yadro magnit rezonansi (yamr) usulining nazariy asoslari

ZIP 33 pages 408.0 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 408.0 KB

File type ZIP

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

1711219721.doc yadro magnit rezonansi (yamr) usulining nazariy asoslari reja: 1. elektron paramagnit rezonans spektroskopiyasi. 2. mass-spektrometriya tahlil usuli. 3. xromatografik tahlil usulining nazariy asoslari yadro magnit rezonansi (yamr) usulining nazariy asoslari yadro magnit rezonans usulini 1946 yilda parsell va blox bir-biridan xabarsiz holda yaratdilar va shundan so`ng kimyo fanida qo`llana boshladi. ma`lumki, har qaysi yadro spin kvant soni bir bilan tavsiflanadi va bu spinlar 0,1/2,1, 3/2,2 qiymatga ega bo`ladi. agar yadroda nuklonlar soni juft bo`lsa - (s12, o16) umumiy spin kvant soni nolga teng bo`ladi. agar ularning soni toq bo`lsa (f19, s13) umumiy spin kvant soni +1 yoki -1 qiymatga ega bo`ladi. umumiy spin kvant soni 0 nolga teng bo`lgan yadro magnit maydonida bir energetik holatda bo`ladi (β0+ 1). bunday yadrolar yamr-spektroskopiya uchun ob`ekt bo`la olmaydi. yadroning spini (n1, 2 s13, f19, r31) bo`lsa, yadro tashqi magnit maydonida β ta energetik holatda turadi. shunga qarab yadroda musbat zaryad ham turlicha …

2 / 33

10 gacha bo`lingan bo`ladi. shkalaning uzunligi maydon deb hisoblansa, 1 dan to 5 gacha bo`lgan masofa kuchsiz va 5 dan 10 gacha bo`lgan masofa kuchli maydon deb yuritiladi. kuchsiz maydonda gidroksil - on, karboksil - cooh, aldegid r-cooh, benzol c6h6, suv h2o dagi protonlar aks etadi. kuchli maydonda esa metin - ch, metilen - ch2 va metil ch3 protonlari aks etadi. shu bilan birga protonlarga molekuladagi qo`shni protonlar va boshqa funkstional guruhlar ta`sir etadi, natijada shkalada protonlarning ko`rinishi har xil bo`ladi. masalan ajratilgan metil guruh bo`lsa, uning uchta protoni shkalada bitta cho`qqili uch protonga teng bo`lgan singletga ega bo`ladi. agar metil guruhning yonidagi uglerodda bitta proton bo`lsa uning ta`sirida ikkita cho`qqili uch protonga uch protonga teng bo`lgan dublet hosil bo`ladi. shunday qilib, yamr usuli molekuladagi vodorod atomlarining sonini va qanday holatda joylashganligini yaqqol ko`rsatib, birikmaning tuzilishini aniqlashda katta yordam beradi (rasm). lekin ana shu kichik miqdor, energiya (∆e) moddaning radio …

3 / 33

, zanjirdagi tok asli holiga qaytadi. endi chastotaning har qanday o`zgartirilish moddaga ta`sir qilmaydi. spektrdagi cho`qqi (cho`qqi) signal deyiladi. chastota (v) doimiy qoldirilib, magnit maydoni kuchlanganligi (n0) o`zgartiriladi. (n0) qiymati tenglamani qanoatlantirganda rezonans kuzatiladi. hozir 40,60,100 mgst (megagerst 106 gerst) chastotada ishlaydigan spektrometrlar mavjud. yadro magnit rezonansi (yamr)-spektrlar odatda eritmalarda (modda suyuq bo`lsa, shu holicha) olinadi. eritmaning konsentrasiyasi 5-20 % atrofida bo`ladi. spektr olish uchun zarur bo`lgan modda miqdori β5-30 mg. erituvchi sifatida yamr-spektr bermaydigan (ss14csi) yoki boshqa organik birikmalar (rezonans bermaydigan sohada energiya yutuvchi moddalar (cdc13- deyteroxloroform) ishlatiladi. yadro magnit rezonansi (yamr)-spektr to`rtta kattalik bilan tavsiflanadi: 1. signallar (cho`qqi) cho`qqilarning o`rni. 2. signallar soni 3. signallar jadalligi. 4. signallarning ajralib ketishi. yadro magnit rezonansi spektrlardagi signal (cho`qqi) cho`qqilar soni turlicha bo`ladi. spektrdagi cho`qqilar sonini turlicha o`rab olingan protonlar belgilaydi. boshqacha aytganda, bir xil tipdagi protonlar bitta cho`qqi beradi. masalan, spektrda beshta bo`lsa, shu modda molekulasidagi vodorod atomlari besh xil …

