somoniylar davlati

ZIP 22 sahifa 2,4 MB Bepul yuklash

22 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,4 MB

Fayl turi ZIP

Sahifalar 22

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 22

1555408888_74118.doc somoniylar davlati reja: 1. somoniylar davlati siyosiy tarixi. 2. davlat tizimi va boshqaruvi. 3. iqtisodiy va madaniy hayot. somoniylar davlati ciyosiy tarixi. ix asrning ikkinchi yarmidan boshlab movarounnahr va xurosonda somoniylar sulolasi paydo bo‘ladi. bu sulolaga somon qishlog‘i (manbalarda – balx yaqinida, samarqand atroflarida, termiz yaqinida) oqsoqoli somonxudotning avlodlari asos soladilar. yirik yer egasi bo‘lgan somonxudot ma’mun xuroson noibligi davrida uning xizmatiga o‘tib tez orada e’tiborga to‘shadi. somonxudotning o‘g‘li asad hamda nabiralari ham ma’mun saroyida xizmat qilishgan. shaxsan ma’munning buyrug‘i bilan xuroson noibi asadning o‘g‘illarini 820 yilda turli viloyatlarga noib etib tayinlaydi. xususan, nuh samarqandni, ahmad farg‘onani, yahyo shosh va ustrushonani, ilyos hirotni boshqara boshlaydilar. dastavval, asadning katta o‘g‘li nuh ukalari mulklarini birlashtirib, xalifalikdan mustaqil davlat barpo etish harakatini boshladi. chunki nuhning nomidan tanganlar zarb etilgani ma’lum. nuh vafotidan so‘ng ukasi ahmad uning ishlarini davom ettirib asta-sekin mavorounnahrni somoniylar sulolasi boshchiligida birlashtirishga kirishadi. tohiriylar ahmadning bu harakatlariga qarshilik ko‘rsata …

2 / 22

a aka-ukalar o‘rtasida birinchi to‘qnashuv bo‘lib, ismoil yengildi va u vaqtincha buxoro noibligidan tushirildi. 888 yildagi ikkinchi jangda ismoil nasr qo‘shinlarini tor-mor etishga muvaffaq bo‘ldi. 892 yilda nasr vafot etgach ismoil movarounnahrning yagona hukmdori bo‘lib qoldi. poytaxt samarqanddan buxoroga ko‘chirildi. ismoil somoniy 893 yilda ko‘chmanchilarga qarshi qo‘shin tortib dastlab tarozni, keyin esa ustrushonani egallashga muvaffaq bo‘ldi. bag‘dod xalifasi al-mutadis (892-902 yy.) ismoilning qudrati oshib ketayotganidan sarosimaga tushib 898 yilda movarounnahr noibligidan ismoilni tushirib uning o‘rniga safforiy amr ibn laysni hokim etib tayinlash haqida yorliq jo‘natadi. mavorounnahr noibligi to‘g‘risidagi yorliqni olgach amr ibn lays ismoilga qarshi qo‘shin tortdi. 900 yilda balx atroflarida ismoil safforiylar qo‘shinlarini tor-mor etdi. manbalar ma’lumotlariga ko‘ra ismoilni nafaqat buxorodan, balki xorazm va farg‘onadan ham kelgan harbiy kuchlar qo‘llab-quvvatlagan edilar. narshaxiyning ma’lumot berishicha, ismoil bu jangda buxoro hunarmandlari va oddiy xalqning qo‘liga qurol berib o‘z ozodligini saqlab qolishga chaqirgan. keng xalq ommasining qo‘llab-quvvatlashi natijasida ismoil somoniy arab bosqinidan …

3 / 22

qa somoniylar ham ichki ijtimoiy ziddiyatlarni yo‘qota olmadilar. natijada dehqonlarning yer egalariga qarshi chiqishlari bo‘lib turgan. bundan tashqari ayrim chekka viloyatlar hokimlari markazlashtirish siyosatiga qarshilik qilib turganlar. 907 yilda ismoil somoniy vafot etib taxtni uning o‘g‘li ahmad ibn ismoil egalladi. ahmad uzoq vaqt hukmronlik qilmadi (907-914 yy.). uning davrida davlatni idora etishda arab tilini qayta tiklanishi ko‘pgina mahalliy zodagonlar va turk g‘ulomlarining noroziligini o‘yg‘otdi. natijada u 914 yilda turk g‘ulomlari tomonidan o‘ldirilib, taxtga uning 8 yoshli o‘g‘li nasr ibn ahmad o‘tirdi va u balog‘atga yetguncha davlat ishlarini vazir abdullo jayhoniy boshqarib turdi. 914 yil oxirida samarqandda yana qo‘zg‘olon ko‘tarildi. davlatning janubiy hududlarida bo‘lgan husayn ibn ali marvoziy rahbarligidagi qo‘zg‘olon ayniqsa keskin tus oldi. bu qo‘zg‘olon karmatlar g‘oyasi bayrog‘i ostida bo‘lib o‘tdi. bu qo‘zg‘olon 918 yilda bostirilib marvoziy asir olindi. ko‘p o‘tmay nasrning qarindoshi ahmad ibn nuh hokimiyatga qarshi bosh ko‘tardi. 922 yilda esa ilyos ibn ishoh qo‘zg‘olon ko‘tardi. tinmay davom …

