atomning modellari. rezerford tajribasi

PPTX 22 pages 689.6 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 689.6 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

строение атома и атомного ядра atomning modellari. rezerford tajribasi reja: tomson modeli. rezerford tajribasi. rezerford formulasi. atomning yadroviy planetar modeli. atom tuzilishi haqida birinchi «planetar (nuklear) nazariya» 1888 yilda rossiya olimi b.n.chicherin tomonidan taklif qilingan bo’lib, bu haqda d.i.mendeleev 1888 yilning 4 fevralida rusiya fizika va kimyo jamiyati majlisida ma‘ruza qilgan. lekin bu haqda xalqaro kimyo adabiyotida e‘lon qilinmagan. keyinroq 1903 yilda tomson planetar nazariyani inkor qilib o’zining nazariyasini taklif qildi. bu nazariyaga ko’ra atom – butun hajm o’zra bir tekis tarqalgan musbat zaryaddan iborat bo’lib, bu musbat zaryadni manfiy zaryadli elektronlar neytrallab turadi. 1911 yilda ingliz olimi ernst rezerford o’z tajribalari asosida tomson nazariyasining puchligini isbot qildi va planetar nazariyani qaytadan tikladi. 1911 yilda e.rezerford _- nurlarni metall (yupqa) plastinkadan o’tkazganda, ularning ko’p qismi metall plastinkadan bemalol o’tib, yo’nalishini o’zgartirmasligini, bir qismi (oz qismi) yo’nalishini o’zgartirishini kuzatdi. juda kamdan – kam hollarda zarracha sachrab orqaga qaytdi. shu tajriba asosida …

2 / 22

an tuzilgan. bu nazariya dastlab 1932 yilda d.d.ivanenko va ye.n. gapon tomonidan takdif etilgan. 1903 yilda tomson birinchi bo’lib atom modelini tavsiya qildi. u atomni o’lchami kichik bo’lgan (10-10m)musbat zaryadlangan shar shaklida bo’lib, uning ichida o’lchami juda kichik elektronlar suzib yuradi. elektronlar soni atom zaryad soniga teng. shu sababdan narmol sharoitda atomelektr netral. har xil moddalarning atom zaryadlaridagi elektronlar soni bir-birlaridan faqq qiladi. tomson modeli asosida vodoroq atomida bo’ladigan jarayonni ko’raylik. shar markazidan x masofada turgan elektronlar shar ichkarisidagi atom zaryadi f kuch bilan ta’sir etadi. jojef jon tomson ( 1865-1940) atomning tomson modeli atomning radiusi juda kichik: 10 –10 m (yoki 10–9 nm). masalan, vodorod atomining radiusi 0,053 nm (nanometr) bo’lsa, kumush atomining radiusi 0,144 nm ga teng. yadro radiusi esa 10– 4 – 10– 5 nm chamasida bo’ladi, ya‘ni atomnikidan taxminan 105 marta (100000) kichikdir. atom tuzilishi nazariyasi yaratilishida kimyoviy elementlarning optik spektrlarini tekshirish katta ahamiyatga ega bo’ldi. …

3 / 22

i hisoblanadi desak, mubolag’abo’lmaydi. bundan tashqari, nafaqat modda (gazlar, suyuqliklar va qattiq jismlar), balki materiyaning elektr, yorug’lik va boshqa turlarini ham atomostik tabiatga ega. м- atom massasi z – yadrodagi pratonlar soni x- tartib nomeri ernest rezarford (1871—1937) atomning planetar modeli keyinchalik atomda (+) zaryadni taqsimlanishi noto’g’ri ekanligi ma’lum bo’ldi. 1911 yillardan rezerford olib borgan tajriba katta ahamiyatga ega bo’ldi. radioaktiv elementlar chiqaradigan alfa zarralarni qalinligi 1mkm. bo’lgan oltin folgadan o’tkazdi. shunda har 20 ming dona alfa zarradan bittasi orqaga (180o) qaytgan. alfa zarrani zaryadi +2e ga teng. тezligi 107m/s., m-massa 7350 me ga teng. rezerford tajribalarini sxemasi 2-3-rasmda berilgan. alfa zarralar f-folgadan utib e-ekran (lyuminessinsiyalanuvchi ekran) m-mikroskopdan kuzatiladi. faqat kamdan-kam zarralar katta burchakga ogadi. faqat (+) katta massali yadro bilan to’qnashgandagina shunday bo’lishi mumkin. bu tajribalarga tayanib rezerford atomni yadroviy planetar modelini taklif qildi (4-rasm). unga ko’ra ze musbat zaryadga ega yadro atrofida (r=10-15-10-14 m. yadroni massasi deyarli atom …

