sezgi

PPTX 12 pages 3.0 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

powerpoint presentation sharof rashidov nomidagi samdu matematika fakulteti 377 a-guruh talabasi halimboyev suxrobjon umumiy psixologiya fanidan tayorlagan prezentatsiyasi mavzu; sezgi reja: 1.sezgi – bu? 2.sezgining qayerda joylashganligiga qarab turlarga ajratilishi. 3.sezgilarning umumiy qonuniyatlari. 4. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 5. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi sohasidagi qonuniyatlar. sezgi — olamdagi narsa va hodisalar ayrim xossalarining miyadagi taxlili. materiyaning sezgi aʼzolariga taʼsir koʻrsatib, bosh miya poʻstlogʻi nerv markazini qoʻzgʻatishi asosida paydo boʻladi. sezgi dunyoni bilishning birinchi bosqichi va tarkibiy qismidir. sezgilar asosida hissiy bilishning idrok, tasavvur kabi shakllari yuzaga keladi. tashqi qoʻzgʻovchilarning oʻziga xos xususiyatlariga qarab, barcha sezgilar tana sezgisi (tuyish), koʻrish sezgisi, eshitish sezgisi, hid bilish sezgisi, taʼm bilish sezgisi va boshqa turlarga boʻlinadi. sezgi fizik, fiziologik, psixologik jarayonlarda paydo boʻladi. fizik jarayonda har qanday narsa va hodisalar sezgi aʼzolariga taʼsir etib, tegishli sezuvchi nervning chekka uchlarini qoʻzgʻaydi. fiziologik jarayonda qoʻzgʻalish nervning oʻtkazuvchi yoʻli orqali bosh miya poʻstining …

2 / 12

s xususiyat va qonuniyatlarga ega. sezgilarning umumiy qonuniyatlari sezgilarning yuzaga kelishi ma‘lum qonuniyatlarning asosida yuz beradi ma’lumki bizni o‘rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko‘p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta’mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g‘adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalarning turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a’zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. zamonaviy tilda esa uni quyidagicha talqin qilsa bo‘ladi: tashqi olam xaqidagi tasavvurlarimizni qanday tuzishimiz; lagerdagi gulxanni yonishidan chiqayotgan tutunining aktiv neyron zanjirlariga aylanishi? qanday qilib biz tirik neyroximiyadan olovnito‘lqinini, temperaturasini hamda olovni tutunini hidini anglaymiz? miyamizda dunyoni rasmini aks ettirishimiz uchun, tashqi dunyoni fizikaviy energiyasini bilishimiz va uni nerv signallari shaklida kodlashiiz, va bu jarayon an’anaviy sezgi deyiladi. so‘ng esa biz buni olib biz o‘z sezgilarimizni tashkil qilishimiz va sharxlashimiz, va bu jarayon an’anaviy idrok deyiladi. masalan, inson ko‘zida katarakta bilan tug‘ilsa uni ko‘zlari yorug‘likni ko‘rmaydi, bu …

3 / 12

da oddiy psixologik jarayon bo‘lib, tashqi olamdagi narsa va hodisalarni aks ettiradi. tashqi olamdan kelayotgan qo‘zg‘atuvchilarning muayyan retseptorlarga bevosita ta’sir etish orqali ayrim belgi va xususiyatlarni va organizm ichki holatini aks ettiradi. ma’lumki, insondan sezishning dastlabki bosqichi hissiy bilishdan boshlanib, keyinchalik u mantiqiy bilishga o‘tadi. sezgi ham oddiy psixologik jarayon bo‘lgani bilan uning yuzaga kelishi o‘z-o‘zidan hosil bo‘lmaydi. ular jumlasiga quyidagilar kiradi: sezgi a’zolariga ta’sir etadigan narsa va hodisaning bo‘lishi. sezuvchi apparat, ya’ni analizatorning mavjud bo‘lishi. masalan, havoning sovuqligini, temirning qattiqligini, qorning yumshoqligi va boshqalarni sezamiz. sezgi idrok bilan bog‘liq bo‘ladi, lekin narsa va hodisani idrok qilishdan oldin uni sezish lozim, shu bois sezgilar materiyaning sezgi a’zolarimizga ta’siri natijasidir. sezgi axborotlarini qabul qilib, tanlab, to‘plab, har bir sekundda axborotlar oqimini qabul qilib va qayta ishlab miyaga etkazib beradi. ma’lumki, sezgilar faqatgina tashqi ta’sirlar natijasida hosil bo‘lmay, balki organizmning ichki holatida ham amalga oshiriladi. sezgi nerv tizimining u yoki bu qo‘zg‘atuvchidan …

