ijtimoiy antropologiyada identiklik tushunchasi

PPTX 20 pages 94.6 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 94.6 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

8-mavzu. ijtimoiy antropologiyada identiklik tushunchasi mavzu. ijtimoiy antropologiyada identiklik tushunchasi 1. identiklik tushunchasi 2. g'arb antropologik tadqiqotlarida markaziy osiyo xalqlari identikligi masalasi 3. mintaqa xalqlari identikligi istiqboli millatning vujudga kelishi va shakllanishida milliy o'z- likni anglash jarayoni 1. g'arbda ushbu jarayonni o'rganishga qaratilgan alohida “identiklik” kontseptsiyasi shakllangan; 2. “identiklik” nisbatan fanga yangi kirib kelgan tushuncha hisoblansada, uning nazariy-empirik ishlanmasi xx asrning o'rtalarida ishlab chiqilgan; 3. bular, asosan, umumpsixologik va sotsial-psixologik tadqiqotlarga taalluqli bo'lib, “o'zlikni anglash” masalasiga bag'ishlangan falsafiy adabiyotlarda o'zlikni anglash muammosi noma'lum ko'rinishda falsafa ilmida azaldan mavjud bo'lganligi qayd etiladi. “identiklik” lotincha “identifico” 1. “bir-biriga aynan o'xshash”; 2. “aynan bir xil”; o'zbek tilida (mazmunga qarab): 1. “o'zlik” yoki “o'zlikni anglash”; 2. “monandlik”; 3. “mansublik”; 4. “o'xshashlik”; 5. “bir xillik” “identiklik” tushunchasining fanga kirib kelishi 1. psixoanalitika asoschisi zigmond freyd nomi bilan bog'liq. u “o'zlik” masalasiga ilk marotaba individning ruhiy moslashuvi (psixologik adaptatsiyasi) mexanizmi sifatida qaraydi va o'z davrida o'zlikni …

2 / 20

nsonlardan qaysidir jihatdan farq qilib turishini, o'ziga xosligini anglab etishi); 2. ijtimoiy (insonning o'zini ma'lum bir ijtimoiy guruhga, jamoaga mansubligini anglashi). individning jamoaga xos o'zlikni anglashi o'z navbatida ijtimoiy o'zlikni anglash, deb ataladi. ingliz ruhshunosi genri tejfel 1. shaxsning ma'lum guruhga mansubligini bilishi va bu mansublikka qadriyat sifatidagi munosabati hamda ma'lum hissiy (emotsional) kechinmalarni ifoda etishini “ijtimoiy identiklik” deb ataydi; 2. ijtimoiy identiklikning u yoki bu shakllari (masalan, hududiy, diniy, urug'-qabilaviy kabi) turli tarixiy davrda muhim rol o'ynashi mumkin. ular vaziyatlarga bog'liq ravishda goh faollashadi, goh passiv bo'ladi. rossiyalik faylasuf irina maligina identiklik-milliy o'zlikni anglash-etnomadaniy o'zlikni anglash ijtimoiy o'zlikni anglashning bir nechta muhim vazifalarni bajarishini ko'rsatib o'tadi va ularni quyidagicha ajratadi: 1. moslashuvchanlik. inson o'zining biror-bir ijtimoiy guruh bilan o'xshashligini, unga mansubligini bilishi orqali va unda o'z o'rni borligini anglagan holda jamiyatga moslashadi; 2. uyg'unlashuv. o'zaro ramziy aloqalar jarayonida ma'lum ijtimoiy guruh a'zolarida madaniy normalar, namunaviy xatti-harakatlar va ideallarga taqlid …

3 / 20

ki umumiylik haqidagi tuyg'u, o'z guruhi bilan unga kirmaydiganlar o'rtasidagi chegarani his etish”; 2. bilish kerak xx asrning o'rtalariga qadar g'arb tadqiqotchilari orasida ham etnomillat va milliy o'zlikni anglash his-tuyg'ulari sanoatlashishning o'sishi, mehnat taqsimotining ortishi va fuqaroviylikning rivojlanishi natijasida o'z ahamiyatini yo'qotadi, degan qarash ustuvor bo'lgan. amalda esa milliy mansublik hissi nafaqat o'z ahamiyatini saqlab qoldi, balki uning ijtimoiy-siyosiy hayotdagi o'rni yanada ortdi. shu bois, xx asrning 60-yillarida g'arblik tadqiqotchilarning etno-milliy muammolarga e'tibori yana kuchaydi. bu davrga kelib, “etniklik” va “identiklik” atamalari uchrashadi va etnik identiklik tushunchasi shakllanadi. etnik identiklik deganda, avvalambor, insonning o'zini ma'lum bir etnik guruhga mansubligi haqidagi tushunchasi va uni ham individual ham jamoaviy tarzda namoyon etishi tushuniladi. etnik identiklikni namoyon etuvchi belgilar – etnik markerlar deb ataladi va ularni til, madaniyat, ruhiy xususiyat (mentalitet), an'ana, urf-odat kabilar tashkil etadi. identiklik nazariyalari bugungi kunda etnik (milliy) identiklik yoki etnik (milliy) o'zlikni anglash muammosini ilmiy tushunishda primordalizm (essentsializm), …

