amyobiaz yuqqanligidan dalolat beradi. ichburug' amyobasi yer yuzida keng tarqalgan. turli geografik sharoitlarda odamlarning bu parazit bilan kasallanishi 10 % dan 30 % gacha yetadi. ichburug' kasalligi asosan issiq tropik va subtropik iqlimli mamlakatlarda ko'p uchraydi. u markaziy osiyo davlatlarida, shu jumladan, o'zbekistonda ham uchraydi. ichburugâ amyobasi bilan kasallangan bemorlarni davolash uchun emitin gidroxloridi, xinafan, aminarson, enteroseptol, anitibiotiklar (tetrosiklin, monamitsin) va boshqa preparatlar qoâllaniladi. profilaktika choralariga ovqat iste'mol qilishdan oldin qo'lni yaxshilab yuvish, xomligicha yeyiladigan sabzavot va boshqa masalliqlarni yaxshilab yuvish, pishirilgan ovqat va ichiladigan suvni yopiq idishda …

Want to read more?

Download all 52 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bir hujayrali parazitlarning umumiy tavsifi va sistematikasi"

bir hujayrali parazitlarning umumiy tavsifi va sistematikasi reja; 1. sarkodalilar kenja tipi 2. ildizoyoqlilar (rhizopoda) sinfi 3. xivchinlilar (mastigophora) kenja tipiga 4. oâsimliksimð¾n ñ ivchinlilð°r (phytomastigina) sinfi 5.hð°yvð¾nsimð¾n ñ ivchinlilð°r (zoomastigina) sinfi 6. leyshmaniya (leishmania) urug'ining 7. trixomonadalar (trichomonas) 8. piroplazmidalar (piroplasmida) kenja turkumi [bookmark: _goback] sodda organizmlar orasida parazitizm keng tarqalgan. parazit yashovchi sodda hayvonlar bir necha mingni tashkil qiladi. sodda hayvonlar xoâjayinlarini turli aâzolarida (ichak, tana boâshligâi, qoni, jinsiy sistema va boshqalar) joylashadi va ularni zararlaydi. koâpchiligi hujayra ichi parazitlari. sodda hayvonlar orasida odam va hayvonlarda turli ogâir, oâlim ...

This file contains 52 pages in ZIP format (3.7 MB). To download "bir hujayrali parazitlarning umumiy tavsifi va sistematikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bir hujayrali parazitlarning um… ZIP 52 pages Free download Telegram