o‘zbek tiliga o‘zlashgan arabiy izofalar

DOCX 29 pages 71.9 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.9 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

o‘zbek tiliga o‘zlashgan arabiy izofalar mundarija: kirish 3 i bob. o‘zbek tilidagi izofa konstruktsiyalarining nazariy asoslari 6 1.1. izofa tushunchasining lingvistik ta’rifi va umumiy tipologiyasi 6 1.2. o‘zbek tilida izofa konstruktsiyalarining shakl va mazmun jihatlari 8 1.3. arab tiliga xos izofa sistemasi: morfologik va sintaktik mezonlar 10 ii bob. arab tilidan o‘zbek tiliga o‘zlashgan izofa birikmalarining morfologik va semantik xususiyatlari 14 2.1. arabiy izofalarning o‘zbek ti liga kirib kelish bosqichlari: tarixiy-lisoniy jarayon 14 2.2. arabiy izofalarning leksik-ma’noviy tarkibi va tematik guruhlari 16 2.3. arabiy izofalarning o‘zbek tilidagi morfologik moslashuvi va talaffuzdagi o‘zgarishlar 18 iii bob. arabiy izofalarning zamonaviy o‘zbek tilidagi funksional-lingvistik o‘rni 22 3.1. arabiy izofalarning adabiy til, publitsistika va rasmiy uslubda qo‘llanilishi 22 3.2. badiiy matn va og‘zaki nutqda arabiy izofa konstruktsiyalarining poetik-funksional yuklamasi 24 3.3. arabiy izofalarning o‘zbek terminologik tizimidagi o‘rni va izchil integratsiyasi 26 xulosa 29 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 31 kirish o‘zbek tili ming yillik tarixiy taraqqiyot …

2 / 29

alik esa adabiy, ilmiy va publitsistik til orqali amalga oshgan. natijada bugungi o‘zbek tilida arabiy izofa asosida shakllangan birikmalar keng tarqalgan va faol ishlatiladi: ilm ahli, ruh pokligi, haq so‘z, kitob egasi, xayr ishlari, dil ozori kabi birikmalar bunga misoldir. kurs ishining dolzarbligi. bugungi globallashuv davrida o‘zbek adabiy tilining tarixiy taraqqiyoti, lug‘aviy manbalari, grammatik modellari va ularning kelib chiqish manbalarini aniqlash dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. arab tilidan o‘zlashgan izofa konstruktsiyalarining bugungi o‘zbek tilida saqlanib qolishi, funksional jihatdan faol bo‘lishi va til me’yorlariga moslashuvi bu hodisani lingvistik jihatdan chuqur o‘rganishni taqozo etadi. ayniqsa, yosh avlodga tilning ichki tizimini anglatish, izofa konstruktsiyalarining semantik va stilistik xususiyatlarini tushuntirishda bunday tadqiqotlarning ahamiyati nihoyatda muhimdir. kurs ishining maqsadi. ushbu kurs ishining maqsadi — o‘zbek tiliga arab tilidan o‘zlashgan izofa konstruktsiyalarini lingvistik nuqtai nazardan o‘rganish, ularning morfologik, sintaktik, semantik va stilistik xususiyatlarini aniqlash, ularning zamonaviy o‘zbek tilidagi funksional yuklamasini yoritishdir. kurs ishining vazifalari. mazkur maqsadga erishish …

3 / 29

, arab tilidan o‘zlashgan birikmalar tizimi hisoblanadi. kurs ishining predmeti. kurs ishining predmeti — arabiy izofa konstruktsiyalarining o‘zbek tilida grammatik jihatdan qay tarzda shakllangani, ularning semantik, morfologik va stilistik jihatlari, hamda zamonaviy o‘zbek tilidagi funksional ishlatilishidir. kurs ishining metodologik asosi. tadqiqot davomida umumtilshunoslikdagi qiyosiy-tarixiy usul, morfologik va semantik tahlil, funksional-stilistik yondashuv, struktural va deskriptiv lingvistik metodlar asos qilib olindi. shuningdek, a. kononov, v.a. zhirmunskiy, a. abdurahmonov, g. mamatqulova, e. begmatov kabi tilshunoslarning izofa va o‘zlashma birliklarga oid ilmiy qarashlari nazariy asos sifatida qo‘llanildi. kurs ishining ilmiy-amaliy ahamiyati. mazkur tadqiqot o‘zbek tilining tarixiy taraqqiyoti jarayonida shakllangan o‘zlashmalarni aniqlash, ularning bugungi kundagi semantik faoliyatini baholash, izofa birliklarining stilistik-funksional jihatlarini tushunishda katta ilmiy va amaliy ahamiyatga ega. ayniqsa, ushbu natijalar o‘zbek tili darsliklari, uslubshunoslik va tarjimashunoslik sohalarida, til o‘rgatish metodikasi va leksikografik ishlarda qo‘llanishi mumkin. kurs ishining strukturaviy tuzilishi. kurs ishi kirish 3 bob, 9 ta reja, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan tashkil …

