gazlarni changdan tozalash

DOCX 14 pages 336.7 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 336.7 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: gazlarni changdan tozalash reja: 1. gazlar turi, tarkibi va ularni qayta ishlashga tayyorlash. 2. gazlarni tozalash usullari. 3. oltingugurt va sulfat kislotani gazlardan olinishi. gazlarni tozalash - sanoat korxonalaridan ajralib chiqayotgan gazlarni ortiqcha (qattiq, suyuq va gaz holidagi) aralashmalardan xoli qilish jarayoni. i. ch. jarayonlarida hosil boʻladigan gazlar tarkibida har xil qoʻshimcha moddalar boʻlishi tabiiy. g. t. natijasida qimmatbaho mahsulotlar ushlab qolinadi, keyingi qayta ishlash jarayoniga yomon taʼsir qiladigan yoki apparatlarni yemiradigan zararli moddalar ajratiladi, tashqi havoga chiqadigan iflosliklar kamaytiriladi. g. t.da gazlardagi qoʻshimcha moddalarni suyuqliklarga yuttirish (adsorbsiya); elektrostatik kuchlar taʼsirida yoki ogʻirlik kuchi taʼsirida choʻktirish; suv bilan tozalash; filtrlash usullaridan biri; absorber, adsorber va b. apparatlar ishlatiladi. 1. organik sintez uchun gazlar asosiy va kerakli xom ashyodir. bundan tashqari ular issiqlik va energiya manbaidir. sintetik-kauchuklarni turlari, spirtlari, motor yoqilg‘ilarini ayrim komponentlari, eriturchilar, qorakuyani sifatlisi, sintetik moy tolalar, smolalar, plastmassalar va boshqa ko‘pgina sintetik moddalar hozirgi vaqtda gazlardan (uglevodorodlardan) …

2 / 14

metan, hamda neftni benzin, kerosin, aypim holatlarda dizel fraksiyasiga kiruvchi yuqori molekulali uglevodorodlar bo‘ladi. yo‘lovchi gazlar yengil benzin (gaz benzini) olishni asosiy manbaidir. tabiiy gazlarda uglevodorod bo‘lmagan h2s, n, so2, suv bug‘i va boshqa qo‘shimchalar ham bo‘lishi mumkin. neftni qayta ishlash vaqtida (turli uglevodorodlar fraksiyalariga ajratish – destruksiya) hosil bo‘lgan gazlar – sun’iy gazlardir. masalan: termik va katalitik kreking, pirolizlar. mazut termik krekinglanganda etilen, propilen, butilenlar miqdori ko‘p bo‘ladi. katalitik kreking vaqtida izobutan ko‘p miqdorda chiqadi. piroliz jarayonida esa etilen ko‘p miqdorda chiqadi. past bosim ostida boruvchi kreking vaqtida gazlarni hosil bo‘lishi kamayadi, piroliz vaqtida esa ortadi. piroliz jarayonida reaksiyaga kirishishi yuqori bo‘lgan olefin uglevodorodlari ko‘p ajraladi. shu sababli organik sintez uchun bu jarayon (piroliz) ahamiyatlidir. sun’iy gazlarda uglevodorod bo‘lmagan n2, h2s, co3, co qo‘shimchalari ham uchraydi. shu boisdan gazlar yuqorida keltirilgan uglevodorodlar bo‘lmagan qo‘shimchalardan tozalanadi. 2. gazlardan olinadigan (organik sintez uchun) xom ashyo sifatiga ta’sir etuvchi ortiqcha qo‘shimchalar gazni …

3 / 14

n gaz bilan uchrashadi, natijada quyidagi reaksiya boradi: na2co3 + h2s ↔ nahs + nahco3 ishlatilgan na2co3 skrubberdan regeneratorga uzatilib tozalanadi. regeneratorni yuqorisidan chiqayotgan h2s bilan havo aralashmasi yoqiladi. bu usul gazni to‘liq h2s dan tozalashni ta’minlamaydi. gazlarni oltingugurt birikmalaridan to‘liq tozalash uchun suyuq holdagi usul qo‘llaniladi. bunda mono-, di- yoki trietanolamin va fenolyantlar ishlatiladi. etanolaminlar ishqorlik xossasiga ega bo‘lib, h2s, bisulfidlarni (r - s - s - r´), n2so3 va boshqa qo‘shimchalarni o‘ziga yaxshi yutadi. etanolamin bilan tozalash quyidagi chizmada keltirilgan. 1-rasm. gazlarni tozalash texnologiyasining sxemasi. 1 – absorber; 2 – desorber; 3 – separator; 4 – issiqlik almashtirgich; 5 – sovutgich; 6 – rezervuar; 7 – nasoslar. 1-rasm. gazlarni tozalash texnologiyasini sxemasi. tozalanadigan gaz skrubber (1) ga (tarelka yuki kesik nasadkadagi) keladi. u skrubberni pastki qismidan kelib, yuqori qismidan chiqib ketadi. dietanolaminlar bilan uglevodorodlar o‘zaro ta’sirlanmaydilar. h2s, h2co3 lar bilan esa bog‘lanadi (20-30°s temperaturada): 2nh(ch2 – sn2on) + …

