ma'naviyat va madaniyat o‘zaro bog'liqlik va zamonaviy talqini

DOCX 19 pages 32.2 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.2 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

ma’naviyat va madaniyat o’zaro bog’liqligi va zamonaviy talqini 3.1. ma’naviyat va madaniyatning o‘zaro ta’siri ma’naviyat va madaniyat bir-biriga yaqin tushunchalardir. ammo, ular bitta narsa emas, biri ikkinchisidan farq qiladi. shuning bilan birga, ular bir-birini to‘ldirib turadi. madaniyat tushunchasini izohlashga bag‘ishlangan juda ko‘p ilmiy adabiyotlar mavjud. madaniyat tushunchasiga berilgan ta’riflar soni esa 260 tadan oshib ketgan. mualliflar bu tushunchaga o‘z nuqtai nazaridan yondashadilar. bunga sabab, madaniyatning ko‘p qirrali, murakkab, ma’naviy-ijtimoiy hodisa ekanligi, uning inson va jamiyat hayotining barcha qirralarini qamrab olganligidir. madaniyatga berilgan ta’riflarda mualliflarning fikrlarini umumlashtiruvchi tomonlar mavjud. jumladan, ularni umumlashtiradigan bo‘lsak, madaniyat – bu kishilar faoliyatining jamiyat iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va ma’naviy hayoti sohasida yaratgan, o‘zlarining ehtiyojlarini qondirish uchun ishlab chiqargan moddiy va ma’naviy boyliklar tizimini bildiradi. ko‘rinadiki, madaniyat insonning moddiy va ma’naviy boyliklarni yaratish va o‘zlashtirishdagi faoliyatini ifodalaydi. u inson aql-idroki, iste’dodi va mehnati mahsulidir. yuqorida aytilganidek, madaniyat juda murakkab, ko‘p qirrali ma’naviy- ijtimoiy hodisa bo‘lib, ijtimoiy hayotning …

2 / 19

lar va shu kabilar nazarda tutiladi. madaniyat odamzot aql-idrokining eng yuksak cho‘qqilarigacha bo‘lgan narsalarning hammasini qamrab oladi. u inson faoliyatining moddiy natijalarinigina emas, shu bilan birga mehnat jarayonida voqe bo‘ladigan bilim boyliklari, tajribalari, qobiliyatlari, ishlab chiqarish va kasb malakalari, o‘zaro munosabatlarni ham o‘z ichiga oladi. jamiyat moddiy ishlab chiqarishining ikki amaliy turi – moddiy va ma’naviy ishlab chiqarishga qarab madaniyat ham yirik ikki turga: moddiy va ma’naviy madaniyatga bo‘linadi. moddiy madaniyat deganda, mehnat qurollarini, mehnat ko‘nikmalarini, shuningdek, ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan va moddiy hayot uchun xizmat qiladigan inson tomonidan yaratilgan barcha moddiy boyliklarni anglaymiz. moddiy madaniyatga moddiy boyliklarning butun majmui, ularni ishlab chiqarish vositalari: ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan texnika, texnologiya, texnika inshootlar, ijtimoiy mehnatni uyushtirish shakli, qurilish va dehqonchilikni yo‘lga qo‘yish va boshqalar kiradi. shularga qarab moddiy madaniyatni bir qator turlarga bo‘lamiz. chunonchi, ishlab chiqarish va texnika madaniyati, dehqonchilik madaniyati, mehnatni tashkil etish madaniyati, injenerlik madaniyati, pazandachilik madaniyati va boshqalar. …

3 / 19

lanmaydi. o‘rta osiyo xalqlari ma’naviy va madaniyat tarixining ibtidosi asrlar qa’riga singib ketgan bo‘lib, ularning bir necha ming yillik ma’naviy kamolot pillapoyalarini bosib o‘tganligini aniqlash bugun uchun anchayin murakkab muammo. bugungi ayrim saltanatlar ahli qabila-qabila bo‘lib yashagan zamonlarda bizning muborak zaminimizda ilm-fan barq urib yashnagani, tabiiy ilmlar, xususan, tibbiyot, matematika, astronomiya kabi fanlar madrasalarda o‘qitilgani, ilmiy akademiyalar tashkil etilib, mag‘ribu-mashriqqa nom taratganini eslasak va bundan g‘ururlansak arziydi. ma’naviy meros – ma’naviyat rivojlanishining asosi. ma’naviy merosni izohlashdan oldin umuman sivilizatsiya, meros, xususan, madaniy meros, ma’naviy meros tushunchalarining nisbati, xususiyatlari va farqlarini bilib olishimiz lozim bo‘ladi. ma’naviy meros umuman merosning, xususan madaniy merosning tarkibiy qismi sanaladi. madaniy merosni tushunmasdan ma’naviy merosni ham tushunish qiyin. bu tushunchalarda umumiylik bo‘lsa ham, ular birdek emas, o‘zaro qaysi bir jihatlari, xususiyatlari bilan farqlanadi. har bir jamiyat va davr madaniyat tipiga ega bo‘ladi. jamiyat, davr o‘zgarishi bilan uning madaniyat tipi va ma’naviyatida o‘zgarish, yangilanish bo‘ladi, ammo madaniy …