4 / 29

biy tilida, shuningdek, dialektal nutqda ham keng tarqalgan[footnoteref:1]. [1: qodirov a. hozirgi o‘zbek adabiy tili. – toshkent: fan, 1981. – 374 b.] lingvistik nuqtai nazardan izofa — determinativ bog‘lanishli so‘z birikmasining bir ko‘rinishi bo‘lib, bunda bir so‘z (aniqlovchi) ikkinchi so‘zning (aniqlanuvchining) ma’nosini aniqlaydi, toraytiradi, unga bog‘liq mazmun yuklaydi. bu bog‘lanish natijasida hosil bo‘lgan birlik semantik yaxlitlik kasb etadi. masalan, “kitob muallifi”, “qalb nidosi”, “ilm ahli”, “sabq sohibi”, “haqiqat izdoshi” kabi izofalar ikki tarkibdan iborat bo‘lib, birinchi so‘z ikkinchi so‘zga nisbatan aniqlovchi vazifasini bajaradi[footnoteref:2]. [2: yoqubov a. o‘zbek tilining stilistikasi. – toshkent: fan, 2005. – 240 b.] izofa bog‘lanishining shakliy (formativ) ifodalanishi turli tillarda farqlanadi. o‘zbek tilida izofa bog‘lanishlari ikki asosiy ko‘rinishda — sintetik va analitik shakllarda namoyon bo‘ladi. sintetik shakl egalik qo‘shimchalari vositasida amalga oshadi (masalan: “daryoning suvi”), analitik shakl esa izofa vositachisi (odatda predlog yoki bog‘lovchi) orqali ifodalanadi (“ilm ahli”, “hikmat egasi”). izofa bog‘lanishining umumiy tipologiyasida uning bir nechta …

5 / 29

idagi izofa konstruktsiyalari. masalan: ahl ul-ilm, zikr ehli, ilm nashri, sabq sohibi. bu turdagi izofalar semantik va stilistik jihatdan yuqori ekspressivlik kasb etadi[footnoteref:3]. [3: yoqubov a. o‘zbek tilining stilistikasi. – toshkent: fan, 2005. – 240 b.] izofaning yuqorida qayd etilgan turlaridan tashqari, adabiy tilda ishlatiladigan izofa konstruktsiyalari poetiklik, obrazlilik, umumlashtirish kabi badiiy-estetik maqsadlar uchun xizmat qiladi. masalan, ruh pokligi, dil ozori, yod nidosi kabi birikmalar obrazli ifoda vositasi sifatida adabiy nutqning stilistik boyligini oshiradi. izofa strukturalari tilning semantik imkoniyatlarini kengaytiradi, konkret va mavhum tushunchalar o‘rtasidagi munosabatni ifodalaydi, ma’no aniqligi, aniqlik va mantiqiy bog‘liqlikni ta’minlaydi. ayniqsa, terminologik tizimlarda izofaning o‘rni beqiyosdir: davlat suvereniteti, maqola muallifi, tibbiy madaniyat, siyosiy mafkura kabi atamalar aynan izofa konstruksiyasi asosida shakllanadi. xulosa qilib aytganda, izofa — so‘z birikmalari tarkibida qatnashuvchi, semantik, sintaktik va stilistik ahamiyatga ega bo‘lgan muhim grammatik hodisadir. u til tizimidagi bog‘lanishning universal vositasi bo‘lib, o‘zbek tilining leksik-semantik boyligida asosiy rol o‘ynaydi. arab tilidan …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tiliga o‘zlashgan arabiy izofalar"

o‘zbek tiliga o‘zlashgan arabiy izofalar mundarija: kirish 3 i bob. o‘zbek tilidagi izofa konstruktsiyalarining nazariy asoslari 6 1.1. izofa tushunchasining lingvistik ta’rifi va umumiy tipologiyasi 6 1.2. o‘zbek tilida izofa konstruktsiyalarining shakl va mazmun jihatlari 8 1.3. arab tiliga xos izofa sistemasi: morfologik va sintaktik mezonlar 10 ii bob. arab tilidan o‘zbek tiliga o‘zlashgan izofa birikmalarining morfologik va semantik xususiyatlari 14 2.1. arabiy izofalarning o‘zbek ti liga kirib kelish bosqichlari: tarixiy-lisoniy jarayon 14 2.2. arabiy izofalarning leksik-ma’noviy tarkibi va tematik guruhlari 16 2.3. arabiy izofalarning o‘zbek tilidagi morfologik moslashuvi va talaffuzdagi o‘zgarishlar 18 iii bob. arabiy izofalarning zamonaviy o‘zbek tilidagi funksional-lingvistik o‘r...

This file contains 29 pages in DOCX format (71.9 KB). To download "o‘zbek tiliga o‘zlashgan arabiy izofalar", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tiliga o‘zlashgan arabiy… DOCX 29 pages Free download Telegram