ona tili

PDF 40 pages 243.0 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 243.0 KB

File type PDF

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

6 - ona tili javobi.docx 1 abdumurod bobonorov ona tili 6 – sinf mavzulashtirilgan test javobi 2020 @ona_tili_va_adabiyot_n1 2 qonun: 1-modda. o‘zbekiston respublikasining davlat tili o‘zbek tilidir. 2-modda. o‘zbek tili boshqa tillarga monelik qilmaydi. 24-modda. tillarga mensimay yoki xusumat bilan qarash taqiqlanadi. ma’lum bir fikrni batafsil ifodalash uchun gaplarni tilimizning muayyan qoidalari asosida bog‘lab, matn tuzamiz. mazmun va grammatik jihatdan bog‘langan, bir mavzuni ifodalovchi gaplar matnni hosil qiladi. mavzu matndagi asosiy fikrning nima haqida ekanligidir. shundan kelib chiqqan holda matnning sarlavhasi ham bo‘lishi mumkin. matn turli maqsadlar bilan tuziladi. masalan: muayyan predmet yoki voqea-hodisalar haqida xabar berish, hikoya qilish, ularning ta’rif -tavsifini berish, ya’ni tasvirlash, ularni muhokama qilish, ya’ni mulohaza yuritish. ana shunga ko‘ra, matnlarning quyidagi turlari farqlanadi: 1. hikoya matni. 2. tasviriy matn. 3. muhokama matni. hikoya matnida muayyan predmet yoki voqea-hodisalar haqida xabar beriladi, hikoya qilinadi. muayyan predmet yoki voqea-hodisalar ta’riflangan, tavsiflangan matn tasviriy matn hisoblanadi. tasviriy matn …

2 / 40

tash ma’nosi, qolgan ma’nolar esa grammatik ma’nolari sanaladi. har qanday grammatik ma’no ma’lum grammatik shakl orqali ifodalanadi. grammatik ma’nolarni ifodalovchi vositalar grammatik shakl hisoblanadi. so‘zlarning grammatik ma’nolari va ularni ifodalovchi grammatik shakllarni o‘rganuvchi tilshunoslik bo‘limi morfologiya sanaladi. morfologiya yunoncha morphe — «shakl», logos — «so‘z», «ta’limot» so‘zlaridan olingan bo‘lib, so‘z shakllari haqidagi ta’limot demakdir. so‘z tarkibi asos va qo‘shimchalardan iborat. so‘zning asosiy ma’nosini ifodalab, mustaqil qo‘llana oladigan qismi asos. mustaqil qo‘llana olmaydigan, asosga qo‘shilib, unga yangi yoki qo‘shimcha ma’no yuklaydigan, shuningdek, so‘zlarni bog‘lashga xizmat qiladigan qismga qo‘shimcha deyiladi. 3 qo‘shimchalar vazifasiga ko‘ra ikki turli bo‘ladi: a) so‘z yasovchi qo‘shimchalar, masalan, oq asosiga -la qo‘shimchasi-ning qo‘shilishidan «oq rangga kiritish» ma’noli yangi so‘z yasalgan; b) shakl yasovchi qo‘shimchalar, masalan, -lar qo‘shimchasi gul asosiga qo‘shilib, uning ma’nosidan boshqa yangi ma’no yasamaydi, gulning birdan ortiq ekanligini bildiradi. qo’shimchalar so’z yasovchi shakl yasovchi yangi so’z yasaydi lug’aviy qo’shimcha sintaktik qo’shimcha qo’shimcha ma’no beradi so’zlarni bog’laydi …

3 / 40

o‘zni boshqa so‘zga bog‘lash vazifasini bajaruvchi qo‘shimchalarga shakl yasovchi qo‘shimchalar deyiladi. shakl yasovchi qo‘shimchalar vazifasiga ko‘ra ikki turli bo‘ladi: a) lug‘aviy shakl yasovchilar; b) sintaktik shakl yasovchilar. asosga qo‘shilib, uning ma’nosiga qo‘shimcha ma’no yuklovchi qo‘shimchalar lug‘aviy shakl yasovchi qo‘shimchalar deyiladi. ularga ko‘plik(-lar), kichraytirish-erkalash(-cha, -choq, -chak, -gina, -xon, -oy, -jon), qarashlilik(-niki), o‘rin-joyga xoslik(-lik toshkentlik); sonning ma’noviy guruhlarini(-ta, -tacha, -lab, -larcha, -ov, -ala, -ovlon, -nchi), sifat va ravish darajalarini(-roq); fe’lning bo‘lishsizlik(-ma), nisbat, vazifa shakllarini yasovchi qo‘shimchalar kiradi. o‘zi qo‘shilayotgan so‘zni boshqasiga bog‘lash vazifasini bajaruvchi qo‘shimchalar sintaktik shakl yasovchi qo‘shimchalar yoki munosabat shakllari deyiladi. ularga egalik, kelishik, shaxs-son, zamon, mayl va boshqa qo‘shimchalar kiradi. qo’shimcha qo’shilish ketma-ketligi quyidagicha: 4 namunaviy testlar 1. 1. giyohlarni. 2. adolatli. 3. bog‘bon. 4. ajratildi. 5. bog‘larda. 6. mevazor. 7. birinchi. 8. kuzda. 9. dorishunos. 10. sayohatchilar. 11. topilgan. 12. sezgir. 13. ikkita. 14. mehnatkash. 15. bag‘riga. 16. mehnatdan. ushbu birliklardagi yasama so‘zlarni toping. a) 2, 3, 6, …

