farmakologiya

DOCX 326 pages 7.1 MB Free download

326 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.1 MB

File type DOCX

Pages 326

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 326

« farmakologiya» fanidan o‘quv uslubiy majmua mundarija: № bo’limlar betlar 1. o’quv materiallari 1.1. ma’ruzalar matni 1.2. amaliy mashg’ulotlar 2. mustaqil ta’lim mashg‘ulotlari 3. glossariy 4. ilovalar 4.1. fan dasturi 4.2. ishchi o’quv dastur 4.3. tarqatma materiallar 4.4. testlar 4.5. baholash mezonlari 4.6. o‘umning elektron varianti 1- mavzu: umumiy farmakoligiya. dori moddalarining farmakokinetikasi reja: 1. farmakologiya dori-darmon ta’limoti. 2. farmakologiya fani taraqqiyotida jahon olimlari va boshqa olimlarning ijod faoliyati. 3. farmakologiya asoslari fani turli xil kasalliklar hamda patologik jarayonlarini davolashdava oldini olishda dori vositalarini xusuiyatlari, ta’sir mexanizmi. farmakologiya tibbiyotning asosiy yo'nalishlaridan bin bo‘lib,kasalliklami davolashda eng muhim omil hisoblanadi.farmakologiya lotincha so‘z bo‘lib, “pharmacon” — dori, “logos”— fan, dorishunoslik fani degan ma’noni bildiradi. farmakologiya odam va hayvonlar organizmiga dorilar yuborilgandan keyin ro‘y beradigan o'zgarishlami o'rganadi. farmakologik moddalar organizmning turli a’zolari, to'qimalari, hatto hujayralari faoliyatini o'zgardrishi mumkin. farmakologiya bir nechta katta bo‘limlardan: mnumiy fannakologiya, klinik fannakologiya, biokimyoviy fannakologiya, ximioterapiya, toksikologiya va boshqalardan iborat.farmakologiya …

2 / 326

dori, logos-fan, dorishunoslik fani degan ma’noni bildiradi. farmakologiya odam va xayvonlar organizmiga dorilar yuborilgandan keyin unda ro’y beradigan o’zgarishlarni o’rganadi. farmakologik moddalar organizmning turli a’zolari, to’qimalari, xatto xujayralarini faoliyatini o’zgartirishi mumkin.farmakologiya bir nechta katta bo’limlardan: umumiy farmakologiya, klinik farmakologiya, biokimyoviy farmakologiya, ximioterapiya, toksikologiya va boshqalardan iborat. farmakologiya farmastiya fanlari - farmastevtik kimyo, farmakognoziya, farmastevtik texnologiya bilan chambarchas bog’liq, ular orqali kimyo, botanika, texnologiya fanlari bilan bog’lanadi. tibbiyot olamida farmakologiya alohida o’ringa ega: bir tomonda tibbiyotning asosiy nazariy fanlari - fiziologiya, patologik fiziologiya, biokimyo bo’lsa, ikkinchi tomonda amaliy fanlar - terapiya, pediatriya, xirurgiya va boshqalar turadi. farmakologiya orqali nazariy bilimlar amaliy tibbiyotdan o’rin oladi. farmakologiya tarixiga odamzod yaratilgan davrdayoq asos solingan, chunki o’sha davrda xam odamlar kasal bo’lganlar, yirtqich xayvonlarga, yong’inlarga duch kelganlar, ilonlar, chayonlar chaqqan, ular atrofdagi giyoxlardan, hayvonot olamidan shifo, dori-darmon izlaganlar. eramizdan 3600 yil ilgari papirusga yozilgan kitob “xar xil a’zolarga qo’llanadigan dorilar to’grisida” deb nomlangan. farmakologiya fanining …

3 / 326

tibbiyotining asosini tashkil qiladi.eramizdan 1500 yil ilgariyoq anor po’stining gijjalarga qarshi, kanakunjut moyining surgi, dengiz piyozining yurakka foydali ekanini bilishgan. bu maxsulotlar xozirgi kunda xam ushbu kasalliklarda qo’llanadi.qadimgi yunon shifokorlari buqrot (eramizdan oldingi 460- 377 yillar), dioskorid (1 asr), ayniqsa rum xakimi jolinus (galen, 2 asr) dori-darmonlar ustida katta ishlar olib borishgan. jolinus birinchi bo’lib xar xil dori shakllarini yaratgan, dori moddalarga retsept yozishni qo’llagan. farmakologiyani rivojlantirishda o’zbek allomalari katta xissa qo’shganlar. sharqning buyuk tabibi ibn abbos (997 yilda vafot etgan) o’z asarlarida yillar sayin yangi dori moddalari paydo bo’lishi, ularni avval xayvonlarda sinab ko’rish zarurligini ta’kidlagan. sharqning qomusiy olimi, tabibi, mutafakkiri abu bakr muxammad ibn zakariyo ar-roziyning (865-925 y) tabobatga doir 36 asari bizgacha etib kelgan: o’z asarlarida terapiya, xirurgiya, farmakognoziya, farmakologiya, psixologiya ilmlarini yangi goya va ixtirolar bilan boyitgan. ushbu olimning tibbiyotga va kimyoga bagishlangan asarlari o’rta asrlarda sharq va garbda shu soxalarning rivojlanishiga katta ta’sir ko’rsatgan. farmakologiya …

