termodinamikaning ikkinchi qonuni

ZIP 12 pages 234.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 234.6 KB

File type ZIP

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

1403751519_46321.doc q q q 0 - = h o t q t q t q t q = + - + - ... 3 3 2 2 2 2 1 1 d d d d o t q = s d o t q = d f t q ds d 1 2 2 1 s s t q s - = d t q ds d tds q = d 2 2 1 1 2 1 t t t q q q - = - = h 2 1 2 1 q a q q q = - = h qaytmas qaytar t q q t q q ÷ ø ö ç è æ - ñ ÷ ø ö ç è æ - 2 1 2 1 t dq ds ñ dq tds ñ t q ds d ³ q tds d ³ termodinamikaning ikkinchi qonuni reja 1. qonun …

2 / 12

eaksiyani qanday sharoitda olib borish kerakligi nazariy jihatdan ko’rsatib beradi. tabiatda shunday jarayonlar borki, ular bir tomonga boradi; birinchi qonunga zid bo’lmasada, teskari tomonga bormaydi. masalan, eritma o’z – o’zicha hosil bo’ladi, lekin eritmani tashkil etuvchi komponentlarga o’z – o’zicha ajralmaydi. issiqlik energiyasi faqat issiq jismdan sovuq jismga o’z – o’zicha o’tadi, elektr energiyasi yuqori potensialli joydan past potensialli joyga o’z – o’zicha boradi, suv yuqoridan pastga o’z – o’zicha oqib tushadi. boshqacha aytganda, energiya intensivlik faktori katta joydan intensivlik faktori kichikroq joyga o’z – o’zicha uzatiladi. ikkinchi qonunga ko’ra izolyatsiyalangan sistemalarda o’z – o’zicha boradigan jarayonlar energiyaning yuqori darajadan past darajaga o’tish yo’nalishidagina borishi mumkin va jarayon sistemaning barcha qismlarida energiya tenlashgunga qadar davom etadi. ikkinchi qonunga shunday ta‘rif berish mumkin: har qanday sistema energiyaning intensivlik omili tenglashadigan muvozanat holatiga kelishga harakat qiladi. bu qoidani issiqlikka tatbiq etilsa, shunday ifodalash mumkin: issiqlik sovuq jismdan issiq jismga o’z – o’zicha …

3 / 12

ining o’zgarishidan foydalaniladi. bu funksiyalarning o’zgarishi kimyoviy muvozanatning qanday sharoitda qaror topishini ko’rsatadi, ya‘ni muvozanatning termodinamikaviy shartlarini aniqlab beradi. shunga ko’ra, termodinamikaning ikkinchi qonuni asosan, yuqorida nomlari keltirilgan funksiyalarning turli jarayonlardagi o’zgarishini o’rganadi. shunga ko’ra, termodinamikaviy jarayonlarning ba‘zi xillari bilan quyida tanishtirilib o’tiladi. 3 termodinamikaviy jarayonlar termodinamikaviy jarayonlar bir necha sinfga bo’linadi: o’z – o’zicha boruvchi, o’z – o’zicha bormaydigan, muvozanat va nomuvozanat, termodinamikaviy qaytar va qaytmas jarayonlar va hokazo. .3. o’z – o’zicha boruvchi va o’z – o’zicha bormaydigan jarayonlar tabiatda mavjud bo’lgan jarayonlar ma‘lum tomonga yo’nalgan bo’ladi, ularni orqaga qaytarish uchun energiya sarflash kerak bo’ladi. masalan, doimo issiqlik issiq jismdan sovuq jismga o’z – o’zicha o’tadi, turli bosimdagi gazlar o’z bosimini tenglashtirishga intiladi, ishqalanish jarayonlarida ish issiqlikka aylanadi, elektr yuqori potensialdan past potensial tomon o’tadi, idihslarga solingan suyuqlikning sirti tenglashadi, turli bosimdagi gazlar yuqori bosimdan past bosim tomon, ya‘ni bosimlar tenglashish tomoniga boradi va hokazo. bu xildagi jarayonlar …