4 / 22

idan foydalangan nuhning amakisi ibrohim ibn ahmad xuroson noibi abu ali chag‘oniy yordamida vaqtincha buxoro taxtini egallab olishga muvaffaq bo‘ldi. abu ali chag‘oniy xurosonga qaytgach nuh yana buxoro taxtiga qaytdi va isyonkor qarindoshlarini qattiq jazoladi. lekin somoniylarning abu ali chag‘oniy bilan kurashi keyingi yillarda ham davom etdi. soliqlarning yil sayin ko‘payib borishi, zodagonlarning o‘zaro janjallari, noiblarning markazga bo‘ysunmay qo‘yishi va saroyda bo‘layotgan taxt uchun kurashlar somoniylar davlatini juda zaiflashtirib yubordi. bu kurashlar ayniqsa amir mansur ibn nuh ii (976-997 yy.) hukmronligi davrida keskin tus oldi. ichki nizolar oqibatida nuh ii yettisuv va qoshg‘arda vujudga kelgan qoraxoniylar davlatining mavarounnahrga qilgan yurishlariga keskin qarshilik qilolmadi. somoniylar davlatidagi beqarorlikdan foydalangan qoraxoniy horun bug‘roxon 990 yilda g‘arb tomon qo‘shin tortdi va ikki yil davomida somoniylarga qarashli bir qancha viloyatlarni bosib oldi. shundan so‘ng somoniylar davlati o‘zini tiklay olmadi. 13-15 yil davomida somoniylar hukmdorlari asosan qoraxoniylar va qisman saljuqiylar bilan kurash olib borib nihoyatda holdan …

5 / 22

li kuchlarni tashkil qilishga kirishdi. u ayniqsa, turk g‘ulomlaridan iborat qismlarni tuzishga katta e’tibor berdi. natijada somoniylar davlati tez orada musulmon sharqidagi markazlashgan kuchli davlatga aylandi. mamlakatning qudratini mustahkamlash maqsadida ismoil somoniy bir qancha islohatlar o‘tkazdi. mana shunday islohatlardan biri davlatni boshqarish ma’muriyatini joriy qilish bo‘ldi. bu ma’muriyat dargoh – amir saroyi va devon – davlat idorasi, vazirliklardan iborat bo‘lgan. davlatni boshqaruvchi oliy hukmdor amir unvoniga ega edi. ismoil somoniy o‘z davrida markazlashgan davlat boshqaruvi tizimini joriy etgan edi. somoniylar davlati majmuini mustahkamlashda nuh ii somoniyning ma’rifatli vazirlari abuabdullo muhammad jayhoniy va abufazl muhammad balamiylarning xizmatlari katta bo‘lgan. somoniylar hukmronligi davrida bosh vazir lavozimiga asosan shu ikki sulola vakillari tayinlangan. davlat majmui dargoh (amir saroyi) va devonga (vazirliklar, davlat idorasi) bo‘lingan. saroyda siyosiy hokimiyat sohibi xoras qo‘l ostida bo‘lib, u oliy hukmdor farmonlari ijrosini nazorat qilgan. dargoh hamda boshqa muhim davlat idoralarining xavfsizligini amalga oshirish xizmatini bosh hojib va uning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 22 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"somoniylar davlati" haqida

1555408888_74118.doc somoniylar davlati reja: 1. somoniylar davlati siyosiy tarixi. 2. davlat tizimi va boshqaruvi. 3. iqtisodiy va madaniy hayot. somoniylar davlati ciyosiy tarixi. ix asrning ikkinchi yarmidan boshlab movarounnahr va xurosonda somoniylar sulolasi paydo bo‘ladi. bu sulolaga somon qishlog‘i (manbalarda – balx yaqinida, samarqand atroflarida, termiz yaqinida) oqsoqoli somonxudotning avlodlari asos soladilar. yirik yer egasi bo‘lgan somonxudot ma’mun xuroson noibligi davrida uning xizmatiga o‘tib tez orada e’tiborga to‘shadi. somonxudotning o‘g‘li asad hamda nabiralari ham ma’mun saroyida xizmat qilishgan. shaxsan ma’munning buyrug‘i bilan xuroson noibi asadning o‘g‘illarini 820 yilda turli viloyatlarga noib etib tayinlaydi. xususan, nuh samarqandni, ahmad farg‘onani, yahyo s...

Bu fayl ZIP formatida 22 sahifadan iborat (2,4 MB). "somoniylar davlati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: somoniylar davlati ZIP 22 sahifa Bepul yuklash Telegram