4 / 20

r majmuini namoyon etuvchi guruhidir. 2. “primordial aloqalar” atamasi ilk bor psixolog edvard shilz tomonidan oilaning ichki munosabatlarini baholash uchun ishlatilgan. antropolog klifford girts uni etnik munosabatlar tahlilida qo'llagan. u “har bir jamiyatda barcha davrlarda ayrim yaqinlik (o'zaro mehr-oqibat) tabiiy hissiyot orqali ro'y beradi – ba'zilar buni ijtimoiy o'zaro munosabatlardan ko'ra, ma'naviy yaqinlik deb biladi”,1 – deydi. ya'ni, uning fikricha, har bir davrda va jamiyatda o'zaro yaqinlik ijtimoiy aloqada bo'lish asosida emas, balki qarindosh-urug'chilik asosida vujudga keladi. primordalizmning “bioijtimoiy yo'nalishi” !!! etnik mohiyatni, asosan, biologik muhit bilan uzviy bog'lanishi 1. etnik o'zlikni anglash borasida per van der berge shunday yozadi: “odamlar boshqa ijtimoiy mavjudotlar singari biologik asosda urug'-aymoqchilik xattihara-katiga dasturlangan”. 2. bu yo'nalish l. gumilevning ishlarida ham aks etgan bo'lib, uning fikriga ko'ra, etnos biosferaning tarkibiy qismi bo'lgani bois undagi qonuniyatlarga bo'ysunadi bundan tashqari, evolyutsion-tarixiy yo'nalish ushbu yo'nalish tarafdorlari etnik birlikni ijtimoiy-biologik hosila, deb emas, balki ijtimoiy-tarixiy asosda, ya'ni, til, …

5 / 20

etnik ko'rsatkich sifatida qayd etadi. primordalizm tarafdorlari 1. primordalizm yondashuvi tarafdorlarining ko'pchiligining nazarida etnik (milliy) o'zlikni anglash etnik identiklikning muhim ko'rsatkichi bo'lib, odamlarni yagona jamoaga integratsiyalovchi belgi hisoblanadi. etnik mansublikka taalluqli alohida shaxsiy va jamoaga xos o'zlik hissining qaror topmaganligi bunday o'zlik shaklining to'la-to'kis shakllanmaganligidan dalolat beradi. etnik o'zlikni anglashda boshqa etnik jamoalarning ham mavjudligi muhim o'rin tutadi. primordalizm tarafdorlari 1. “bir guruhga mansublikning anglab etilishi genetik kodga va ilk insoniy evolyutsiyaga, ya'ni guruhlarning o'zaro qarindosh-urug'ligini bilishi yashashning asosiy sharti hisoblangan davrga bog'liq, deb hisoblaydi”. primordializm ta'limotiga ko'ra, insonning etnik mansubligi uning irodasiga bog'liq bo'lmagan tabiiy va ijtimoiy asosga ega voqeilik hisoblanadi. shu bois etniklikni sun'iy yoki majburan yaratish mumkin emas. etnos kishilarning madaniy va ruhiy birdamligidir. konstruktivistlar konstruktivistlar ijtimoiy voqelikni tasdiqlaydi va uning aniq tabiati sifatida jamiyatdagi elitaning savodxonlik, ma'rifatning keng tarqalishi va oavlari rolining ortishida o'z g'oyalarini keng ommaga tarqatishi natijasida vujudga kelgan “ijtiomiy tuzilma” (sotsial konstruktsiya) sifatida …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy antropologiyada identiklik tushunchasi"

8-mavzu. ijtimoiy antropologiyada identiklik tushunchasi mavzu. ijtimoiy antropologiyada identiklik tushunchasi 1. identiklik tushunchasi 2. g'arb antropologik tadqiqotlarida markaziy osiyo xalqlari identikligi masalasi 3. mintaqa xalqlari identikligi istiqboli millatning vujudga kelishi va shakllanishida milliy o'z- likni anglash jarayoni 1. g'arbda ushbu jarayonni o'rganishga qaratilgan alohida “identiklik” kontseptsiyasi shakllangan; 2. “identiklik” nisbatan fanga yangi kirib kelgan tushuncha hisoblansada, uning nazariy-empirik ishlanmasi xx asrning o'rtalarida ishlab chiqilgan; 3. bular, asosan, umumpsixologik va sotsial-psixologik tadqiqotlarga taalluqli bo'lib, “o'zlikni anglash” masalasiga bag'ishlangan falsafiy adabiyotlarda o'zlikni anglash muammosi noma'lum ko'rinishda falsafa il...

This file contains 20 pages in PPTX format (94.6 KB). To download "ijtimoiy antropologiyada identiklik tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy antropologiyada identi… PPTX 20 pages Free download Telegram