buddizm dini tarixi va asosiy g‘oyalari

PPTX 10 pages 7.1 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.1 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

buddaviylik tarixi buddizm dini tarixi va asosiy g‘oyalari reja: 1. buddizmning paydo bo’lishi. 2. buddizm asoschisi. 3. ta’limoti haqida. 4. buddizmning tarqalishi . buddizmning paydo bo’lishi. buddizm dunyodagi eng yirik dinlar ichida qadimiylaridan biri hisoblanib, mioddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar , asosan, janubi sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlari : shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya , mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kambodja, birma, tailand, laosda va qisman yevropa va ameri- kada, rossiyaning tuva, buryatiya kabi respublikalarida istiqomat qiladilar. hozirgi kunda e’tiqod qiluvchilar soni jihatidan buddizm xristianlik, islom va hinduizmdan so’ng to’rtinchi o’rinni egallaydi. buddistlarning soni taxminan 700 mln. atrofida bo’lib , ulardan 1mln. ga yaqini rohiblardir. buddizm bundan 2600 yil avval hindistonda diniy- falsafiy ta’limot sifatida vujudga kelib, unda ko’plab diniy manbalar va diniy yo’nalishlar mavjud. buddizm hayotning barcha sohalari: diniy, madaniy, siyosiy va iqtisodiy qatlamlariga kirib bordi. ayni kunda bu dinga …

2 / 10

ida yo’qola boshlagan. odamlar bu holatni kishilik jamiyati inqirozi, deb hisoblaganlar. ana shunday sharoitda ular najotga muhtojlik sezganlar. bu muhtojlikning aks-sadosi sifatida buddaviylik dini- najot dini vujudga kelgan. bu din hindistonda keng tarqala boshlagan. chunki, u jamiyat turli tabaqa- larining manfaatiga javob berardi. u kshatriylar uchun brahmanlarning hukmron mavqeiga, imtiyozlariga, shuningdek, kastaviy kamsitishlariga arshi kurashda qurol bo’lib xizmat qilardi. oddiy mehnatkash xalq ommasiga esa bu din o’zlarining oqir ahvollaridan qutulish yo’llarini ko’rsatgandek bo’lgan. brahmanlik dini esa hatto aldanish ko’rinishida bo’lsa ham bunday yo’lni ko’rsarta olmagan. eng past, huquqsiz kasta a’zolari ham buddaviylarning monaxlik jamoasiga a’zo bo’lib kira olardilar. bu bilan ular jamoaning teng huquqli a’zosiga aylanardilar va ma’lum insoniylik huquqlariga ega bo’lar- dilar. bundan tashqari, bu din-og’ir qurbonliklar qilishni, murakkab marosim -larni bajarishni talab etmasdi. ayni paytda, bu din ta’limotidagi “kuch ishlatmaslik” to’g’risidagi qoida hukmron sulolalar manfaatiga ham to’la javob bergan. chunki, bu qoida ularga o’z fuqarolarini itoatda tutishlarida katta …

3 / 10

ing biografiyalari yetib kelgan : “maxavostu”- milod - ning ii asrida yozilgan, “lalitavstara” – milodning ii – iii asrlarida yuzaga kelgan, “buddxacharita”- buddist faylasuflaridan biri ashvagxosha tomo- nidan milodning i- ii asrlarida yaratilgan, “nidanakatxa” – milodning i asrida yozilgan va “abnixishkramansutra”. mazkur biografiyalardan buddaning qaysi yillarda yashaganligi turlicha berilgan. ularda miloddan avvalgi ix – iii asrlar oralig’idagi har xil muddatlar ko’rsatilgan. rasmiy hisobga ko’ra, butama – budda miloddan avvalgi 623 yilda tug’ilb, 544 yilda vafot etgan. biroq ko’pchilk tadqiqot –chilar uning tavalludi miloddan avvalgi 564 yilda, vafoti esa 483 yilda deb hisoblaydilar. ba’zan 560 va 480 deb yaxlit sonlar bilan ko’rsatadilar. aytish joizki, yuqorida zikr qilingan biografiyalarda buddaning haqiqiy hayoti bilan uning haqidagi afsonalar o’zaro qorishib ketgan. siddxartxa (topshiriqni bajaruvchi) gautama shakya qabilasining pod- shohlaridan biri shuddxodananing o’g’li edi. uning saroyi himolay tog’lari etagida kapilavasti degan shaharda bo’lgan (hozirgi nepal hududida) . uning onasi – malika mayya. uning otasi shuddxodan …

