fitoterapiyaning nazariy asoslari

PPTX 32 pages 95.3 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.3 KB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

fitoterapiyaning nazariy asoslari. o'simlik dori vositalari va ularning biologik faol moddalari.alkaloidlar, flavonoidlar, glikozidlar, efir moylari. fitoterapiyaning nazariy asoslari. o'simlik dori vositalari va ularning biologik faol moddalari.alkaloidlar, flavonoidlar, glikozidlar, efir moylari. fitoterapiya so‘zi bemorlami dorivor o‘simliklar bilan davolashni anglatadi. fitoterapiya bemorlami davolashda va kasallikning oldini olishda alohida yoki qo'shimcha davo turi sifatida keng qo'llanib kelinayapti. chunki uning boy tarixi va xalq obatida keng ishlatilishi buni taqozo etadi. fitoterapiyaning qisqacha tarixi turli o‘simliklardan davo sifatida foydalanish juda qadim zamonlardan ma’lum. ibtidoiy davrda odamlar atrof-muhitdagi o‘simliklardan faqat oziq-ovqat uchun emas, balki ularning bezararligidan davo etish maqsadida turli shikastlanishlarda, xastalanishlarda qo‘llaganlar. tarix shuni ko‘rsatadiki, osiyoning markazida va janubida joylashgan qator davlatlarda (misr, xindiston, xitoy, tibet va boshqalar) qadim zamondan bemorlarni shifobaxsh o‘simliklar bilan keng miqyosida samarali davo qilib kelingan. fitoterapiya tarixida ayniqsa, abu bakr muhammad ibn zakiriya ar-roziy, abu rayhon beruniy, ismoil al jurjoniy, abu ali ibn sino va boshqalarning xissasi salmoqiidir. bulardan abu …

2 / 32

biyot olamida mashhurdir. bular qatoriga farmakologlardan i.k.kornilov, m.b.sultonov va ularning bir qator shogirdlarini (u.b.zakirov, s.s. azizova, x.u.aliyev va boshqalarni) keltirish mumkin. ushbu institutda parpi (akonit) o‘simligidan olingan alkaloid sanaluvchi aritmiya kasalligida samarali bo‘lgan allapinin preparati ko‘p xorijiy mamlakat olimlari (vrachlar, kimyogarlar, dorishunoslar) tomonidan tan olindi va tibbiyot amaliyotida keng iniqyosida ishlatib kelinyapti. dorivor o’simliklarning shifobaxsh ta’siri ularning tarkibidagi biologik faol moddalarga bog‘liq. bu moddalarning kimyoviy tuzilishi turlicha bo’lib, har xil farmakologik ta’sirga ega bo’lishi 0‘simlik tarkibidagi biologik faol moddalar birinchi va ikkinchi jarayonda hosil bo‘ladi. birinchi jarayonda sintez bo’ladiganlarga oqsillar, lipidlar. karbon suvlar, fermentlar va vitaminlar. ikkinchisiga esa alkaloidlar, glikozidlar, fenol birikmalari, efir moylari, oshlovchi moddalar, pektinlar, kumarinlar, fitonsidlar va boshqalar kiradi. fitoyighna preparatlarning shifobaxsh ta’siri tarkibidagi biologik faol moddalardan kelib chiqadi. ulardagi asosiy ta'sir etuvchi moddalarni (alkaloidlar, glikozidlar, kumarinlar va boshqalar) ta’siri esa kompleks ravishda bo" la olmay, spetsifik hisoblanadi. masalan. yurak glikozidlaridan digoksin, digitoksin, rauvolfiya o’simligidan rezerpin, aymalin, …

3 / 32

g o‘iim chaqiruvchi dozasi laboratoriya hayvonlarida (sichqon, kalamush va boshqalar) aniqlanadi. bunda dorining o‘lim (letal) dozalari (ld50, ld10o) topiladi. bular ushbu dori preparatining biologik faolligini ko‘rsatgichlaridan hisoblanadi dori vositalarining terapevtik dozasi ishlatilganda bemorlarga davo ko'rsatadi. kasallikka naf qiladi, foydali ta’sir etadi. bu dozaning uch hil turi mavjud: 1) maksimal (eng yuqori) terapevtik doza; 2) o‘rtacha terapevtik doza; 3) minimal (eng kichik) terapevtik doza. terapevtik dozaning bu turlari bo‘lishi mumkin: bir martalik va bir sutkalik (kecha-kunduzlik). dori preparatlarining maksimal bir martalik yoki bir sutkalik dozasi tibbiyot amaliyotida ayrim hollarda (zarbdor doza) ishlati ladi (antibiotiklar, sulfanilamidlar va ayrim fitopreparatlar). shunday dori vositalari borki, ularni standartlashda biologik - farmakologik yo’ldan foydalaniladi yoki asosiy farmakologik ta’sirini standart preparat bilan sol ishtirish laboratoriya hayvonlarida aniqlanib, ta’sir birligi (tv) bilan ifodalanadi. bunday dorilar qatoriga antibotiklar, garmonal preparatlardan tashqari ay rim shifobaxsh o’simliklar (angishvonagul va b.) ham kiradi dori vositalarini tanaga kiritish yullari har bir dori vositasining …

