amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi

PPTX 17 pages 4.0 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.0 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

termiz davlat universeteti tarix fakulteti talabasi abduraimov asliddin mavzu: amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi 1temur va uning zamonasi xakrida oʻrta osiyo tarixshunosligi. nizomiddin shomiyning “zafarnoma” asari va uning tarixshunoslikdagi ahamiyati. 2sharofiddin ali yazdiyning “zafarnoma” asari- oʻrta osiyo tarixshunosligining durdonasi. temuriylar davri tarixshunosligi. chingizxon vafotidan soʻng uning tirik qolgan oʻgʻillari ichida eng kattasi chigʻatoy moʻgʻul qabilachilik qonun-qoidalari (yasoq) ning bilimdoni sifatida katta nufuzga ega edi. “yasoq”da tilga olingan tarxonlar yoki (darhonlar) har qanday soliqlardan ozod qilingan edilar, ular qoʻlga kiritgan oʻljalarini boshqalar bilan boʻlishmas, buyuk xon huzuriga itsagan vaqtlarida kirishar, xato qilishsa ham toʻqqiz martagacha jazolanmay, kechirilar edilar. janglar bilan yashaydigan yarim madaniy halqlarni deyarli hammasida mana shunday feodal xolat vujudga kelgan edi. chingizxon va uning qudratli davlatiga bagʻishlangan bir qator asarlar (rashididdin, “jomeʼ-at-tavorix” va b.) paydo boʻlgach, moʻgʻullarning harbiy yurishlariga yovvoyilarning hamma narsani bosib yanchadigan, oʻzlariga notanish boʻlgan madaniyatni faqat yoʻq etishnigina biladigan tartibsiz harakati sifatidagi eskicha qarashlar butunlay …

2 / 17

ar yuz beradi. bunday gʻoyaning gʻalaba qilishi uchun uning sohibi dahshatli, puxta tashkil etilgan kuchga ega boʻlishi kerak. bosib olingan mamlakatda koʻchmanchilar, ayniqsa sulola va uning asosiy safdoshlari asta-sekinlik bilan yuksakroq boʻlgan madaniyat taʼsiriga boʻysuna boradilar, biroq oʻzlari bilan olib kelgan madaniyat belgilari ham birdan yoʻqolmaydi va izsiz ketmaydi. jahongirlar koʻchmanchilik hayoti erkinligini oʻz fuqarolarnning madaniy rivoji bilan birlashtirishga harakat qiladilar: jahongirlarning oʻz vatanlarida paydo boʻlgan davlat tarkibi, madaniyat vakillarining taʼsirisiz boʻlsa-da, oʻzlari bosib olgan mamlakatlardan rivojlanishlari uchun kerak boʻlgan qulay sharoitlarni topadi, oʻsha mamlakatda ilgari mavjud boʻlgan siyosiy gʻoyalar bilan muvaffaqiyatli ravishda raqobat qiladi va begona yurtda oʻz vatanidagidan koʻra chuqurroq iz qoldiradi. moʻgʻul davlatchiligi moʻgʻulitsonning oʻz tarixiga deyarli hech qanday taʼsir etmagan holda, xitoyda, musulmon osiyosida va rossiyada barqarorroq boʻlgan siyosiy tartiblarning oʻrnatilishiga olib keldi. moʻgʻul davlat koʻpchilik tarixchilar tomonidan boshqa koʻchmanchi davlatlar oʻrtasida nafaqat oʻz maydonining kattaligi bilan uzoq hukm surganligi bilan ham ajralib turishi taʼkidlanadi. taniqli …

3 / 17

mda oqar suvda tahorat qilish mumkin degan fikrlarni targʻib qildi. chigʻatoy yurtiga amalda uning oʻlimidan soʻng xorazm, gʻarbiy turkiston va afgʻonistonni oʻz hukmronligi ostida mustahkamlagan nevarasi hulagu tomonidan asos solingan edi. chigʻatoy avlodidan birinchi boʻlib muborakshoh (664-1266) ochiqchasiga islomni qabul qildi. biroq 690-1291-yili hokimiyat tepasiga kelgan duva va uning avlodlari ashaddiy majusiylardan edi. ularping er-suvlari esa asosan sharqda, tiyonshonning ikki tomonida joylashgan edi. oradan 20 yillar oʻtgach, yaʼni 1309-yili movarounnahrga birinchi boʻlib kyobekxon (koʻpekxon) qaytdi va nahshab (qarshi) da oʻzi uchun saroy barpo ettirdi. movarounnahr hayotida kyobek tomonidan oʻtkazilgan maʼmuriy islohot katta ahamiyat kasb etdi. ibn arabshoh taʼriflari shuni koʻrsatadiki, temur siyosiy faoliyatining boshlanishida samarkand barcha rutsaklar bilan etti tumandan iborat edi. fargʻonada toʻqqiz tuman bor edi, deb koʻrsatadi ibn arabshoh. bunday miqdorda aholisi boʻlgan hududni tasavvur qilib koʻrmoq kerak, zero har bir tuman 10 ming jangchini maydonga chiqarishi mumkin edi. kyobek boshqa ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar ham oʻtkazdi. chigʻatoy ulusining movarounnahr …