4 / 19

ammasi ham madaniy me’ros bo‘lavermaydi, chunki o‘tmishda qolgan narsalarning hammasi ham qadriyat ahamiyatiga ega bo‘lmasligi hammamizga ma’lum. madaniy meros deb, o‘tmish avloddan keyingi avlodga vorislik asosida qoldirilgan, zamonda barqarorlik sinovidan o‘tgan, saralangan, insoniyatning hozirgi va kelgusi taraqqiyotiga xizmat qiladigan moddiy va ma’naviy madaniyat majmuiga aytishimiz mumkin. ma’naviy meros deb, uzoq va yaqin o‘tmishdagi, hozirgi davrdagi ma’naviy jihatdan g‘oyat qimmatli, o‘chmas iz qoldiradigan, mangu yashaydigan, butun ijtimoiy manfaatiga, ehtiyojiga, ezgulikka xizmat qiladigan umuminsoniy ma’naviy boyliklarga aytiladi. ma’naviy meros ma’naviy qadriyat sifatida namoyon bo‘lib, unga ilm-fan, jumladan falsafa, adabiyot, san’at, axloq, dindagi real dunyoviy ta’limotlar hurfikrlik va boshqalar kiradi. ma’naviy meros zamonlar o‘tishi bilan o‘z qadrini yo‘qotmaydi. balki sifat jihatdan yangi ahamiyat kasb etadi. ma’naviy meros kishilar ongiga, ichki dunyosiga, his-tuyg‘usiga ta’sir etib, ular ongini boyitadi, axloq-odobini ezgulik sari yetaklaydi. ma’naviy meros biror xalq, millat, uning vakillari tomonidan yaratilib, so‘ng umuminsoniyatning ma’naviy boyligiga, merosiga aylanib qoladi. markaziy osiyo xalqlarining o‘tmish avlodlari qoldirgan …

5 / 19

. bularning hammasi turon zaminida yashagan ajdodlarimizning biz avlodlarga qoldirgan ma’naviy, tarixiy merosidirkim, endi bu nodir ma’naviy merosimizni jiddiy o‘rganish, xalqimizga yetkazish davri keldi. madaniyat, ma’naviy va madaniy meros, ma’naviyat rivoji insoniyat sivilizatsiyasi bilan bog‘lanib ketadi. ammo ularni bir-biri bilan aralashtirib yuborish ham to‘g‘ri bo‘lmaydi. sivilizatsiyaning o‘zi insoniyatning madaniyati va ma’naviyati taraqqiyoti bosqichlarida ro‘y beruvchi sifat jihatidan yangi bosqichi bo‘lib, kishilik jamiyati tarixida chuqur iz qoldiradi. sivilizatsiya – ma’lum bir tarixiy bosqichda insoniyatning madaniyat taraqqiyotida yaratgan, erishgan, qo‘lga kiritgan sifat jihatdan yangi, yuqori yutuqlari majmui. sivilizatsiyaning madaniyatdan farqi shundaki, u o‘ziga xos bo‘lgan, o‘zgalardan tubdan farq qiladigan, ammo o‘z davri taraqqiyotida takrorlanmas iz qoldiradigan fan, madaniyat, texnika, ijtimoiy ong, ma’naviyat va boshqa sohalardagi yuqori ko‘rsatkich sanaladi. uning xarakterli tomoni shundaki, u o‘zidan oldingisini qabul qilmaydi, balki sifat jihatidan yangi, unga o‘xshamagan o‘zgarishlarni vujudga keltiruvchi jarayon hisoblanadi. sivilizatsiya har bir xalqning yohud jamiyatning, tarixiy bosqichning o‘ziga xos tarixiy-madaniy rivojlanishi, shakllangan qadriyatlari, …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'naviyat va madaniyat o‘zaro bog'liqlik va zamonaviy talqini"

ma’naviyat va madaniyat o’zaro bog’liqligi va zamonaviy talqini 3.1. ma’naviyat va madaniyatning o‘zaro ta’siri ma’naviyat va madaniyat bir-biriga yaqin tushunchalardir. ammo, ular bitta narsa emas, biri ikkinchisidan farq qiladi. shuning bilan birga, ular bir-birini to‘ldirib turadi. madaniyat tushunchasini izohlashga bag‘ishlangan juda ko‘p ilmiy adabiyotlar mavjud. madaniyat tushunchasiga berilgan ta’riflar soni esa 260 tadan oshib ketgan. mualliflar bu tushunchaga o‘z nuqtai nazaridan yondashadilar. bunga sabab, madaniyatning ko‘p qirrali, murakkab, ma’naviy-ijtimoiy hodisa ekanligi, uning inson va jamiyat hayotining barcha qirralarini qamrab olganligidir. madaniyatga berilgan ta’riflarda mualliflarning fikrlarini umumlashtiruvchi tomonlar mavjud. jumladan, ularni umumlashtiradigan bo‘...

This file contains 19 pages in DOCX format (32.2 KB). To download "ma'naviyat va madaniyat o‘zaro bog'liqlik va zamonaviy talqini", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'naviyat va madaniyat o‘zaro … DOCX 19 pages Free download Telegram