salmonella va shigella: mikrobiologiya, patogenez va profilaktika

PPTX 10 pages 1.5 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

powerpoint taqdimoti salmonella va shigella: mikrobiologiya, patogenez va profilaktika quyida sizga talabalarga mo‘ljallangan taqdimot matni tarzida, tibbiyot oliy ta’lim muassasalari uchun yetarlicha chuqurlikda, lekin tushunarli tilda — salmonella va shigella bakteriyalari, ularning kasallik keltirib chiqarishi, laboratoriya diagnostikasi va profilaktikasi bo‘yicha to‘liq tushuntirish beraman. har bir belgilangan bo‘limga alohida e’tibor qaratiladi. 1 1. salmonella va shigellalarning xususiyatlari 1.1 salmonella tasnifi va umumiy belgilar salmonella — enterobacteriaceae oilasiga mansub gram-manfiy (gram -) tayoqcha shaklida bakterialar guruhi. asosiy ikki turi mavjud: salmonella enterica va salmonella bongori. salmonella enterica esa yana subspeslarga ajratiladi — masalan, typhi, paratyphi, enteritidis va boshqalar. morfologik-biokimyoviy xususiyatlari: gram manfiy tayoqcha, peritrik flagemalar bilan motil (ko‘pchilik serotiplari) bo‘lishi mumkin. facultative anaerob — ya’ni kislorodsiz va kislorodli muhitda o‘sishi mumkin. laktozni fermentlamaydi (oddiy holatda), macconkey muhitida laktoz-manfiy koloniyalar beradi. s-reaksiya va h2s (shiefer) gazi chiqarish orqali xususiy koloniyalar hosil qiladi (masalan, xld agarida qizil koloniya ichida qora markaz – h2s bilan). …

2 / 10

qalishga olib keladi. 2 virulentlik va patogenez jihatlari salmonella patogenezi salmonella ba’zi serotiplari, xususan typhoid (s. typhi) va paratyphoid turlari insonlarda og‘ir tizimli kasallik – enterik isitma (typhoid) keltirib chiqaradi; boshqalarida esa asosan gastroenteritga sabab bo‘ladi. masalan, s. typhi makrofaglarda ko‘payishi va qon aylanish tizimiga kirishi bilan kechadi. non-typhoidal serotiplar esa ichak devoriga hujum qilib, ishqoriy-kislota muvozanatini buzib, oshqozon-ichak traktida diareya, qorin og‘rig‘i, isitma bilan kechadi. shigella patogenezi shigella hujum qilish usuli ancha invaziv bo‘lib, asosan ichak mukozasidagi peyer plaklari, m-hujayralar orqali ichak mukozasiga kiradi, ichak hujayralarida ko‘payadi va atrofdagi hujayralarga tarqaladi. masalan, s. dysenteriae toksin ishlab chiqaradi — shiga toksini — hujayra ribosomalarini zararlaydi va hujayra o‘lishiga olib keladi. klinik jihatdan esa qonli, shilimshiq bilan aralash ichak harakatlari (dizenteriya) bilan kechadi. engil holatlarda esa suyuq diareya bilan ham kechishi mumkin. klinik laboratoriya jihatdan e’tibor berish zarur bo‘lgan jihatlar salmonella oddiy infeksiyalarida antibiotiklar ilk bosqichda majburiy emas; ko‘p hollarda rehydratsiya …

3 / 10

inchi haftada paydo bo‘ladi. komplikatsiyalar: ichak perforatsiyasi, ichak qonashi, meningit, endokardit, osteomielit — ayniqsa yosh bolalar va immuniteti zaif odamlarda. 2.1.2 gastroenterit (non-typhoidal salmonella) eng ko‘p uchraydigan salmonella infeksiyasi turi. insonlarda suyuq yoki suvli diareya, qorin og‘rig‘i, qayt qilish, isitma bilan kechadi. ko‘pchilik holatda o‘z-o‘zidan davolanadi, ammo ayrim hollarda qonniy diareya, dehidratosiya, keng tarqalgan infektsiya (bakteriemiya) rivojlanishi mumkin. 2.2 shigella bilan bog‘liq kasalliklar 2.2.1 shigelloz (bacilliy dizenteriya) shigella tomonidan keltiriladigan kasallik umumiy nomi — shigelloz. klinik rasmda: tez-tez ichak harakatlari, qorin og‘rig‘i, tenesmus (yo‘g’on ichak bo‘shashishi zarurati), suvli, keyin esa shilimshiq, ba’zan qon bilan aralash diareya. og‘ir shaklga o‘tadi: qon bilan ichak bo‘shashi, ekstraintekstinal asoratlar: konvulsiyalar (ayniqsa bolalarda), gemolitik-uremiyik sindrom (hus) kabi xavfli holatlar kuzatiladi. 2.2.2 infektsiyadan keyingi asoratlar masalan, post-infektsion reaksiv artrit (reiter sindromi) shigella infeksiyasidan keyin sodir bo‘lishi mumkin. bundan tashqari, immunsuppressiya holatlarida shigella qon aylanishga kirishi ham mumkin. 4 3. kasalliklarning yuqish yo‘llari 3.1 salmonella yuqishi eng …