4 / 12

n jarayonlarning sodir bo’lishi uchun ular o’z – o’zicha boradigan jarayonlar bilan birgalikda olib borilishi kerak. masalan, o’z – o’zicha bormaydigan issiqlikning ishga aylanish jarayoni o’z – o’zicha sodir bo’ladigan issiqlikning issiq jismdan sovuq jismga o’tish jarayoni bilan birgalikda olib boriladi. shunday qilib, o’z – o’zicha bormaydigan jarayonlarning borishi uchun kompensatsiya zarur, ya‘ni ular o’z – o’zicha boradigan jarayonlar bilan birlashtirilishi, tashqaridan energiya sarf qilinishi kerak. termodinamikaviy qaytar jarayonlar fizik – kimyoviy jarayonlar termodinamikasi faniga ideal gaz, ideal eritma tushunchalari kiritilgan. termodinamikada ham ideal jarayon tushunchasi ishlatiladi. bu termodinamikaviy qaytar jarayon (tqj) deb ataladi. ideal holat tushunchasini qo’llash va ularning qonunyatlarini o’rganish amaliy va nazariy ahamiyatga egadir. nazariy ahamiyati shundan iboratki, ideal holat real holat qonunlarini aniqlashga yordam beradi. masalan, ideal gazlarning holat tenglamasi – klapeyron – mendeleev tenglamasi – pv = nrt asosida real vaals tenglamasi keltirib chiqarilgan. amaliy ahamiyati ba‘zan, ma‘lum sharoitda real holat ideal holatga yaqinlashadi (masalan, …

5 / 12

’g’ri va teskari tomonga borishiga olib kelishi mumkin. jarayon termodinamikaviy qaytar bo’ladi. shunday qilib, jarayon termodinamikaviy qaytar bo’lishi uchun: a) jarayon bir yo’ldan borib, shu yo’ldan qaytishi; b) jarayonning hamma bosqichi qaytar bo’lishi; v) jarayonning hamma bosqichi muvozanat holatidan cheksiz kichik farq qilishi; g) qarama – qarshi kuchlarning farqi cheksiz kichik bo’lishi kerak. o’lchab bo’ladigan tezlikda boradigan jarayon termodinamikaviy qaytmas bo’ladi. kimyoviy jarayonlarni termodinamikaviy qaytar ravishda olib borish usullari bilan quyidagi misolda tanishish mumkin. h2 + j2 ( 2hj reaksiya muvozanatda turgan bo’lsin. reaksiyani chapdan o’ngga olib borish uchun sistemaga h2, j2 (yoki bittasini) ni qo’shish yoki sistemadan hj ni chetlatish kerak. o’ngdan chapga siljitish uchun esa bu tadbirning teskarisini qilish kerak. jarayon termodinamik qaytar bo’lishi uchun qo’shiladigan yoki olinadigan moddalarning miqdori har xil muvozanat kontsentratsiyasidan (muvozanat holat qaror topgan paytdagi kontsentratsiyadan) cheksiz kam farq qilishi kerak. muvozanat va nomuvozanat jarayonlar muvozanat jarayon sistemaning ichida boradi. agarda, sistemaning holatini belgilovchi …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamikaning ikkinchi qonuni"

1403751519_46321.doc q q q 0 - = h o t q t q t q t q = + - + - ... 3 3 2 2 2 2 1 1 d d d d o t q = s d o t q = d f t q ds d 1 2 2 1 s s t q s - = d t q ds d tds q = d 2 2 1 1 2 1 t t t q q q - = - = h 2 1 2 1 q a q q q = - = h qaytmas qaytar t q q t q q ÷ ø ö ç è æ - ñ ÷ ø ö …

This file contains 12 pages in ZIP format (234.6 KB). To download "termodinamikaning ikkinchi qonuni", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamikaning ikkinchi qonu… ZIP 12 pages Free download Telegram