4 / 326

. farmakologiyaning rivojlanishida buyuk qomusiy olim abu rayxon beruniyning xam xissasi katta, “saydana” asarida xi asrda ma’lum bo’lgan dori moddalari, to’rt yarim mingdan ortiq o’simliklar, xayvonlar, minerallar va ulardan olinadigan oziqalarning nomlari va izohlari keltirilgan. beruniy insonning ichiga tushadigan har bir narsa yo oziq-ovqat yoki zaxar bo’ladi, dorilar ana shularning o’rtasida turadi, degan. dastavval oddiy dorilar tavsiya qilinishi zarur, agar ular foyda etkazmasa, shundan so’ng murakkab dorilarni qo’llash mumkin, deb ta’kidlagan. beruniyning “saydana” kitobi sharq dorishunosligining buyuk qomusi sifatida qo’llanib kelingan. sharafutdin abu abdullox muxammad yusuf ilokiy (1068 yilda vafot etgan) ibn sinoning shogirdlaridan bo’lib, o’zining “muolajati ilokiy”, “muxtasari ilokiy” asarlarida turli kasalliklarning kelib chiqishi, ularni aniqlash, belgilari va dori moddalar bilan davolash usullarini bayon etgan. bu asarlar o’z davrida tabiblar uchun qo’llanma bo’lgan. xorazmlik olim va tabib ismoil jurjoniy (1080 - 1141) tibbiyot soxasida 15 dan ortiq asar yozgan. farmakologiyaga oid kitobi ikki bo’limdan iborat. birinchi bo’limda oddiy moddalar, …

5 / 326

ufiy” kitobi , bemorlarni dori moddalar bilan davolashni o’rganishda muxim qo’llanma bo’lgan. xvi asrda g’arb olimi parastels farmakologiyani kimyoviy moddalar bilan to’ldirib yuborgan, tibbiyotda yatrokimyo (yatros - vrach) yunalishining asoschisi bo’lgan. shu bilan birga parastels fikricha, tabiatda xamma kasalliklarning davosi bor ularni tashqi ko’rinishidan aniqlash mumkin. bemorga kasallangan a’zo shakliga o’xshagan meva, o’simliklar tavsiya qilingan. masalan, yurak kasalliklarida mevalari yurak shakliga o’xshagan anakardius o’simligi, buyrak kasalliklarida esa barglari buyrakka o’xshagan o’simliklar bemorga shifobaxsh ta’sir etgan. xviii asr oxirlarida ganeman dorishunoslikda gomeopatiya yo’nalishiga asos solgan. bunda davolash monandlik, o’xshashlik qonuniga asoslangan. ganeman. gomeopatik dorixonalar hozirgi kunda xam keng tarqalgan. xix asrga qadar farmakologiya empirik tarzda rivojlandi, xalq tabobatida xamda shifokorlar dori moddalarning ta’sirini bemorlarda kuzatib borganlar. xix asrda eksperimental farmakologiya rivojlana boshladi. barcha qo’llaniladigan, qo’llanmoqchi bo’lgan dori moddalari avval xayvonlarda tekshirib ko’rilishi zarur degan xulosaga kelindi, shu vaqtdan boshlab ilmiy farmakologiyaga asos solindi. ilmiy farmakologiyaning rivojlanishida rossiyada a.p.nelyubin, o.v.zabelin, e.v.pelikan, ovrupoda …

Want to read more?

Download all 326 pages for free via Telegram.

Download full file

About "farmakologiya"

« farmakologiya» fanidan o‘quv uslubiy majmua mundarija: № bo’limlar betlar 1. o’quv materiallari 1.1. ma’ruzalar matni 1.2. amaliy mashg’ulotlar 2. mustaqil ta’lim mashg‘ulotlari 3. glossariy 4. ilovalar 4.1. fan dasturi 4.2. ishchi o’quv dastur 4.3. tarqatma materiallar 4.4. testlar 4.5. baholash mezonlari 4.6. o‘umning elektron varianti 1- mavzu: umumiy farmakoligiya. dori moddalarining farmakokinetikasi reja: 1. farmakologiya dori-darmon ta’limoti. 2. farmakologiya fani taraqqiyotida jahon olimlari va boshqa olimlarning ijod faoliyati. 3. farmakologiya asoslari fani turli xil kasalliklar hamda patologik jarayonlarini davolashdava oldini olishda dori vositalarini xusuiyatlari, ta’sir mexanizmi. farmakologiya tibbiyotning asosiy yo'nalishlaridan bin bo‘lib,kasalliklami davolashda eng muh...

This file contains 326 pages in DOCX format (7.1 MB). To download "farmakologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: farmakologiya DOCX 326 pages Free download Telegram