irsiyatning umumiy qonuniyatlari

PPTX 20 pages 5.1 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.1 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: biologik tizimlar. ekologiya – biologik tizimlar haqidagi fan biologiya 10- sinf mavzu: irsiyatning umumiy qonuniyatlari. g.mendelning irsiyat qonunlari va ularning mohiyati o‘qituvchi: _________________________ ______________________________________________________________________________________________________________ genetika barcha tirik organizmlarga xos bo‘lgan xususiyat irsiyat va o‘zgaruvchanlik qonunlarini o‘rganuvchi fandir. irsiyat - organizmning o‘z belgisi va rivojlanish xususiyatlarini kelgusi avlodlariga o‘tkazish xossasi bo‘lib, irsiyat tur doirasidagi individlarning o‘xshashligini ta’minlaydi. irsiyat hayvonlar, o‘simliklar, mikroorganizmlarga tur, zot, navning xarakterli belgilarini avloddan avlodga saqlab borish imkonini beradi. o‘zgaruvchanlik organizmlarning individual rivojlanish jarayonida yangi belgilarni hosil qilish xossasidir. bir tur individlari o‘rtasidagi tafovutlar organizm irsiyatining moddiy asoslari o‘zgarishiga bog‘liq. o‘zgaruvchanlik tirik tabiatning xilma-xilligini yaratib, tanlash uchun material yetkazib beradi, irsiyat esa 80 bu xilma-xillik orasidan eng moslanganlarini saqlab qoladi, o‘zgaruvchanlik natijalarini mustahkamlaydi. g. mendel kashfiyotining yaratilishidan ancha avval sun’iy duragaylash usuli qo‘llanila boshlagan, belgilarning dominantlik xususiyatlari kashf etilgan bo‘lsa ham, irsiyat qonunlari aynan shu olim tomonidan yaratilgan. u irsiyatni o‘rganishga yangicha yondashdi, gibridologik analiz usulini takomillashtirdi. …

2 / 20

; juda ko‘p belgilardan bitta yoki bir-birini inkor etuvchi belgilarni ajratib olish va ketma-ket keladigan bir qancha avlodlarda ularning yuzaga chiqishini aniq miqdoriy tahlil qilish. g. mendel no‘xat (pisum sativum) o‘simligi ustida tajribalar olib bordi. bu o‘simlik o‘z-o‘zidan va chetdan changlanadi, juda ko‘p muqobil belgilarga ega; no‘xat o‘simliklarini ko‘p marta o‘z-o‘ziga chatishtirish natijasida g. mendel sof (toza) liniyalarni keltirib chiqardi. ularni o‘zaro chatishtirib, keyingi avlodlarda belgilar irsiyatlanishini tahlil qildi. 8 irsiyat qonuniyatlarini o‘rganishni g. mendel monoduragay chatishtirishdan, ya’ni faqat bir juft alternativ belgisi bilan farq qiluvchi ota-onalarni duragaylashdan boshladi. sariq va yashil no‘xatlar chatishtirilsa, birinchi avlod duragaylari hammasi bir xil, ya’ni sariq rangda bo‘ladi. bu tajribadan birinchi avlod duragaylarining bir xilligi qonuni kelib chiqadi. to‘liq dominantlik. bir-birini inkor etuvchi alternativ belgilarni yuzaga chiqaruvchi genlar - allel genlar deyiladi. ular gomolog xromosoma-larning bir xil lokuslarida (joylarida) joylashadi. bir xil dominant (aa) yoki retsessiv (aa) allellardan tashkil topgan organizm gomozigotali deyiladi va …

3 / 20

n farq qiladi. genotipini aniqlash uchun tahliliy (bekkross) chatishtirish o‘tkaziladi. fj avlodda retsessiv belgilarning namoyon bo‘lmasligini, f2 da esa dominant belgili organizmlar bilan bir qatorda retsessiv belgili organizmlar hosil bo‘lishini tahlil qilib, g. mendel gametalar sofligi farazini ilgari surdi. organizmlarda irsiy omillar juft holda bo‘ladi. ular irsiy omillarning birini otadan, ikkinchisini onadan oladi. 13 duragaylarda ota-onaning irsiy omillari aralashmaydi. u bu hodisani f2 avlodda retsessiv belgili organizmlarning paydo bo‘lishi bilan tushuntirdi. demak, avloddan avlodga o‘tganda irsiy omil o‘zgarmaydi. jinsiy hujayra irsiy omillardan faqat bittasiga ega bo‘ladi, ya’ni ular «sof» holda bo‘ladi. 14 chala dominantlik. organizm belgilarining irsiylani-shida to‘liqsiz dominantlik hodisasi ham uchraydi. ingliz olimi u. betson o‘z tajribalaridan birida qora(aa) va oq(aa) patlarga ega tovuq zotlarini o‘zaro chatishtirdi. olingan fx avlod (aa)ning hammasi havorangli patga ega bo‘lgan. f2da esa duragaylar 3 xil fenotipik sinfga ajralish beradi, ya’ni v4 qismi qora, /4 qismi havorang, v4 qismi oq bo‘ldi.genotipik va fenotipik ajralish …

4 / 20

ansub har xil organizmlarda ota-onadan qaysi genlar o‘tganligiga qarab turlicha bo‘ladi. masalan, odamda qon guruhi uchta allel (a, b, 0) ga ega bo‘lgan gen bilan belgilanadi. a va b - dominant allellar, 0 esa retsessiv allel. odamlarda bu allellarning quyidagi kombinatsiyalari uchraydi: 00 - birinchi, aa va a0 - ikkinchi, bb va b0 - uchinchi, ab - to‘rtinchi qon guruhi. allel genlarning birgalikda biror belgining rivojlanishiga bunday ta’siri kodominantlik deyiladi. darslikda berilgan mavzuni o‘qib o‘rganib, tayanch so`zlarni tahlil qiling uyga vazifa image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png

5 / 20

irsiyatning umumiy qonuniyatlari - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irsiyatning umumiy qonuniyatlari"

mavzu: biologik tizimlar. ekologiya – biologik tizimlar haqidagi fan biologiya 10- sinf mavzu: irsiyatning umumiy qonuniyatlari. g.mendelning irsiyat qonunlari va ularning mohiyati o‘qituvchi: _________________________ ______________________________________________________________________________________________________________ genetika barcha tirik organizmlarga xos bo‘lgan xususiyat irsiyat va o‘zgaruvchanlik qonunlarini o‘rganuvchi fandir. irsiyat - organizmning o‘z belgisi va rivojlanish xususiyatlarini kelgusi avlodlariga o‘tkazish xossasi bo‘lib, irsiyat tur doirasidagi individlarning o‘xshashligini ta’minlaydi. irsiyat hayvonlar, o‘simliklar, mikroorganizmlarga tur, zot, navning xarakterli belgilarini avloddan avlodga saqlab borish imkonini beradi. o‘zgaruvchanlik organizmlarning in...

This file contains 20 pages in PPTX format (5.1 MB). To download "irsiyatning umumiy qonuniyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiyatning umumiy qonuniyatlari PPTX 20 pages Free download Telegram