4 / 17

ning qoʻli ostida edi. amir husaynning qozonxon bilan qondosh boʻlganligi unga oʻz siyosiy mavqeini koʻtarish uchun umid bagʻishlardi. oʻrta osiyoning qolgan muzofotlari ham ulus mulki (hokimlarga qarashli) sifatida boʻlib tashlangan edi. nizomiddin jomiy bu mulklarni batafsil taʼriflab shuni taʼkidlaydiki, hokimlarning har biri, garchi harbiy kuchi oz boʻlsa-da, oʻzgalarni mensimagandek tutishga urinar va shuning uchun butun mamlakatda oʻzaro adovatlar hamda fitnalar yuz berardi. buning orqasidan dehqonlar va hunarmandlar azob chekardi. yildan-yilga movarounnahrdagi vaziyat ogʻirlashib borardi. shuning uchun ham oʻrta osiyo 1360 va 1361-yilda moʻgʻulitsonda tugʻluq temur yurishlarining qurboni boʻldi. rasmiy manbalarda temur haqidagi maʼlumotlar faqat tugʻluq temurning ana shu yurishlari atrofidagina berilgan, xolos. garchi, oʻzbekiston xalqlari tarixi tarixshunoslari ichida rasmiy manbalarda temurning bolaligi va yoshligi haqida maʼlumotlar yoʻq» degan fikr mavjud boʻlsa-da, bizning nazarimizda bu unchalik toʻgʻri emas. negaki, qoʻlyozma xazinalarida nomaʼlum muallifning “temurnoma” nomli kitobi saqlanadi. bu kitobda barlos qabilasi va uning yoʻlboshchisi xoji barlos haqida, temurning bolaligi, yoshligi hamda …

5 / 17

shiladi. u 1336-yili kesh shahri yaqinidagi xoʻja ilgʻor qishlogʻida tugildi. uning otasi turagʻay barlos qabilasidan edi. temur dastlab “turli beklarning qoʻshinini boshqardi”. 1360-yildan boshlab u 10 yil davomida goh u, goh bu feodal hukmdor tomonida kurashdi va bir vaqtning oʻzida barloslar qabilasini oʻz atrofida jipslashtirib bordi. 1361-yilda u tugʻlugʻ temur tarafiga oʻtdi va buning evaziga shahrisabz hamda qarshi hukmdori etib tayinlandi. biroq, u tugʻlugʻ temurning raqibi balx hukmdori amir husayn bilan ittifoq tuzdi. ular birgalikda moʻgʻullarga qarshi isyon koʻtardilar. biroq magʻlubiyatga uchragach, oʻrta osiyoni tashlab seyitsonga qochishga majbur boʻldilar. seyitsondagi harbiy harakatlaridan birida temur oʻng qoʻli hamda oʻng oyogʻidan yaralanadi. shundan keyin u bir umr choʻloq boʻlib qoldi va kelgusida ulkan davlat tuzgan bu zot “temurlang” (oqsoq temur) laqabini oldi. 1360-yilda shahrisabz va qarshining begi boʻlgan amir temur 1370-yilga kelib, yaʼni 10 yil ichida butun movarounnahrning hukmroniga aylandi. ibn arabshoh maʼlumotlaridan koʻrinadiki, temurning otasi turagʻay xudojoʻy musulmon boʻlgan, u olim …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi"

termiz davlat universeteti tarix fakulteti talabasi abduraimov asliddin mavzu: amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi 1temur va uning zamonasi xakrida oʻrta osiyo tarixshunosligi. nizomiddin shomiyning “zafarnoma” asari va uning tarixshunoslikdagi ahamiyati. 2sharofiddin ali yazdiyning “zafarnoma” asari- oʻrta osiyo tarixshunosligining durdonasi. temuriylar davri tarixshunosligi. chingizxon vafotidan soʻng uning tirik qolgan oʻgʻillari ichida eng kattasi chigʻatoy moʻgʻul qabilachilik qonun-qoidalari (yasoq) ning bilimdoni sifatida katta nufuzga ega edi. “yasoq”da tilga olingan tarxonlar yoki (darhonlar) har qanday soliqlardan ozod qilingan edilar, ular qoʻlga kiritgan oʻljalarini boshqalar bilan boʻlishmas, buyuk xon huzuriga itsagan vaqtlarida kirishar, xato qilishsa ham toʻqqiz ...

This file contains 17 pages in PPTX format (4.0 MB). To download "amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur va temuriylar davri … PPTX 17 pages Free download Telegram