atom va yadro fizikasi

ZIP 4 sahifa 329,4 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 329,4 KB

Fayl turi ZIP

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

1403710664_46310.doc a n = - e e h m n m mvr n = = h n = - 1 2 3 , , , . . . h = h p = - 1 05 10 34 . * * ж с r me м 0 0 2 2 11 4 5 29 10 = = - pe h . * l = h me кин 2 l = + hс т m с e кин ( ) 2 0 2 y l - l l l - = + h ( ) 1 l n = - 0 1 2 1 , , , . . . l m z = h m l = ± ± ± 0 1 2 ; ; ; . . . ; s s s - = + h ( ) 1 1 2 s = 1 2 n a z = …

2 / 4

vaqt o’tishi bilan ma’lum qonuniyatlar asosida sodir bo’ladigan o’zgarishlarga aytiladi. bu o’zgarishlar o’lchov vositasida miqdoriy baholanadilar. fizik tajriba: jismlar bilan bog’liq bo’lgan o’zgarishlar kuzatish yoki laboratoriyalarda amalga oshiriladigan maxsus tajribalar orqali o’rganiladi. tajribalarda olingan xulosalar u yoki bu fizik hodisaning, jarayonning qonuniyatlarini ochishga yordam beradi. fizik o’lchashlar, fizik kattaliklar: fizikada aniq o’lchashlar asosiy rol o’ynaydi. bu o’lchashlarda fizik kattaliklar aniqlanadi. fizik kattaliklarga misollar sifatida kuch, tezlik, tezlanish va boshqa kattaliklarni keltirish mumkin. fizik kattaliklar jismning xossasini yoki fizik jarayonning xarakteristikasini ifoda etadilar va ularni aniq miqdoriy tomondan o’lchash mumkin. fizik kattaliklarni o’lchaganda ularni birlik deb qabul qilingan kattalikka nisbatan solishtirib, miqdoriy belgilanadi. fizikadagi barcha ilmiy ishlarda fizik kattaliklarni aniq o’lchash tajribaning asosiy qismi hisoblanadi. fizik qonunlar: barcha hodisalar va jarayonlar o’zaro bir-biri bilan bog’langan holda sodir bo’ladi. kuzatish va tajriba yo’li bilan bu bog’lanishlar qonuniyatlari aniqlanadi va ulardan umumiy xarakterga ega bo’lgan qonuniyatlar fizik qonunlarni tashqil etadi. har bir fizik …

3 / 4

zikasining boshlanishi desak ham bo’ladi. shu tufayli atom fizikasi – atom va u bilan bog’liq hodisalar fizikasini o’rganuvchi fan ekan. 1. atom tuzilishi nazariyasiga kirish atom tuzilishi haqidagi yangi tasavvurlar birinchi bor 1904-yilda nazariy yo’l bilan tomson tomomidan kashf qilingan. uning hisoblashicha atomning radiusi - 1 angstrem tartibida ekan. 1911-yilda rezerford -zarrachalar bilan o’tkazilgan tajriba natijalariga asoslanib, tomson modelining noto’g’ri ekanligini isbotladi. rezerford modeliga asosan, atom markazida musbat yadro va bu yadroning atrofida, quyosh atrofidagi planetalar kabi, manfiy zaryadlangan elektronlar aylanadi, atomning 99 % massasi yadroda jamlangan. bu modelni atomning planetar modeli deb atalgan. keyinroq bu modelning ham kamchiliklari borligi aniqlangan. bor rezerford modeli kamchiliklarini hisobga olib, o’zining uchta postulatlarini ta’rifladi. 1. elektronlar yadro atrofida ma’lum statsionar orbitalarda aylanib, bu orbitalarga diskret energiyalar to’g’ri keladi; 2. atom yoki undagi elektronlar bir statsionar m-holatdan ikkinchi n- holatga o’tganda o’zidan nur chiqaradi yoki nur yutadi. ushbu nurning chastotasi (1.1) shartdan topiladi. 3. …