4 / 32

o‘simlikdan ajratib olingan biologik faol moddalar saqlangan poroshok, tabletkalar va b.) bu yuborish yuli qulay- tabiiy bo‘lishiga qaramasdan bir qator kamchiliklarga (dori ta’sirining sekin ro’yobga chiqishi yoki uni etarli darajada yoki butunlay bo‘lmasligi va b.) ega. chunki qabul etilgan dorining ta’siri uning ichakda turli omillar (ichakning holati, kasalligi, ovqat massasini ichakda bo’lishi va b.) ta’sirida o’zgaruvchan so'rilishiga bog' liqdir. boshqacha aytganda, qabul qilingan dorining qondagi konsentratsiyasi (miqdori) har xil, asosan kamayishi mumkin. bu degan so‘z dorining effekti ham etarli darajada yoki butunlay bo‘lmasligi mumkin. dori vositalarining tanaga parenteral yo'l bilan yuborishga in’eksiya, ingalyatsiya va sirtga qo’llashlari kiradi. in’eksiya (ukoi) qilish bilan asosan suvda va yog’da eruvchi dori vositalari qo'llanadi. bu yo'lning o'ziga xosligi - ta’sirning tez yuzaga chiqishi, ishlalilgan dori dozasining qonda aniq bo'lishi - inobatga olinib, ko’pchilik bemorga tez tibbiy yordam ko’rsatishda qo’l keladi. dorivor o’simliklar tarkibidan ajratib olingan yakka yoki bir necha biologik faol moddalarni (alkaloidlar, gulikozidlar va …

5 / 32

fedrin va otropin saqlovchi «efatin» aerozol preparatini keltirish mumkin. ushbu preparat bronxial astma xurujini bartaraf etish uchun nafas yo‘liga yuboriladi parenteral yo’lga dori vositalarini sirtga qo’llash kiradi/ umuman olganda sirtki qo'llash asosan dermatoldogiya amaliyotida qo’llanib, ko‘proq antiseptik ta’sirli dori vositalari, shu jumladan, fitopreparatlar ham keng ishlatiladi. dermatologiyada asosan yalliglanishga qarshi, antiseptik ta’sirli. qichinishni kamaytiradigan o‘simliklardan (o’rmalovchi bug‘doyiq, uch rangli gunafsha, qorabosh, igir, bo‘tako‘z) tayyorlangan yig‘malar qo‘llaniladi dori vositalarini sirtga qo’llashda asosan ularni mahalliy ta’siridan foydalaniladi (mikroblarga va parazitlarga qarshi, yara bitishi, regeniratsiyani tezlashtiruvchi va boshqa ta'sirlar). bularga misol tariqasida dorivor o‘simliklar vanna shaklida ham ishlatiladi (xvoykali vanna va b.). dori vositalarining ta’sir turlari umuman olganda dori preparatlari ta’sirining ikki turi ma'lum: mahalliy (prerezorbtiv) va umumiy (rezorbtiv) ta’sir. mahalliy ta’sir dorining qonga so’rilmasdan oldingi ta’siri bo'lib, uni sirtga qo’llashda ko’proq namoyon bo'ladi. bu borada antiseptik ta'sirli dori preparatlari shu jumladan. fitopreparatlar quruq, suyuq. surtma, gel, krem shaklida chayish, yuvish, surtish, vanna …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fitoterapiyaning nazariy asoslari"

fitoterapiyaning nazariy asoslari. o'simlik dori vositalari va ularning biologik faol moddalari.alkaloidlar, flavonoidlar, glikozidlar, efir moylari. fitoterapiyaning nazariy asoslari. o'simlik dori vositalari va ularning biologik faol moddalari.alkaloidlar, flavonoidlar, glikozidlar, efir moylari. fitoterapiya so‘zi bemorlami dorivor o‘simliklar bilan davolashni anglatadi. fitoterapiya bemorlami davolashda va kasallikning oldini olishda alohida yoki qo'shimcha davo turi sifatida keng qo'llanib kelinayapti. chunki uning boy tarixi va xalq obatida keng ishlatilishi buni taqozo etadi. fitoterapiyaning qisqacha tarixi turli o‘simliklardan davo sifatida foydalanish juda qadim zamonlardan ma’lum. ibtidoiy davrda odamlar atrof-muhitdagi o‘simliklardan faqat oziq-ovqat uchun emas, balki ularning ...

This file contains 32 pages in PPTX format (95.3 KB). To download "fitoterapiyaning nazariy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: fitoterapiyaning nazariy asosla… PPTX 32 pages Free download Telegram