ingliz tilida so`z tuzilishi borasidagi diaxronik va sinxronik qarashlar

DOCX 31 pages 79.9 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 79.9 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

o‘zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti xorijiy tillar fakulteti ingliz tilshunosligi kafedrasi 11-6ing 21-guruh talabasi djurayeva shaxrizodaning “ingliz tilida so`z tuzilishi borasidagi diaxronik va sinxronik qarashlar” mavzusidagi kurs ishi 60230100-filologiya va tillarni o`qitish (ingliz tili) ilmiy rahbar: xayrullayeva g. buxoro- 2024 mundarija: 1.til strukturasida so'zning o'rni 3 2.tilshunoslikda so‘z va uning ma’noviy tuzilishi 8 3. ingliz tilida so`zlarning leksik-semantik tuzilishi 14 4. ingliz tilida so`z tuzilishi bo`yicha diaxronik qarashlar 19 5. so`z tuzilishiga oid sinxronik nazariyalar 23 xulosa 28 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati: 30 1.til strukturasida so'zning o'rni so'z tilning eng asosiy va markaziy birligidir. tildagi barcha so'zlarning yig'indisi uning lug'at tarkibi yoki leksikasi (grekcha lexis – "so'z") deb ataladi. tilshunoslik fanining tilning leksikasini o'rganuvchi bo'limi leksikologiya (grekcha lexis – "so'z" va logoc – "ta'limot") deyiladi. tilning leksikasini o'rganish juda keng soha bo'lib, u so'zlarning hosil bo'lishi, lug'at sostavining boyishi va nutqda ishlatilishi, ma'nolarning o'zgarishi, torayishi …

2 / 31

olariga ega bo'lmagani sababli bir tomonlama, ya'ni faqat ifoda jihati bilan chegaralangan birliklardir. boshqa birliklar (so'z, so'z birikmasi, gap) esa ikki tomoniga – ifoda va mazmun jihatiga egadir. binobarin, leksikologiya va semasiologiya ko'p tarmoqli bo'lib, har tomonlama chuqur tekshirishni taqozo qiladi. so'z tilda turli funksiyalarni bajaradi. so'zlarning atash, ya'ni nominativ funksiyasi nominatsiya nazariyasi yoki onomasiologiyada o'rganiladi. so'zlarning ekepressiv ma'no berish funksiyasi leksik stilistika yoki so'z stilistikasida qaraladi. so'zlarning kelib chiqishini o'rganuvchi soha etimologiya (grekcha etymon – haqiqat, logos – ta'limot) deb ataladi. turg'un so'z birikmalari va iboralarni frazeologiya ilmiy tadqiq qiladi. tilning lug'at tarkibidagi kishi nomlarini onomastika (grekcha onomastive – nom qo'yish san'ati), geografik nomlarni toponimika (grekcha topos – joy va onyma – nom) o'rganadi. boshqa turli nomlarni o'rganuvchi sohalar ham mavjud. til strukturasida so'z alohida o'rin egallaydi. ko'pchilik tillar uchun so'z mustaqil til birligi hisoblanadi. ba'zi tillarda, xususan, polisintetik tillarda (eskimos, aleut tillarida) so'z alohida til birligi sifatida qaralmaydi. …

3 / 31

e'tibor berib, unga har ikki tomondan pauza bilan chegaralangan tovush yoki tovushlar birikmasi sifatida ta'rif beriladi. bu ta'riflar juda tor bo'lib, so'zning til strukturasidagi mohiyatini keng ochib bera olmaydi. [2: jamolxonov h., yunusov r. hozirgi o’zbek adabiy tili (ma’ruza matnlari). toshkent, 2001, 7-11, 21-24-betlar. ] til tuzilishidagi so'zlarning ahamiyatini tushunish fikr, g'oyalar va his-tuyg'ularni ifodalash imkonini beradigan murakkab mexanizmni ochib beradi. so'zlar ma'no tashuvchisidir. ular o'z shakllari doirasida tushunchalar, obyektlar va harakatlarni qamrab oluvchi qobiqlar vazifasini bajaradi. so'zlarsiz til ma'nosiz tovushlarning jamlanmasi bo'lar edi. so'zlarni aniq tanlash va tartibga solish bizga aniq ("stul") dan mavhum ("sevgi")gacha bo'lgan juda ko'p ma'lumotlarni yetkazish imkonini beradi. so'zlar jumlalarning qurilish bloklari, grammatikaning asosiy birliklari bo'lib xizmat qiladi. so'zlarni ma'lum bir tartibda birlashtirib, grammatik qoidalarga rioya qilish orqali biz to'liq fikrni bildiradigan mazmunli jumlalar yaratamiz. har bir so'zning jumla ichidagi vazifasi - ot, fe'l, sifat va boshqalar - umumiy tuzilish va ma'noga hissa qo'shadi. tilning …

