mirzo ulug'bek va uning akademiyasi

PPTX 28 pages 19.8 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.8 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

слайд 1 mavzu: mirzo ulug`bek va uning akademiyasi 1. kirish 2. ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari 3. mirzo ulug`bek davridagi tarixiy jarayonlar. 4. ulug`bekning ilmiy va madaniy merosi. 5. ulug`bek akademiyasi 6. mirzo uluqbekning "ziji jadidi kuragoniy" asari 7. mirzo uluqbek haqida buyuk allomalarning fikrlari reja: ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari ulug`bek sohib qiron amir temurning nabirasi, shoxruhning o`ng`ich o`g`li bo`lib, onasi gavharishod og`a nufuzli qipchoq amirlaridan qiyosiddin tarxonning qizi edi. u jahongir temurning iroq va ozarbayjonga qilgan harbiy yurishi vaqtida 1394 yil 22 martda sultoniya shahrida tug`iladi. temurning hohishi bilan bolaga muhammad tarag`ay deb nom qo`yadilar. lekin u yirik olim va fan arbobi bo`lgani tufayli ko`prok ulug`bek ismi bilan mashxur bo`ldi. temur saroyida hukm surgan an'anaga binoan, shahzodalar bobosining katta xotini saroymulkxonim tarbiyasiga topshiriladi. u yoshligidan o`tkir zehnli,kuchli xotirali, teran fikrli, qat'iyatli bo`lib yetishdi. ulug`bekning bolalik yillari haqida ana shuni ham aytish kerakki, u hamisha bobosining diqqat e'tiboriga sazovor …

2 / 28

hgan yirik davlat yuzaga kelgan sharoitda, bobosi temurning harbiy yurishlari davrida o`tdi. temur ulug`bekni ko`pincha bu yurishlarda o`zi bilan birga olib yurdi. masalan, 1398 yili hindistonga, 1399- 1404 yili turkiyaga, 1404 yili xitoyga qilgan yurishlarida ulug`bek bobosi yonida bo`ldi. mirzo ulug`bek davridagi tarixiy jarayonlar. 1404-yili temur ulug`bekka sevimli va e'tiqod qo`ygan nabirasi hammad sultonning qizi o`ga begimni olib beradi va sovg`a tariqasidatoshkent, sayram, ashpara va butun mo`g`ulistonni xadya qilib beradi.temur vafotidan so`ng (1405 yili) temuriylar o`rtasida hokimiyat uchun kurash boshlanadi, siyosiy parokandalik kuchayadi. bu kurash natijasida 1409 yili xuroson va movorounnahrda ikki mustaqil davlat yuzaga keldi.markazi hirot shahri bo`lgan xurosonga shohrux, markazi samarqand bo`lgan movorounnahrga uluhbek hukmdor bo`ldi. ulug`bek bobosi singari harbiy yurishlar qilmadi. uning harbiy yurishlari yaqinlashib kelayotgan xavf-xatarni bartaraf qilishga qaratilgan bo`lib, qisqa muddatli bo`lgan. masalan, 1424 yil noyabrda ulug`bek qo`shinlari mo`g`ulistonda ulug`bek ishonchini oqlamagan shermuhammadxon ga qarshi katta yurish qilib, 1425 yil bahorida g`alaba qozondi. 1427 yili …

3 / 28

tiyoriddin qal'asidagi mol-mulkini davlat mulkiga o`tkazilishi o`g`ilning otaga nisbatan dushmanligini yanada oshirdi. ulug`bek hirotda abdullatifni qoldirib,o`zi samarqandga ketdi.ulug`bek qolgan umrmni o`z observatoriyasida ilmiy ishlar olib borish uchun bag`ishlashga qaror qiladi. lekin dushmanlar bunga yo`l qo`ymaydilar. unga makkaga borib xaj qilib, gunohlaridan pok bo`lib qaytishni taklif etadilar. o`g`ilning otaga dushmanligidan ulug`bekning raqiblari mohirona foydalanadilar. 1449 yil kuzida abdulatifning ko`rsatmasi va ruhoniylarning fatvosi bilan tunda xaj qilish uchun makkaga junab ketgan ulug`bek- ning ketidan quvib , uni samarqand yaqinida xoinlarcha o`ldiradilar. shunday qilib, astronomiya va matematika fanlari sohasida mashhur asarlar yaratgan,o`rta asrda eng katta observatoriya qurib, sharq astronomiya maktabini vujudga keltirgan,o`ziga zamondosh bo`lgan eng yaxshi olimlarni atrofiga to`plab, ularning ilmiy ish olib borishlariga katta imkoniyatlar yaratib bergan va bunday olijanob xizmatlari tufayli dunyo fani tarihida o`chmas nom qoldirgan ulug` olim ijodiy kuchlari qaynagan paytda,56 yoshida johil ruhoniy fitnachilar bilan o`z o`g`li tomonidan o`ldirilgan. uning jasadi samarqandga dafn etilgan. ulug`bekning ilmiy va madaniy …