4 / 12

ishning dastlabki ko‘rinishi ingliz olimi ch.sherringtonga taalluqlidir. u retseptorning qaerda joylashganligiga qarab, sezgilarni uch turga bo‘ladi. 1. tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishgamoslashgan hamda retseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya’ni ekstroretseptiv sezgilar; 2. ichki tana a’zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda retseptorlari ichki tana a’zolarida, to‘qimalarda joylashgan sezgilar, ya’ni interoretseptiv sezgilar. 3. tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma’lumot (axborot, xabar) beruvchi muskullarda, bog‘lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan sezgilar, ya’ni proprioretseptiv sezgilar. sezgilarning tasnifi va bu boradagi tadqiqotlarni tahlil qilamiz. dastlabki mulohazalar interoretseptiv sezgilar u borasida rus psixologi a.r.luriya tadqiqot ishini olib borgan. uning fikricha, interoretseptiv sezgilar asl, tub, ma’nodagi sezgilar emas, balki emotsiyalar bilan sezgilar o‘rtasidagi oraliq sezgilar sifatida namoyon bo‘ladi. psixologiya fanida mazkur sezgilar to‘la o‘rganilmaganligi sababli uni “noma’lum hislar” deb atalgan. bu asosan ichki organlarning xastaliklarida vujudga keluvchi holatlarni diagnostika qilishda alohida ahamiyat kasb etadi. psixologiya fanida uchta katta guruhga ajratilgan sezgilar (ekstroretseptiv, proprioretseptiv, introretseptiv) …

5 / 12

ng g‘oyib bo‘lishi yoki og‘riqli sezgi yuqori absolyut sezish bo‘sag‘asi deb ataladi. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati: karimov i.a. biz kelajagimizni o’z qo’limiz bilan quramiz. t.: «o’zbekiston», 1999 karimov i.a. yuksak malakali mutaxassislar – taraqqiyot omili.t. o’zbekiston. 1995. 22-23 bet. karimov i.a. o’zbekiston buyuk kelajak sari. t.1988y. y. zaynuddinov sh.n., murakaev i.u. menejemnt asoslari. toshkent moliya 2007. narzulla boymurodov «raxbar psixologiyasi». «yangi asr avlodi», 2007 yil sharifxujaev m., yo.abdullaev. menejment. toshkent. o’kituvchi 2001. qosimov., muminov n.a. raxbarlik qobiliyati va boshqaruv malakalari. t. 2001. abduraxmonov q.h. personalni boshqaruv. 2004.

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi"

powerpoint presentation sharof rashidov nomidagi samdu matematika fakulteti 377 a-guruh talabasi halimboyev suxrobjon umumiy psixologiya fanidan tayorlagan prezentatsiyasi mavzu; sezgi reja: 1.sezgi – bu? 2.sezgining qayerda joylashganligiga qarab turlarga ajratilishi. 3.sezgilarning umumiy qonuniyatlari. 4. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 5. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi sohasidagi qonuniyatlar. sezgi — olamdagi narsa va hodisalar ayrim xossalarining miyadagi taxlili. materiyaning sezgi aʼzolariga taʼsir koʻrsatib, bosh miya poʻstlogʻi nerv markazini qoʻzgʻatishi asosida paydo boʻladi. sezgi dunyoni bilishning birinchi bosqichi va tarkibiy qismidir. sezgilar asosida hissiy bilishning idrok, tasavvur kabi shakllari yuzaga keladi....

This file contains 12 pages in PPTX format (3.0 MB). To download "sezgi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi PPTX 12 pages Free download Telegram