4 / 22

mаrtа kichik, shuning uchun аtоmning hаmmа mаssаsi yadrоgа to’plаngаn. turli elеktrоnlаr (6-rаsmdа hаr bir orbitаdаgi elеktrоnlаr) yadrо bilаn har xil dаrаjаdа bоg’lаngаn. elektronlаrni bа`zi -birlаrini temir atomi оsоn yo’qоtishi mumkin (7-rаsmdа tаshqi orbitаdаgi elеktrоn), bundа аtоm musbаt iоngа аylаnаdi. аtоm qo’shimchа elеktrоnlаrgа egа bo’lsа mаnfiy iоngа аylаnаdi. rеzеrfоrd elеktrоnlаr yadrо аtrоfidа orbitа bo’ylаb hаrаkаt qilаdi dеb fаrаz qilаdi. shu sаbаbdаn uning mоdеli plаnеtаr mоdеl hаm dеyildi. yadrоning zаryadi elеktrоn zаryadigа kаrrаli bo’lishi isbоtlаngаndаn so’ng yadrо zаryadini quyidаgichа yozishаdi + ze z -mеndеlееv jаdvаlidаgi kimyoviy elеmеntining tаrtib rаqаmi. аtоmning plаnеtаr mоdеli bа`zi bir tajribaviy nаtijаlаrni tushuntirishdа qiyinchilikkа duch kеldi. аtоmning plаnеtаr mоdеlining kаmchiliklari: 1. n’yutоn mеxаnikаsigа аsоsаn elеktrоn аylаnа bo’ylаb tеzlаnish bilаn hаrаkаtlаngаndа o’zidаn yorug’lik tаrqаtаdi. lеkin nоrmаl shаrоitdа аtоmlаr nur tаrqаtmаydi. 2. kundаlik hаyotimizdаn mа`lumki, hаr qаndаy аtоm bаrqаrоr, ya`ni bir kimyoviy elеmеnt o’z-o’zidаn bоshqа elеmеntgа o’tmаydi. mаksvеll nаzаriyasigа аsоsаn elеktrоn nurlаngаndа enеrgiyasini yo’qоtib yadrоgа tushishi kеrаk, lеkin bu hоdisа …

5 / 22

atomning modellari. rezerford tajribasi - Page 5

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atomning modellari. rezerford tajribasi"

строение атома и атомного ядра atomning modellari. rezerford tajribasi reja: tomson modeli. rezerford tajribasi. rezerford formulasi. atomning yadroviy planetar modeli. atom tuzilishi haqida birinchi «planetar (nuklear) nazariya» 1888 yilda rossiya olimi b.n.chicherin tomonidan taklif qilingan bo’lib, bu haqda d.i.mendeleev 1888 yilning 4 fevralida rusiya fizika va kimyo jamiyati majlisida ma‘ruza qilgan. lekin bu haqda xalqaro kimyo adabiyotida e‘lon qilinmagan. keyinroq 1903 yilda tomson planetar nazariyani inkor qilib o’zining nazariyasini taklif qildi. bu nazariyaga ko’ra atom – butun hajm o’zra bir tekis tarqalgan musbat zaryaddan iborat bo’lib, bu musbat zaryadni manfiy zaryadli elektronlar neytrallab turadi. 1911 yilda ingliz olimi ernst rezerford o’z tajribalari asosida tomson naza...

This file contains 22 pages in PPTX format (689.6 KB). To download "atomning modellari. rezerford tajribasi", click the Telegram button on the left.

Tags: atomning modellari. rezerford t… PPTX 22 pages Free download Telegram