4 / 10

ita orqali (oyoq, idish, o‘yinchoq, suv havzasi) ifloslangan yuzaga ta’sir qilish orqali ham yuqishi mumkin. bolalar muhitlari (ma’lumotlar markazlari, maktab, bolalar bog‘chalari), sanitariya yomon bo‘lgan hududlar, yuqori hududli tarqalish xavfi mavjud. 5 4. tekshirish materialini to‘plash 4.1 salmonella uchun namunalar stool (najasa) — kolit yoki gastroenterit belgilari bo‘lsa; sog‘ayganidan keyin ham nosikot tashuvchilikni aniqlash uchun. qon madaniyat (blood culture) — agar typhoid ehtimoli bo‘lsa, kasallik boshlangich bosqichida. ba’zan siydik, biliar cho‘lda bakteriya aniqlanishi mumkin. tekshirish materiali to‘plash usullari najasa: sterillangan idishga 2-5 g namunani tezda olib, zarur transport muhitiga joylashtiriladi. antibiotik boshlandi bo‘lmasligi maqsadga muvofiq. qon: aseptik sharoitda (masalan, 10 ml) olinadi, agar eman antibiotik ta’siri ko‘zda tutilsa, qon madaniyatida sezuvchanlik darajasi kamayadi. 4.2 shigella uchun namunalar asosan najasa/najasa shilimshiq yoki qon aralash holda bo‘lsa — stool specimen olinadi. ba’zan rektal swab — bolalarda yoki defekatsiya qilish qiyin bo‘lgan hollarda. tekshirish materiali to‘plash usullari najasa: volume ~2-5 g, sterillangan konteynerga, …

5 / 10

amiliyasi, tug‘ilgan sanasi, jins, id raqami (agar mavjud). 2 muassasa va shifokor ma’lumotlari muassasa nomi, bo‘lim, shifokor ismi, tibbiy kartochka raqami. 3 namuna detallari namuna turi (najasa, rektal swab, qondan madaniyat va h.k.), namuna olinayotgan sana va soat. 4 klinik ma’lumotlar namuna olinish sababini (klinik diagnoz: misol uchun diareya 3-kun, isitma, ichak og‘riq; yoki typhoid ehtimoli), antibiotik qabul qilinganligi (ha/yo‘q), qachon boshlangan. 5 simptomlar va transport kasallik boshlanish sanasi va simptomlari: isitma, diareya, qon bilan defekatsiya, tenesmus, qorin og‘riqi. transport muhitiga joylashtirilishi va laboratoriyaga yetkazilish vaqti. 6 maxsus ko‘rsatmalar laboratoriyaga maxsus ko‘rsatmalar, masalan, maxsus madaniyat so‘rovnoma, serotiplash, antibiotik sezuvchanligini tekshirish va h.k. shifokor imzosi va sana. talabalarga ushbu yo‘llanma varaqasini to‘ldirish amaliyotini o‘rgatish lozim — namuna bilan birga kerakli ma’lumotlar to‘liq bo‘lmasa, natija qiyinlashadi yoki noto‘g‘ri interpretatsiya qilinishi mumkin. 7 6. profilaktik chora-tadbirlar 6.1 salmonella profilaktikasi oziq-ovqat xavfsizligi: go‘sht, tovuq, tuxum mahsulotlarini yaxshi pishirish, xom mahsulotlar bilan tayyorlangan ovqatlarni ajratish, …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "salmonella va shigella: mikrobiologiya, patogenez va profilaktika"

powerpoint taqdimoti salmonella va shigella: mikrobiologiya, patogenez va profilaktika quyida sizga talabalarga mo‘ljallangan taqdimot matni tarzida, tibbiyot oliy ta’lim muassasalari uchun yetarlicha chuqurlikda, lekin tushunarli tilda — salmonella va shigella bakteriyalari, ularning kasallik keltirib chiqarishi, laboratoriya diagnostikasi va profilaktikasi bo‘yicha to‘liq tushuntirish beraman. har bir belgilangan bo‘limga alohida e’tibor qaratiladi. 1 1. salmonella va shigellalarning xususiyatlari 1.1 salmonella tasnifi va umumiy belgilar salmonella — enterobacteriaceae oilasiga mansub gram-manfiy (gram -) tayoqcha shaklida bakterialar guruhi. asosiy ikki turi mavjud: salmonella enterica va salmonella bongori. salmonella enterica esa yana subspeslarga ajratiladi — masalan, typhi, paraty...

This file contains 10 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "salmonella va shigella: mikrobiologiya, patogenez va profilaktika", click the Telegram button on the left.

Tags: salmonella va shigella: mikrobi… PPTX 10 pages Free download Telegram