4 / 33

boshqa omillarga ham bog`liq, bo`lishi mumkin. shuning uchun ham odatda cho`qqi balandligini uning kengligiga ko`paytmasidan, ya`ni cho`qqi maydonini o`lchash usulida foydalaniladi. bu usul protonlar sonini aniq, topishga imkon beradi, yamr-spektrometrlarga maxsus elektron qurilmalar o`rnatilgan bo`ladi. uni integrator deyiladi. bu usulda topilgan protonlar jadalligiga integral jadalliklik deyiladi. integrator xuddi zinapoyaga o`xshash egri chiziq chizadi. sodda qilib bu «zina» balandligi cho`qqining kengligi bilan balandligi hisobga olingan holdagi balandligidir. zinalarning balandligi protonlar soniga proporstional. agar moddaning formulasi bo`lmasa, integral jadallikliklaridan foydalanib protonlar soni quyidagicha topiladi. noma`lum modda spektri integrator yordamida olinadi, ya`ni unda cho`qqilarning integral jadallikliklari keltirilgan bo`lsin. aytaylik, modda molekulasi o`ziga xos signallar beruvchi funkstional guruh (-c=o –h, -soon, sn3-so-) ga ega. odatda, guruhlar kuchsiz maydonda signal beradi. masalan, molekulada metoksi guruh bo`lsa uning qaerda rezonans berishi bizga ma`lum. shu signalning integral jadallikligi 1,5 katakka teng deylik. u holda integral jadallikligi 9,0 bo`lgan cho`qqika 6 ta proton to`g`ri keladi, boshqa cho`qqilar uchun …

5 / 33

i va uning nazariy tadqiqotlarining umumiy kimyo va kordinastion kimyoda ishlatilishi taxminan 50 - yillar boshida rivojlandi. epr usuli kompleks birikmalarining eritmaagi tuzilishi, kompleks hosil bo`lish termodinamikasi va kinetikasi, ligandlarning markaziy ionga bog`lanishi, metall -ligand bog`larining tabiati, ularning bir - biriga o`zaro ta`siri magnit xususiyatlari kabi muammolarni tushuntirish uchun juda kerakli sanaladi. anorganik kimyo va umumiy fizika kursidan ma`lumki yorug`lik ham zarracha, ham to`lqin xususiyatlariga ega. yorug`lik va elektromagnit to`lqinlari uchun s - o`zgarmas kattalik (γ00000 km/s). demak, s=const bo`lsa, (1) tenglamaga muvofiq to`lqin uzunligi va chastotasio`zaro teskari bog`langan kattaliklardir, ya`ni ioshsa, v kamayadi. turli xil elektromagnit to`lqinlar (yoki nurlar) to`lqin uzunliklarining x ortib borishi tartibida joylashtirilsa, elektromagnit spekt hosil bo`ladi. elektromagnit spektrdagi har qanday nur mkayyan energiyaga ega bo`ladi va bu kattalik uning chastotasiga proporstionaldir: moddaga tushirilgan nur undan o`tib ketishi yoki yutilishi mumkin. energiya yutilganda modda molekulasiturli o`zgarishlarga uchraydi. eng qisqa to`lqinli у -nurlar (radioaktiv nurlar) yadrolarning energetik …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yadro magnit rezonansi (yamr) usulining nazariy asoslari"

1711219721.doc yadro magnit rezonansi (yamr) usulining nazariy asoslari reja: 1. elektron paramagnit rezonans spektroskopiyasi. 2. mass-spektrometriya tahlil usuli. 3. xromatografik tahlil usulining nazariy asoslari yadro magnit rezonansi (yamr) usulining nazariy asoslari yadro magnit rezonans usulini 1946 yilda parsell va blox bir-biridan xabarsiz holda yaratdilar va shundan so`ng kimyo fanida qo`llana boshladi. ma`lumki, har qaysi yadro spin kvant soni bir bilan tavsiflanadi va bu spinlar 0,1/2,1, 3/2,2 qiymatga ega bo`ladi. agar yadroda nuklonlar soni juft bo`lsa - (s12, o16) umumiy spin kvant soni nolga teng bo`ladi. agar ularning soni toq bo`lsa (f19, s13) umumiy spin kvant soni +1 yoki -1 qiymatga ega bo`ladi. umumiy spin kvant soni 0 nolga teng bo`lgan yadro magnit maydonida bir ene...

This file contains 33 pages in ZIP format (408.0 KB). To download "yadro magnit rezonansi (yamr) usulining nazariy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: yadro magnit rezonansi (yamr) u… ZIP 33 pages Free download Telegram