4 / 10

rgan. u 16 yoshida uylantirib qo’yilgan. ko’p o’tmay siddxartxa o’g’illik bo’ladi. siddxartxa 22 yoshigacha ana shunday shohona hayot kechirgan. bir kuni siddxartxa sayr etgani ko’chaga chiqqanida hayot u o’ylagan- dek emasligini guvohi bo’lgan. u yo’lda butun tanasiga yara toshib ketgan bir qari cholni, kasal yotgan bir odamni, bir oz yurgach esa, o’lib yotgan odam jasadini ko’radi. bu hodisalar uning dunyoqarashini butunlay o’zgar -tirib yuboradi. shu tariqa, siddxartxa jonzodlarning muqarrar azob chekishini bilib oladi. endi uning xayolini hayotning mohiyati, mazmuni, mashaqqatlari haqidagi o’ylar egallaydi. u bu hayot behuda degan xulosaga keladi va bir kuni hech kimga bildirmay saroyni tark etadi. bu dunyo lazzatlaridan voz kechib, tarkidunyochilik hayotini boshlaydi. ayni paytda, u odamlarni hayot azob- uqubatalridan qutqarish yo’llarini izlaydi. 7 yil davomida mavjud muqad -das kitoblarni o’rganadi. ular asosida mushohada yuritadi va nihoyat, najot yo’lini topadi. u bu yo’lni “hayot haqiqati” deb ataydi. 29 yoshli siddxartxa shahar va qishloqlar kezib, bu yo’l …

5 / 10

ranasi yaqinidagi rishipatana bog’i- da o’zining 5 rohib do’stlariga qildi va ular buddaning birinchi shogirdlari bo’ldilar. shu kundan boshlab budda o’z shogirdlari bilan qishloqma – qishloq yurib , o’ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil davomida hindiston- ning turli xil joylarida bo’ladi, odamlarga o’z g’oyalarini yetkazadi, singdi - radi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o’tadi. uning jasadi, hind udumiga ko’ra, kuydirilib, xoki 8 ta buddist jamoalariga bo’lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona ( stupa ) barpo etdi. buddaning hayoti haqida turli asotirlar paydo bo’ldi. ularda aytilishicha, budda ko’p yillar davomida yer yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug’ilgan : 84 marta ruhoniy, 58 marta shoh , 24 marta rohib , 13 marta savdogar , 18 marta maymun, 12 marta tovuq , 8 marta g’oz , 6 marta fil , shuningdek , baliq, qurbaqa, kalamush, quyon qiyofalarida qayta tug’ilgan. u doimo qaerda , qay qiyofada …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddizm dini tarixi va asosiy g‘oyalari"

buddaviylik tarixi buddizm dini tarixi va asosiy g‘oyalari reja: 1. buddizmning paydo bo’lishi. 2. buddizm asoschisi. 3. ta’limoti haqida. 4. buddizmning tarqalishi . buddizmning paydo bo’lishi. buddizm dunyodagi eng yirik dinlar ichida qadimiylaridan biri hisoblanib, mioddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar , asosan, janubi sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlari : shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya , mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kambodja, birma, tailand, laosda va qisman yevropa va ameri- kada, rossiyaning tuva, buryatiya kabi respublikalarida istiqomat qiladilar. hozirgi kunda e’tiqod qiluvchilar soni jihatidan buddizm xristianlik, islom va hinduizmdan so’ng to’rtinchi o’rinni egallaydi. buddist...

This file contains 10 pages in PPTX format (7.1 MB). To download "buddizm dini tarixi va asosiy g‘oyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: buddizm dini tarixi va asosiy g… PPTX 10 pages Free download Telegram