temperament. temperament tiplari

ZIP 10 pages 728.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 728.1 KB

File type ZIP

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1477161099_65904.doc темперамент, темперамент типлари педагог доимо талабаларнинг бир-биридан иш қобилияти, диққатининг кўчувчанлиги, бўлинувчанлиги, идроки тезлиги, хотираси, тафаккури, ҳиссий хусусиятлари билан фарқ қилишига дуч келади. фарқларнинг намоѐн бўлиши кўп ҳолларда талаба темпераментига боғлиқдир. замонавий психологик ва олий нерв фаолиятини ўрганиш темперамент хусусиятлари табиий, ўзгармас генотипик табиатга эгалигини кўрсатади. темперамент хусусиятлари талаба ҳатти-ҳаракатининг қандай юзага чиқишини тўлиқ аниқлаб бермасада, унинг асоси, заминини ташкил қилади. бу асос турли фаолиятнинг осон ѐки қийин юзага чиқишини белгилаб беради. таҳлиллар шуни кўрсатадики, ўқув жараѐнининг ташкилий томонлари кўпроқ турғун табиатли, экстраверт тоифасига мансуб талабаларга мос келади. интроверт, таъсирчан талабалар учун эса қийинчиликлар кўпроқ учрар экан. талабаларнинг бир қисмининг индивидуал-психологик хусусиятлари ўқув фаолияти талаблари билан мос келмайди. улар ўзларида юқори темп фаолияти, уялмаслик, тез толиқмаслик каби хусусиятларни шакллантиришга мажбур бўладилар. уларнинг муваффақиятлари фаолият талабларига мослашувчанлик, ўзларида бўлмаган хусусиятларни тўлдириш ҳисобига эришилади. улар педагогларнинг ѐрдамига кўпроқ муҳтождирлар. темперамент тўғрисида умумий тушунча психология фанининг ижтимоий-тарихий тараққиѐти даврида темпераментга нисбатан билдирилган …

2 / 10

қора ўт (юнонча melanos - «қора», chole -«ўт»), балғам (юнонча «phlegma») кабилардан иборатдир. унинг мулоҳазасича: 1) ўтнинг хусусияти-қуруқликдир, унинг вазифаси-тана аъзоларида қуруқликни сақлаб туриш ѐки баданни қуриқ тутишдир; 2) қоннинг хусусияти- иссиқликдир, унинг вазифаси танани иситиб туришдир; 3) қора ўтнинг хусусияти-намликдир, унинг вазифаси-бадан намлигини сақлаб туришдир; 4) балғамнинг (шилимшиқ модданинг) хусусияти-совуқликдир, унинг вазифаси-баданни совутиб туришдан иборатдир. гиппократ таълимотига мувофиқ, ҳар бир инсонда шу тўрт хил суюқлик мавжуд бўлиб, унинг биттаси устуворлик касб этади. мазкур аралашма (лотинча temperamentum) лардан қайси бири салмоқлироқ бўлса, шунга қараб инсонлар темперамент жиҳатдан фарқланадилар, чунончи, холерикда сариқ ўт, сангвиникда қон, меланхоликда қора ўт, флегматикда балғам (шилимшиқ модда) устун бўлиши таъкидланади. гиппократнинг тўрт хил моддалар (суюқликлар) аралашмаси, яъни темперамент тушунчаси ва унинг типологияси (сангвиник, холерик, флегматик, меланхолик) рамзий маънода ҳозирги замон психологиясида ҳам қўлланилиб келинмоқда. темпераментнинг илмий психологик асослари ва унинг физиологик механизмлари кейинги ижтимоий-тарихий тараққиѐтнинг босқичларида яратилади ҳамда бу борада изланишлар давом эттирилмоқда. темпераментнинг физиологик асосларига …

3 / 10

алоқадор бўлмай, балки уларнинг мажмуавий тарзига, қонуний бирлашувига боғлиқдир. и. п. павлов шартли рефлектор фаолиятининг индивидуал хусусиятлари билан темпераментга алоқадор нерв тизими хусусиятларининг ўзаро қўшилувини нерв тизимининг типи деб номлайди ва уни тўртта типга ажратади: а) кучли, мувозанатли, эпчил; б) кучли, мувозанатсиз, эпчил; в) кучли, мувозанатли, суст; г) кучсиз тип. темперамент типлари сангвиник— жуда фаол, ҳар бир нарсага ҳам қаттиқ кулаверади; ѐлғон далилларга жаҳли чиқади. атрофдаги нарсалар, маърузалар диққатини тез жалб этади. имо-ишораларни кўп ишлатади, чеҳрасига қараб кайфиятини англаб олиш қийин эмас. жуда сезгир бўлишига қарамай, кучсиз таъсир (қўзғатувчилар) ни сеза олмайди, серғайрат, ишчан, толиқмас. фаоллик билан реактивлик муносабати мувозанатда, интизомли, ўзини тия билади, бошқара олади. ҳатти-ҳаракати жўшқин, нутқ суръати тез, янгиликни тез пайқайди, ақл-идроки тийрак, топқир, қизиқишлари, кайфияти, интилишлари ўзгарувчан. кўникма ва малакаларни тез эгаллайди. кўнгли очиқ, дилкаш, мулоқотга тез киришади. фантазияси юксак даражада ривожланган: ташқи таъсирларга ҳозир жавоб ва ҳоказо. холерик—суст сензитивлик хусусиятига эга. жуда фаол ва реактив. …

