eneolit davri arxeologiyasi

ZIP 18 pages 93.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 93.0 KB

File type ZIP

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

1664052896.doc eneolit davri arxeologiyasi eneolit davri arxeologiyasi reja: 1. eneolit davri xronologiyasi, tavsifi va o`rganilishi. 2. eneolit madaniyatining rivojlanish bosqichlari. 3. qurilish va me`morchilik. 4. kulolchilikning mukammallashuvi. 5. eneolit davri san`ati. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida to`laroq tasavvurlar hosil qilish imkonini beradi. jahonda ibtidoiy odamlar tarqalishi jarayonidan boshlab, xalqlarning tarixida turli xil murakkab voqealar sodir bo`lgan. ular ibtidoiy to`da davri, ibtidoiy xo`jaliklari va mehnat qurollari, urug`chilik tuzumining vujudga kelishi, xo`jalikning ishlab chiqarish shakllariga o`tilishi, binokorlik va hunarmandchilikning rivojlanishi, ishlab chiqarishda metallning ishlatila boshlanishi, ilk shaharlar va davlatlarning tashkil topishi, antik davri, o`rta asrlar me`morchiligi va moddiy madaniyatining …

2 / 18

va madaniy taraqqiyotidagi o`ziga xos tomonlari va xususiyatlarini ko`rsatib berishdir. t a ya n ch s o` z l a r eneolit, sialk va suza kompleksi, mundigak, anov-nomozgoh, sarazm, qurilish va me`morchilik, kulolchilik va metall, haykalchalar, tripole madaniyati va uning bosqichlari, g`oyaviy qarashlar, maykop, drevneyam va afanasev madaniyatlari, janubiy turkmaniston arxeologik kompleks ekspeditsiyasi (jtake), anovtepa, namozgohtepa, oltintepa, geoksyur, oilaviy ibodatxonalar, katta oila jamoasi. enolit – lotin va yunoncha so`zlaridan yasalgan bo`lib, «alneus» - lotincha mis, «litos» - yunoncha tosh degan ma`noni anglatadi. eneolit atamasi bilan birga “xalkolit” (“xalkos” yunoncha mis demak) ham ishlatiladi. eneolit neolit bilan bir vaqtga to`g`ri keladi. ammo ular orasida xronologik jihatdan katta farq bo`lmasada, madaniy darajalari jihatidan bir-biridan farqlanadi. masalan, yevropa va osiyoning ko`p hududlarida miloddan avvalgi iv-iii ming yillikda neolit qabilalari yashagan, ular bu vaqtda metaldan xabardor bo`lmagan, ovchilik va baliqchilik bilan shug`ullangan. yevropa va osiyoning boshqa o`lkalarida aynan shu paytda metalldan bir oz xabardor …

3 / 18

umiy birlashtiruvchi alomatni ajratib ko`rsatadilar: 1. xo`jalikning hamma turidan ko`ra motiga bilan qilinadigan dehqonchilikning ustunligi; 2. chaqmoqtosh qurollar ko`p bo`lishi bilan birga mis qurollarining paydo bo`lishi. 3. katta-katta ibtidoiy jamoa birlashmalarining katta-katta paxsa uylarining mavjudligi; 4. hayvonlarning loydan yasalgan va onalik urug`iga xos bo`lgan haykalchalarning mavjudligi; 5. rangdor sopol buyumlari (gul solingan) ning tarqalishi. yuqoridagi alomatlar misr, mesopotamiya makonlarida, keyinroq yevropa, markaziy osiyo yodgorliklarida ko`zga tashlanadi. eneolitda mesopatamiyada rangdor sopol buyumlarga katakli bezaklar, misrning rangli sopol buyumlariga esa syujetli suratlar chizilgan. osiyo va yevropaning keng hududlarida esa rangdor sopol makonlari tarqalgan. eneolit makonlarining ko`pchiligida, ya`ni dehqonchilikning ibtidoiy usullari tarqalgan hududlarida rangdor sopol buyumlar tarqalgan bo`lsada, ba`zilarida mutlaqo uchramaydi. masalan, germaniya, frantsiya, yevropaning yana boshqa mamlakatlarida eneolit makonlarida rangli sopol buyumlar yo`q. aksincha, bu yerdagi makonlarda naqshi tasma-tasma qilib o`yilgan kulolchilik buyumlari mavjud bo`lgan. markaziy osiyo, xususan o`zbekistondagi eneolit makonlarida sopol buyumlar sirti qizil yoki qora bo`yoqlardan ishlangan geometrik shakllardan iborat …