4 / 31

qo‘shib, yangi ma’no kasb etishi mumkin. bu dinamizm til doimiy rivojlanayotgan dunyoda muloqot qilish uchun kuchli vosita bo‘lib qolishini ta’minlaydi. so'zlar tasodifiy harflar to'plamidan ko'ra ko'proq ma`no-mazmunni uzida saqlaydigan tushunchalardir. ular tilning mohiyati, biz ma'no quradigan, grammatikani shakllantiradigan va inson tajribasining to'liq spektrini ifodalaydigan qurilish bloklari. til tuzilishidagi so'zlarning ahamiyatini tushunib, biz aloqa kuchi va bir-birimiz bilan bog'lanish uchun foydalanadigan ajoyib vositani chuqurroq qadrlaymiz. so'zga berilgan boshqa ta'riflar ko'proq uning leksik, semantik va grammatik tomonlariga asoslangan. xususan, so'z minimal chegaralangan gap yoki minimal sintaktik birlik bo'lib, uni gapda boshqa so'zlar yoki bir so'zning boshqa ma'nolari bilan almashtirish mumkin, degan qarash ham mavjud. boshqa ta'riflarda so'z o'zida fonetik, semantik va grammatik belgilarni mujassamlashtirishi, u borliqdagi elementlarni ifodalashi, uning mustaqil va bir butun nutq elementi ekanligi ko'rsatiladi. ko'rinadiki, tilshunoslik tarixida so'zga turlicha ta'rif berilgan. lekin bularning birortasi so'zning asosiy belgilarini o'zida mujassamlashtira olmagan. ta'rifda so'zning barcha muhim tomonlari o'z ifodasini topishi kerak. …

5 / 31

g'i kabi) sintaktik jihatdan alohida gap turlari sifatida izohlanadi. bu esa so'zning grammatik (morfologik va sintaktik) xususiyatlarini ko'rsata olsa ham, uning ta'rifida morfema yoki gapga asoslanish mumkin emasligini ko'rsatadi. chunki so'z strukturasi semantik jihatdan ma'noli qismlarga bo'linish xususiyatiga egadir. to'g'ri, bir morfemadan tashkil topgan so'zlar boshqa qismlarga bo'linmaydi. masalan, u, tosh, bosh, yo'l kabi. biroq tildagi ko'pgina so'zlar ma'noli qismlarga bo'lina oladi va ular bir necha morfemalarning ulanishidan tashkil topadi. masalan, toshloq, boshliq, boychechak, gulsafsar, qoidali kabilar. bunday bir morfemali va ko'p morfemali so'zlarning o'zagi mustaqil ma'noga ega bo'ladi. demak, so'z mustaqil ma'noga ega bo'lgan birlikdir. lekin bunday qarash hamma tillarga ham to'g'ri kelavermasligini yuqorida aytib o'tdik. o'zbek, rus, ingliz, nemis, fransuz, ispan va boshqa ko'p tillarda so'z mustaqil birlik hisoblanadi. uning mustaqilligi alohida olinganda ham, turli ma'nolarni ifodalashida va ba'zan fikr ifodalovchi gap holida kelishida ko'rinadi. so'z butun birlik sifatida so'z birikmalaridan farq qiladi. so'z zanjirsimon ulanib ketgan qismlar …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ingliz tilida so`z tuzilishi borasidagi diaxronik va sinxronik qarashlar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti xorijiy tillar fakulteti ingliz tilshunosligi kafedrasi 11-6ing 21-guruh talabasi djurayeva shaxrizodaning “ingliz tilida so`z tuzilishi borasidagi diaxronik va sinxronik qarashlar” mavzusidagi kurs ishi 60230100-filologiya va tillarni o`qitish (ingliz tili) ilmiy rahbar: xayrullayeva g. buxoro- 2024 mundarija: 1.til strukturasida so'zning o'rni 3 2.tilshunoslikda so‘z va uning ma’noviy tuzilishi 8 3. ingliz tilida so`zlarning leksik-semantik tuzilishi 14 4. ingliz tilida so`z tuzilishi bo`yicha diaxronik qarashlar 19 5. so`z tuzilishiga oid sinxronik nazariyalar 23 xulosa 28 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati: 30 1.til strukturasida so'zning o'rni so'z tilning eng asosiy va markaziy birligidir...

This file contains 31 pages in DOCX format (79.9 KB). To download "ingliz tilida so`z tuzilishi borasidagi diaxronik va sinxronik qarashlar", click the Telegram button on the left.

Tags: ingliz tilida so`z tuzilishi bo… DOCX 31 pages Free download Telegram