ўлат

DOCX 81 sahifa 7,3 MB Bepul yuklash

81 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 7,3 MB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 81

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 81

mavzu bayoni: o’lat – karantin infektsiyalar guruhiga mansub, tabiiy o’choqli antropozoonoz kasallik bo’lib, klinik-umumiy zaharlanish belgilari, teri, limfa tugunlari, o’pka yallig`’lanishi va sepsis belgilari bilan tavsiflanadi. etiologiyasi. o’lat qo’zg’atuvchilari (yersinia pestis) iersiniy turkumiga mansub bo’lib, harakatsiz, spora hosil qilmaydigan, tarkibida endotoksin saqlagan gramm manfiy tayoqchadir. bo’yalganda ikkala uchi quyuqroq bo’yaladi (bipolyar bo’yalish). oziq muhitlarda ular yaxshi o’sadi, yuqori harorat, quritish va dezinfektsiya vositalari (spirt, lizol, xloramin, xlorli ohak) ta’sirida tezda o’ladi. past harorat iersiniyalar uchun qulay hisoblanib, bir necha oygacha faolligini saqlaydi, bemor balg’amida uzoq saqlanadi. epidemiologiyasi. o’latda asosan kasallik manbai bo’lib kasal kemiruvchilar hisoblanadi. kemiruvchilar orasida o’lat doimo kuzatilib, ba’zan kasallikning o’sishi- epizootiyasi kuzatiladi. kasal kemiruvchilardan kasallik boshqalarga burga orqali yuqadi. kemiruvchilarda kasallik o’tkir va surunkali ko’rinishda kechishi mumkin. kalamushlar o’latining ikki turdagi o’choqlari tafovut qilinadi. birinchisi shahar, port kalamushlar o’lati bo’lib, kasallikni qora, qo`lrang, misr kalamushlari tarqatadi. ikkinchisi yovvoyi yashovchi kemiruvchilar(yumronqoziq, kalamush, tarbagan) bilan bog’liq tabiiy o’chog’idir. hozirgi …

2 / 81

oyillik yuqori, kasallikdan so’ng umrbod immunitet hosil bo’ladi. klinikasi. yashirin davr (3-6 kun)dan so’ng kasallik kuchli qaltirash, yuqori harorat ko’tarilishi bilan o’tkir boshlanadi (39-40°cgacha). kuchli bosh og’rig’i, bosh aylanishi, holsizlik, mushaklarda og’riq, ko’ngil aynishi va qusish harakterli. ba’zi bemorlar es hushi qorong’ilashgan, tormozlashgan holatda, ba’zilarida esa es hushi to’liq saqlangan bo’ladi. vasvasa va gallyutsinatsiyalar bilan psixomotor qo’zg’alishlar ham bo’lishi mumkin. bemorlar yotog’idan o’zlarini u yoq bu yoqqa tashlaydilar, oqsoqlanib yuradilar, yuzlari va kon’yuktivalari qizargan, so’zlarga tushinib bo’lmaydi. yuz tuzilishi o’tkirlashgan, tsianotik va qoramtir, keyin esa yuzlari so’lgan, ko’z osti qoramtir bo’ladi. qarashlari harakatsiz, huddi ko’rmayotgandek, yuzda azob, qo’rquv, umidsizlik aks etgan. terisi quruq va issiq, katta o’lchamlardi gemmoragiyalar va petixiyalar bo’ladi. tilida yoriqlar, po’stloqlar bo’lib, kattalashgan, oppoq qalin qarash bilan qoplangan (huddi surtgandek). ba’zan tilda tremor kuzatiladi, og’iz shilliq qavati quruq. bodom bezlari kattalashgan, u erda va yumshoq tanglayda qon quyulishlar va yaralar paydo bo’ladi. jigar va taloq kattalashgan. kasallikning …

3 / 81

shinuvi quyidagi tartibda o’tadi: dog’, papula, vezikula, pusto`la, yara. mikrob tushgan joyda (oyoq-qo’l, yuz, bo’yin va boshqalar) avval qizil dog’, keyin tugun paydo bo’ladi. keyin pufakcha hosil bo’ladi, ichidagi suyuqlik boshida tiniq, keyin loyqa bo’ladi. pufakchalarda qon quyilishlar bo’lishi mumkin, bunda ularning rangi qoramtir-qizil bo’ladi. pufakcha yorilgandan so’ng yara paydo bo’ladi, yara sarg’ish qattiq tubi bor. yara chetlari notekis, sog’lom to’qimadan jigarrang halqa bilan ajratilgan. yara og’riqli, sekin bitadi va chandiq qoladi. o’latning boshqa shakllarida ham terida turli o’zgarishlar bo’lishi mumkin, toshmalar, qon quyilishlar va pufakchalar ko’rinadi. bubon shakli uchun (eng ko’p uchraydi 80-90%gacha) kardinal belgi-bubon-limfa tugunlarining og’riqli kattalashuvidir. bubonlar yakka (birlamchi), kamdan-kam ko’plab (ikkilamchi), o’lchamlari o’rmon yong’og’idan, to tovuq tuxumigacha va undan katta bo’lishi mumkin. ko’pincha son va chov tugunlari, keyin qo’ltiq osti va bo’yin tugunlari zararlanadi. kasallik boshlanishida yoki boshlang’ich 2 kunda bubon rivojlanayotgan joyda kuchli og’riq paydo bo’ladi, og’riq harakat qilganda emas, balki tinch holatda ham kuzatiladi. …