4 / 18

lik shakli – dehqonchilik mashg`ulotiga borib taqaladi. eneolit davrida dehqonchilikda motiga bilan ishlov berish ustun darajada bo`lgan. ammo o`z xususiyatiga ko`ra misdan foydalanish mehnat unumdorligini oshirishga xizmat qilgan bo`lsa-da, dehqonchilikda motiga tishi sifatida toshdan foydalanilgan. mis qurollar tosh qurollarga nisbatan takomillashgan bo`lsa-da, u kuchli, og`ir va qattiq qurollar yasashga yaroqsiz edi. mis o`z xususiyatiga ko`ra yumshoq va juda tez o`z shaklini o`zgartirgan. shuning uchun ham motiga tishi sifatida toshdan foydalanilgan. mis-tosh davrida odamlar metall bilan tanishadi. ungacha ibtidoiy odamlar 2-3 million yillar davomida faqat toshdan, yog`ochdan va suyakdan yasalgan qurollardan foydalangan edilar. mis qurollar qattiq, kuchli bo`lmay, ayrim xususiyatlari jihatdan tosh qurollarga nisbatan pastroq darajada bo`lsa-da, o`zining shakli, ishlab chiqarish jarayonida qo`llanishidagi qulayligi, shuningdek juda tez turli shaklga kelishi oson bo`lganligi uchun ham chaqmoqtosh qurollar bilan parellel holda ishlatila boshlangan. ma`lumki, eneolit davrida markaziy osiyo aholisi madaniyati bir bosqich yuqori ko`tarilgan. lekin ularning ijtimoiy-madaniy taraqqiyoti bir xil darajada bo`lmagan. bu …

5 / 18

it makonlari yer yuzining turli nuqtalari – xitoy, eron, markaziy osiyo, ukraina, bolgariya, gretsiya, frantsiya, germaniya hududlaridan topib o`rganilgan. mesopatamiyada xassuan yodgorligi, eronda so`za kompleksi, ukrainada tripole madaniyati, kavkazortida shengavit, turkmanistonda anov, nomozgoh makonlari eneolit davriga mansubdir. eneolit makonlaridan topilgan qurollarning eng ko`p tarqalgani - retushlangan egri o`roqlar va silliqlangan tosh motigalardir. egri o`roqlar barcha mamlakatlarda eng qadimgi dehqonchilik хo`jalik mashg`uloti bilan birga paydo bo`lgan. yevropa va osiyo hududlaridan topilgan makonlarda 3 xil don - bug`doy, arpa va tariq qoldiqlari topilgan. bu donlarning yovvoyi xillari yevropada yetishtirilgan. ular bu yerlarga markaziy osiyo va hindiston hududlaridan olib kelingan. yer yuzining ko`p hududlarida eneolit davri ibtidoiy dehqonlarning qishloqlari keng tarqalgan. ular ho`jaligida dehqonchilik va chorvachilik asosiy mashg`ulot bo`lishi bilan birga, ovchilik ham mavjud bo`lgan. ovchi qabilalarning faoliyati izlari ularning mozor qo`rg`onlarida saqlanib qolgan. ularning eneolit davriga xos bo`lgan “qadimiy chuqur” mozor qo`rg`onlari deb atalib, yer yuzida ulardan qadimiyrog`i yo`q. ular miloddan avvalgi …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eneolit davri arxeologiyasi"

1664052896.doc eneolit davri arxeologiyasi eneolit davri arxeologiyasi reja: 1. eneolit davri xronologiyasi, tavsifi va o`rganilishi. 2. eneolit madaniyatining rivojlanish bosqichlari. 3. qurilish va me`morchilik. 4. kulolchilikning mukammallashuvi. 5. eneolit davri san`ati. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida to`laroq tasavvurlar hosil qilish imk...

This file contains 18 pages in ZIP format (93.0 KB). To download "eneolit davri arxeologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: eneolit davri arxeologiyasi ZIP 18 pages Free download Telegram