4 / 10

арга сустлик билан жавоб беради. меланхолик—сентизивлиги юксак. тортинчоқ, ғайратсиз. аразчан, хафақон. жимгина йиғлайди, кам кулади. қатъийлиги ва мустақиллиги заиф. тез толади. ортиқча ишчан эмас. диққати беқарор. ҳис-туйғуси суст ўзгаради. ригид. интроверт. психологик маълумотларнинг кўрсатишича, ирсият ва турмуш шароитлари темперамент типлари ўртасидаги тафовутларнинг сабабчисидир. шунинг учун ирсий-физиологик хусусиятлари бир хил ва битта тухумдан яралган (гомозигот) эгизакларнинг темперамент хусусиятларини иккита тухумдан вужудга келган (гетерозигот) эгизакларнинг темперамент хусусиятлари билан қиѐсланса, бу омил тасдиқланиши мумкин. маълумотларга қараганда гетерозигот эгизакларидан кўра, гомозигот эгизакларининг темперамент хусусиятлари шунчалик ўхшаш бўладики, ҳатто улар ирсият йўли 85% гача берилиши мумкинлиги тасдиқланган. тарбиявий муҳит турлича бўлишига қарамай, ўхшашлик сақланиб қолиши тажрибаларда кўп марта текширилган. шунга қарамай, темпераментнинг айрим хусусиятлари — ўзгаришига оид маълумотлар ҳам инкор этилмайди ва фавқулодда юз берадиган ташқи ҳамда ички шароитнинг ўзгаришлари кескин таъсир ўтказади (масалан, тоғ шароити, хавф-хатар мавжудлиги ва ҳоказо). шуни эсда сақлаш жоизки, темперамент айрим хусусиятларининг турмуш шароити билан тарбиявий таъсирда ўзгариш жараѐни темперамент …

5 / 10

ҳрири остида, т., ўқитувчи, 1992 й. 4. ғозиев э. психология методологияси. – т.: «университет», 2002. 5. ғозиев э. умумий психология.-т.: университет, i, ii китоб, 2002. 6. немов р.с. психология: учеб. для студентов высш. пед. учеб. заведений: в 3 кн.- психодиагностика. введение в научное психологическое исследование с элементами математической статистики. – 3-е изд. – м.: гуманит. изд. центр владос, 1998. 7. психологиядан қисқача изохий лугат. тошкент. тдпу давлетшин м.г. таҳрири остида. т., 1998. 8. ёш ва педагогик психологиядан практикум. т.1991. 272-275 б. 9. набижонова д. психология маърузалар матни, фарғона политехника институти. фаргона - 1999, 10. в.а.крутецкий «педагогик психология асослари» тошкент «ўқитувчи» 1976 й.

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temperament. temperament tiplari"

1477161099_65904.doc темперамент, темперамент типлари педагог доимо талабаларнинг бир-биридан иш қобилияти, диққатининг кўчувчанлиги, бўлинувчанлиги, идроки тезлиги, хотираси, тафаккури, ҳиссий хусусиятлари билан фарқ қилишига дуч келади. фарқларнинг намоѐн бўлиши кўп ҳолларда талаба темпераментига боғлиқдир. замонавий психологик ва олий нерв фаолиятини ўрганиш темперамент хусусиятлари табиий, ўзгармас генотипик табиатга эгалигини кўрсатади. темперамент хусусиятлари талаба ҳатти-ҳаракатининг қандай юзага чиқишини тўлиқ аниқлаб бермасада, унинг асоси, заминини ташкил қилади. бу асос турли фаолиятнинг осон ѐки қийин юзага чиқишини белгилаб беради. таҳлиллар шуни кўрсатадики, ўқув жараѐнининг ташкилий томонлари кўпроқ турғун табиатли, экстраверт тоифасига мансуб талабаларга мос келади. интров...

This file contains 10 pages in ZIP format (728.1 KB). To download "temperament. temperament tiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: temperament. temperament tiplari ZIP 10 pages Free download Telegram