4 / 4

zlik bilan harakatlansa, uning to’lqin uzunligi (2.2) bilan aniqlanadi. mikrozarralar dunyosining o’ziga xos xususiyatlaridan biri – diskret energetik sathlarning mavjudligidir. buni faqat kvant mexanikasi tushuntirib bera oladi. demak, mikrozarralar dunyosini va ularning harakatlarini faqatgina kvant fizikasi asosida tushuntirish mumkin ekan. kvant mexanikasi esa kvant fizikasining matematik apparatidiar. diskret holatlarning mavjudligini kvant mexanikasining asosiy tenglamasi – shredinger tenglamasini yechib hosil qilish mumkin. shredinger tenglamasining yechimi bo’lgan (psi) - to’lqin funksiya yordamida mikrozarralarning harakati haqida ma’lumotlarni olish mumkin. u mikrodunyodagi zarralarning holat funksiyasi hisoblanib, zarralarning kvant holatlari bo’yicha taqsimotini aks ettiradi. 3. eletron spini. atom sistemasini xarakterlovchi kvant sonlari. pauli prinsipi yadro atrofida orbita bo’ylab aylanayotgan elektron impuls momentiga ega bo’lib, u orbital moment ( ) deb yuritiladi. uning modulini (3.1) orqali topiladi. buerdagi l kattalik orbital kvant soni bo’lib, u ( n – bosh kvant soni ) qiymatlarni qabul qiladi. elektron orbital momentini z o’qidagi proeksiyasi uchun (3.2) o’rinli bo’ladi. bu …

5 / 4

d tajribalaridan yadro atomning asosiy massasini o’zida mujassamlashtirgan musbat zaryadli zarra ekanligi aniqlandi. 1919-yilda rezerford elektrondan keyingi elementarr zarracha - protonni kashf etdi. proton massasi elektron massasidan 1836,1 marta katta bo’lgan, elektr zaryadi elektron zaryadiga, spini esa ga teng bo’lgan musbat zaryadli turg’un elementar zarra. 1920-yili rezerford massasi proton massasiga teng bo’lgan neytral zarracha mavjudligini taxmin qildi va u 1932-yilda ingliz fizigi d. chedvik tomonidan aniqlandi. bu zarrachani neytron deb ataldi. keyinroq atom yadrosi proton va neytronlardan tuzilgan deb, ularni birgalikda nuklonlar deb nomlandi. yadrodagi nuklonlar soni a yadroning massa soni bo’lib, neytronlar soni (4.1) dan topiladi, bunda z - protonlar soni. yadroni belgilash uchun zxa belgilash ishlatiladi. yadrodagi protonlar soni o’zgarmaydigan yadrolar guruhiga izotoplar deyiladi. masalan: 1h1, 1h2, 1h3. yadrodagi neytronlar soni o’zgarmaydigan yadrolar guruhiga izotonlar deyiladi. masalan: 1h3, 2he4, 3li7, 4be8. massa soni o’zgarmasdan qoladigan yadrolar guruhiga izobarlar deyiladi. masalan: 1h3, 2he3, 18az40, 20ca40. 5. yadroning bog’lanish va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"atom va yadro fizikasi" haqida

1403710664_46310.doc a n = - e e h m n m mvr n = = h n = - 1 2 3 , , , . . . h = h p = - 1 05 10 34 . * * ж с r me м 0 0 2 2 11 4 5 29 10 = = - pe h . * l = h me кин 2 l = + hс т m с e кин ( ) 2 0 2 y l - l l l - = + h ( ) 1 l n = - 0 1 2 1 , , , . . . l m z = h m l = ± ± ± …

Bu fayl ZIP formatida 4 sahifadan iborat (329,4 KB). "atom va yadro fizikasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: atom va yadro fizikasi ZIP 4 sahifa Bepul yuklash Telegram