4 / 14

ladi. gazlar tarkibidagi oltingugurt birikmalarini yuqoriga qarab 2- va undan yuqori bosqichli tozalashni amalga oshiriladi. jarayonni kamchiliklaridan biri, gazni katta tezlikda harakati tufayli ko‘pik hosil bo‘lishi ko‘payib (penoobrazovanie) reagentni chiqib ketishi (u bilan) ortadi. gazlarni suyuq yutuvchilar bilan quritish ko‘p tarqalgan usullardan biridir. bunda har qanday bosimdagi gazlarni quritish mumkin. quritish usuli gazlarni h2s dan tozalash texnologiyasi bilan bir vaqtda amalga oshirilmoqda. suyuq yutuvchilar – etilenglikollap yordamida tozalash. etilenglikol o‘zida suvni yaxshi yutadi. bunda 60% etilenglikol, 20%-monoetanolamin, 20% - n2o dan iborat yutuvchi ishlatiladi. gazni namligi va h2s ni mikdoriga qarab, deg va mea lar mikdori yutuvchida o‘zgartiriladi. bu usul t = - 20°s past bo‘lgan sharoit uchun ishlatiladi. s va h2so4 ni gazlardan olinishi. gazlarni tozalashdan chiqadigan h2s dan foydalanib, s va h2so4 olinishi mumkin. s-ni olish uchun bir necha usul qo‘llaniladi. masalan: h2s 260°s da havo aralashmasm bilan reaktorlarda fe katalizatorlaridan o‘tkaziladi. bunda: 2h2s + o2 = 2n2o …

5 / 14

meevik (ilonsimon) sovutgich (5) sovuq suvda ishlaydi va sovutiladi. kondensatsiyalangan s yig‘uvchi idish (12) ga boradi. 4-chi kolonnadan chiqayotgan gaz 6-qizdirgichda qizdiriladi (260°s gacha) va 7- reaktorga uzatiladi. reaktor tabiiy boksit bilan to‘ldirilgan bo‘lib, u h2s ni yanada to‘liq aralashishiga olib keladi. reaktordan chiqayotgan gazlar qozon (3) dan kelayotgan suv yordamida sovutiladi – ekonomayzerda (8) va u (9) – yuvuvchi kolonnaga boradi. bu kolonnani pastki qismida ham sovutuvchi zmeevik – 10 joylashgan. hosil bo‘lgan s – 12 – yig‘uvchiga yuboriladi. 9-chi kolonnadan chiqayotgan gazlar 11 – mo‘riga borib, u yerda oxirigacha yoqiladi (h2s ni qolgan qismi): so2:n2 = 2:1 → reaktorga n2so4 ni olinishi (n2s dan) uchta asosiy bosqichdan iboratdir. bular: n2s ni havo bilan yoqish (so2 olish uchun), so2 ni katalizator yordamida so3 gacha oksidlash, n2so4 ni olish. 3-rasm. n2so4 ni olish sxemasi. n2s ni yoqishda katta q chiqadi, shuning uchun tutashtiruvchi qurilmaga gaz aralashmasi sovutilib borishi kerak. n2s …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gazlarni changdan tozalash"

mavzu: gazlarni changdan tozalash reja: 1. gazlar turi, tarkibi va ularni qayta ishlashga tayyorlash. 2. gazlarni tozalash usullari. 3. oltingugurt va sulfat kislotani gazlardan olinishi. gazlarni tozalash - sanoat korxonalaridan ajralib chiqayotgan gazlarni ortiqcha (qattiq, suyuq va gaz holidagi) aralashmalardan xoli qilish jarayoni. i. ch. jarayonlarida hosil boʻladigan gazlar tarkibida har xil qoʻshimcha moddalar boʻlishi tabiiy. g. t. natijasida qimmatbaho mahsulotlar ushlab qolinadi, keyingi qayta ishlash jarayoniga yomon taʼsir qiladigan yoki apparatlarni yemiradigan zararli moddalar ajratiladi, tashqi havoga chiqadigan iflosliklar kamaytiriladi. g. t.da gazlardagi qoʻshimcha moddalarni suyuqliklarga yuttirish (adsorbsiya); elektrostatik kuchlar taʼsirida yoki ogʻirlik kuchi taʼsiri...

This file contains 14 pages in DOCX format (336.7 KB). To download "gazlarni changdan tozalash", click the Telegram button on the left.

Tags: gazlarni changdan tozalash DOCX 14 pages Free download Telegram