4 / 40

yasovchi + so‘z yasovchi + lug‘aviy shakl yasovchi o‘rganish uchun olingan turli narsa, voqea-hodisalar yig‘indisi to‘plam deyiladi. to‘plamni o‘xshash va farqli belgilar asosida ichki guruhlarga bo‘lish tasnif hisoblanadi. so‘zlarning so‘rog‘i va qanday umumlashgan ma’no ifodalashiga ko‘ra guruhlarga bo‘linishi so‘z turkumlari hisoblanadi. so‘z turkumlari ma’no va vazifasiga ko‘ra quyidagi guruhlarga bo‘linadi: 1. mustaqil so‘zlar (fe’l, ot, sifat, son, olmosh, ravish). 2. yordamchi so‘zlar (ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklama). 3. alohida olingan so‘zlar (undov so‘zlar, taqlid so‘zlar, modal so‘zlar). ma’lum bir so‘roqqa javob bo‘lib, biror gap bo‘lagi vazifasida keladigan so‘zlar mustaqil so‘zlar sanaladi: fe’l, ot, sifat, son, olmosh va ravishlar mustaqil so‘zlardir. nima qilmoq?, nima bo‘lmoq? so‘roqlariga javob bo‘lib, shaxs yoki narsalarning harakat, holatini ifodalagan so‘z turkumi fe’l deyiladi. fe’llardan anglashilgan harakat va holat ma’lum shaxs yoki narsa tomonidan bajariladi. ana shu shaxs yoki narsa harakatning bajaruvchisi sanaladi. fe’llar nimani atab kelishiga ko‘ra harakat fe’llari va holat fe’llariga bo‘linadi. shaxs va narsalarning jismoniy faoliyati …

5 / 40

q, supurtirdi fe’lida esa harakat boshqa shaxs vositasida bajarilgani ifodalangan. nisbat shakllari fe’lning asos qismidan keyin qo‘shiladi. fe’l 5 ta nisbat shakliga ega: 1) aniq nisbat; 2) o‘zlik nisbati; 3) orttirma nisbat; 4) majhul nisbat; 5) birgalik nisbati. bajaruvchisi aniq bo‘lgan harakat yoki holatni bildirgan fe’l shakli aniq nisbat deyiladi. aniq nisbatning qo’shimchasi yo’q. bajaruvchining o‘zi ustida amalga oshadigan harakat yoki holatni ifodalaydigan fe’l shakli o‘zlik nisbati deyiladi. o‘zlik nisbati shakli fe’l asosiga -(i)n, -(i)l qo‘shimchalarining qo‘shilishi bilan hosil bo‘ladi. unli bilan tugagan fe’l asosiga o‘zlik nisbatining -n yoki –l, undosh bilan tugagan fe’l asosiga esa -in yoki -il qo‘shimchalari qo‘shiladi. bajaruvchisi noma’lum bo‘lgan harakat yoki holatni ifodalovchi fe’l shakli majhul nisbat deyiladi. majhul nisbat shakli unli bilan tugagan fe’l asosiga -n, -l; undosh bilan tugagan fe’l asosiga esa -in, -il qo‘shimchalarini qo‘shish bilan hosil qilinadi. o‘zlik va majhul nisbat shakllari aynan bir xil, lekin ular harakat yoki holatning bajaruvchisi …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ona tili"

6 - ona tili javobi.docx 1 abdumurod bobonorov ona tili 6 – sinf mavzulashtirilgan test javobi 2020 @ona_tili_va_adabiyot_n1 2 qonun: 1-modda. o‘zbekiston respublikasining davlat tili o‘zbek tilidir. 2-modda. o‘zbek tili boshqa tillarga monelik qilmaydi. 24-modda. tillarga mensimay yoki xusumat bilan qarash taqiqlanadi. ma’lum bir fikrni batafsil ifodalash uchun gaplarni tilimizning muayyan qoidalari asosida bog‘lab, matn tuzamiz. mazmun va grammatik jihatdan bog‘langan, bir mavzuni ifodalovchi gaplar matnni hosil qiladi. mavzu matndagi asosiy fikrning nima haqida ekanligidir. shundan kelib chiqqan holda matnning sarlavhasi ham bo‘lishi mumkin. matn turli maqsadlar bilan tuziladi. masalan: muayyan predmet yoki voqea-hodisalar haqida xabar berish, hikoya qilish, ularning ta’rif -tavsifini b...

This file contains 40 pages in PDF format (243.0 KB). To download "ona tili", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tili PDF 40 pages Free download Telegram