4 / 28

o`p tomli kitoblar bo`lgan. ulug`bek yunon olimlaridan aflotun, aratsu, gipparx, ptolemeylarning klassik asarlari bilan tanish bo`lgan va o`z vatandoshlari ahmad farg`oniy,beruniy, ibn sino, xorazmiy kabi olimlarning asarlarini yaxshi o`rgangan. samarqanddagi ulug`bek madrasasi faqat oliy uquv yurtigina emas, rasadxona bilan birga olganda o`sha davrning akademiyasi ham edi. ulug`bekning ustozi zamonasining mashhur olimi, matematik va astronom qozizoda rumiy madrasa muallimlaridan biri bo`lgan. ulug`bekning o`zi ham astronomiyadan dars bergan,qiyosiddin jamshid koshiy, muyniddin, mansur koshiy, muhammad birjoniy ulug`bek maktabining taniqli astronomlari edilar. ulug`bek olib borgan ilmiy ishlarida unga yaqindan yordam bergan shogirdlaridan biri ali qushchidir. samarqanddagi me'morchilikning nodir namunalaridan biri ulug`bek rasadxonasidir. bu inshoot ulug`bek farmoyishi bilan 1428-29 yillarda kuhak (cho`ponota) tepaligida obirahmat arig`i buyida bunyod etilgan. rasadxona silindr shaklida uch qavatli, balandligi 30,4 metrdan iborat ulkan bino bo`lgan. rasadxona o`rta asrlarda asbob-uskunasi jihatidan ham beqiyos bo`lgan. sharq astronomiyasida muhim ahamiyatga ega bo`lgan "ziji jadidi kuragoniy" asari ham shu yerda yaratilgan. boburning yozishicha, ulug`bek …

5 / 28

hur ulug`bek samarqandga asos soladi. ulug`bek o`sha davrning ko`plab iste`dodli olimlarini akademiya to`plagan. ularning ijod qilishlari uchun barcha shart-sharoitlar yaratib berilgan. ulug`bekning ustozi qozizoda rumiy, g`iyosiddin jamshid koshiy va shogirdi ali qushchilar akademiyasining eng mashhur olimlari edilar. ulug`bek jahon ilim-fani taraqqiyotigas qo`shgan beqiyos hissasi bilan tirikligidayoq o`ziga haykal o`rnatib ketgan buyuk allomadir. mirzo uluqbekning "ziji jadidi kuragoniy" asari samarqand munajjimlari va ularning g`amxo`r, mohir yetakchisi bo`lgan mirzo ulug`bek falakiyot fanining taraqqiyotga salmoqli qissa qo`shdi. uning "ziji jadidi kuragoniy" asari astronomiya ilmi tarixida alohida o`rin tutadi va u o`rta asr falakiyot fanining durdonasi hisoblanadi. "ziji jadidi kuragoniy" avvalambor mirzo ulug`bek bosh qosh bo`lgan samarqand rasadxonasining ko`p yillik mehnati samarasi sharq klassik astronomiyasining nazariy va amaliy masalalarini o`zida mujassamlashtirgan, uni yangi dalilu-isbotlar bilan boyitgan shoh asardir. "ziji jadidi kuragoniy" asosan ikki qismdan: katta muqaddima va 1018 ta yulduzlarning o`rni va holati aniqlab berilgan jadvallardan iborat. muqaddimaning o`zi to`rtta mustaqil qismga bo`lingan. ular:birinchi …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mirzo ulug'bek va uning akademiyasi"

слайд 1 mavzu: mirzo ulug`bek va uning akademiyasi 1. kirish 2. ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari 3. mirzo ulug`bek davridagi tarixiy jarayonlar. 4. ulug`bekning ilmiy va madaniy merosi. 5. ulug`bek akademiyasi 6. mirzo uluqbekning "ziji jadidi kuragoniy" asari 7. mirzo uluqbek haqida buyuk allomalarning fikrlari reja: ulug`bekning bolalik va yoshlik yillari ulug`bek sohib qiron amir temurning nabirasi, shoxruhning o`ng`ich o`g`li bo`lib, onasi gavharishod og`a nufuzli qipchoq amirlaridan qiyosiddin tarxonning qizi edi. u jahongir temurning iroq va ozarbayjonga qilgan harbiy yurishi vaqtida 1394 yil 22 martda sultoniya shahrida tug`iladi. temurning hohishi bilan bolaga muhammad tarag`ay deb nom qo`yadilar. lekin u yirik olim va fan arbobi bo`lgani tufayli ko`prok ulug`bek ismi bilan ...

This file contains 28 pages in PPTX format (19.8 MB). To download "mirzo ulug'bek va uning akademiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mirzo ulug'bek va uning akademi… PPTX 28 pages Free download Telegram