4 / 81

m og’riqli, teri bilan qo’shilmagan, periadinit ko’pincha bo’lmaydi, bubonlar kamdan-kam holda yiringlaydi va ularning tuzalishi ro’y beradi. kasallik belgilari 4-5 sutkalarda oshadi, keyin asta –sekin pasayadi. shunisi borki, yomon natija yoki asoratlar kasallikning xoxlagan fazasida ro’y berishi mumkin. shunday qilib, ikkilamchi o’lat zotiljami kasallikni og’irlashtiradi va infektsiya tarqalishiga havf soladi. og’ir lekin kam uchraydigan asorati meningit hisoblanadi. o’latning birlamchi-septik shakli ham uchraydi(1-3%). bunda teri regionar limfa tugunlari va o’pka zararlanishi bo’lmaydi. terida burga chaqanidan qolgan izlarni topish mumkin. kasallik birdan boshlanadi, qisqa yashirin davr (1 necha soatdan to 1-2 sutkagacha)dan so’ng qaltirash, kuchli bosh og’rishi, mushaklarda og’riq va yuqori harorat xarakterli. bemor ahvoli tez yomonlashadi. qo’zg’alish, vasvasa hatto meningoentsefalit belgilari paydo bo’ladi. umumiy zaharlanishdan tashqari, gemorragik sindrom yaqqol ko’rinadi. qon qo’yilishlar terida, shilliq qavvatlarda, ichki organlarda bo’ladi. gematuriya paydo bo’ladi, qon qusish va ich ketish, burun va o’pkadan qon ketish kuzatiladi. jigar va taloq kattalashgan. bir necha soatdan so’ng infektsion …

5 / 81

ur nafas oladilar. yo’tal kasallik boshida ham, birinchi sutkaning oxirida va kechroq paydo bo’lishi mumkin. boshida yo’tal quruq, keyinchalik balg’amli bo’ladi. boshida balg’am yopishqoq, tiniq, shishasimon keyin ko’pikli, suyuq, ko’pincha zangli bo’ladi. toza qon qo’shilmasi ba’zan ko’p miqdorda paydo bo’ladi. balg’amda ko’p miqdorda o’lat mikroblari aniqlanadi. auskultativ ma’lumotlar kam va og’ir holatga mos kelmaydi. qiyinchilik bilan nafas susayganligi, kam uchraydigan quruq va ho’l xirillashlar, krepitatsiyani aniqlash mumkin. kasallik davom etgan sari ko’krak sohasidagi og’riq soat sayin oshib boradi, jarayonga plevra ham qo’shiladi, hansirash va tsianoz o’sib boradi, nafas olish yuzaki va tez-tez bo’ladi. gemodinamik buzilishlar va o’pka shishi rivojlanishi kasallikning 3-5 kunlarida o’limga olib keladi. ikkilamchi – o’pka shakli klinik jihatdan birlamchiga o’xshash. u o’latning boshqa shakllaring asorati sifatida rivojlanadi. qo’zg’atuvchilar o’pkaga qon orqali o’tadi. bu shakl uchun kasallikning juda og’ir kechishi harakterli; ikkilamchi o’choqlarning ko’pligi, bubonlar, gemorragik sindrom, zotiljam va sepsis xarakterli. adabiyotlarda o’latning tonzillyar (faringial) shakli haqida ma’lumot …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 81 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ўлат" haqida

mavzu bayoni: o’lat – karantin infektsiyalar guruhiga mansub, tabiiy o’choqli antropozoonoz kasallik bo’lib, klinik-umumiy zaharlanish belgilari, teri, limfa tugunlari, o’pka yallig`’lanishi va sepsis belgilari bilan tavsiflanadi. etiologiyasi. o’lat qo’zg’atuvchilari (yersinia pestis) iersiniy turkumiga mansub bo’lib, harakatsiz, spora hosil qilmaydigan, tarkibida endotoksin saqlagan gramm manfiy tayoqchadir. bo’yalganda ikkala uchi quyuqroq bo’yaladi (bipolyar bo’yalish). oziq muhitlarda ular yaxshi o’sadi, yuqori harorat, quritish va dezinfektsiya vositalari (spirt, lizol, xloramin, xlorli ohak) ta’sirida tezda o’ladi. past harorat iersiniyalar uchun qulay hisoblanib, bir necha oygacha faolligini saqlaydi, bemor balg’amida uzoq saqlanadi. epidemiologiyasi. o’latda asosan kasallik manbai...

Bu fayl DOCX formatida 81 sahifadan iborat (7,3 MB). "ўлат"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ўлат DOCX 81 sahifa Bepul yuklash Telegram