bezgak(malyariya, malaria)

PPTX 41 pages 1.4 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

bezgak (malyariya, malaria) bezgak – qayta-qayta isitma hurujlari, jigar va taloqni hamda eritrotsitlarni jarohatlanishi, kamqonlik, intoksikatsion belgilarini namoyon bo'lishi bilan kechuvchi kasallik. etiologiyasi. odamlarda parazitlik qiluvchi plazmodiyalar qo'yidagilardir: rlasmodium vivax - uch kunlik bezgak (malaria tertiana) qo'zg'atuvchisi; rlasmodium malaria - turt kunlik bezgak (malaria quartana) qo'zg'atuvchisi; rlasmodium falcirarum - tropik bezgak (malaria frorice) qo'zg'atuvchisi; rlasmodium ovale - uch kunlik tipidagi bezgak (ovale malaria) qo'zg'atuvchisi bezgak plazmodiyalarini hayot tarzi ikki xil (jinsiy va jinssiz) ko'payish jarayonidan iborat. plazmodiyalarning bir mavsumdan ikkinchi mavsumgacha saqlanishi faqat odam organizmida sodir bo'ladi. parazitning jinsiy ko'payishi - s p o r o g o n i ya urg'ochi anorheles chivini (oxirgi xo'jayin) organizmida kechadi. bezgak kuzgatuvchisining xayot tsikli chivinning oshqozoniga tushgan, zararlangan odam qoni eritrotsitidan etilgan gametotsitlar ajralib chiqadi. erkak hujayra 8 ta harakatchan xivchinlarga - mikrogametalarga bo'linib urg'ochi (makrogametalar) ga kiradi. bularning ikkisini qo'shilishidan z i g o t a l a r – urug'langan, …

2 / 41

bezgak chivini birnecha odamni kasallantirishi mumkin. chivin chaqishi bilan odam organizmiga tushgan parazitlar jinssiz bo'linish - sh i z o g o n i ya yo'li bilan ko'payadi. bu jarayon ikki bosqichda kechadi: jigar hujayralarida – e k z o e r i t r o ts i t a r yoki to'qima shizogoniyasi va eritrotsitlarda – e r i t r o ts i t a r shizogoniya. bezgak chivini chaqqanda odam organizmiga tushgan sporozoitlar 15-45 daqiqa ichida jigarga tushib, gepatotsitlarga kirib oladilar (to'qima trofozoitlari) va to'qima shizoitlariga aylanadilar. gepatotsitlarda parazitning o'sishi va parazitning bir necha bor bo'linishi tufayli minglab mayda, bitta yadroli to'qima m e r o z o i t l a r i paydo bo'ladi va etilgan merozoitlar jigardan (gepatotsitlar yoriladi) qonga eritrotsitlarga o'tadi va eritrotsitar shizogoniya boshlanadi. sporozoitlardan paydo bo'lgan to'qima parazitlarining barchasi yoki ularning bir qismi jigar hujayralarida uzoq vaqt (yarim yildan uch yilgacha) …

3 / 41

lan yuqqan bezgak, shizontli bezgak deb ataladi. bunday yuqish ko'proq to'rt kunlik bezgakga xos. patogenezi va patologik anatomiyasi. hozirgi umumiy adaptatsion sindrom tushunchasiga ko'ra, bezgak huruji, pirogen faktorlar majmuining (merozoitlarni va xususiy oqsilni parchalanishidan hosil bo'lgan begona oqsil, bezgak pigmenti, bezgak toksini, eritrotsit bo'laklari, bezgak pigmenti - gemomelanin) patogen ta'siriga bo'lgan, makroorganizmning nospetsifik javob reaktsiyasidir. ma'lumki, bezgak plazmodiyalarini odam organizmiga tushgandan keyingi boshlang'ich rivoji va ko'payishi jigarning parenximatoz hujayralarida kechadi. bunday qo'payish – preeritrotsitar (ekzoeritrotsitar) yoki to'qima shizogoniyasi deb yuritiladi. bezgak huruji – ichida parazit ko'paygan eritrotsitlarni yorilishi (morulyatsiya) tufayli qonga tushgan merozoitlar, bezgak pigmentlari, plazmodiyalarning metabolik hosilalari, erkin gemoglobin, eritrotsit parchalari va boshqalar ta'sirida haroratni boshqaruvchi markazni qattiq qitiqlanishi oqibatida isitma reaktsiyasining yuzaga kelishidir. shu jarayon, eritrotsitar shizogoniya qat'iy tartibda kechganligi tufayli, tropik va uch kunlik bezgaklarda har 48 soatda, to'rt kunlik bezgakda esa har 72 soatda taqrorlanadi. biroq bezgak yuqqanida odam organizmiga parazitning geterogen (turli xil) populyatsiyasi tushganligi …

4 / 41

reaktsiya yuzaga kelishi uchun zarur bo'lgan parazitemiya darajasi) etgan taqdirdagina yuzaga keladi. bezgakda albatta, qon-tomir devorlari, ayniqsa kapillyarlar jarohatlanadi va oqibatda qon dimlanishi, eritrotsitar tromblarni paydo bo'lishi, o'tkazuvchanlikni buzilishi, binobarin, parenximatoz hujayralarda (jigar, miya va b.) kislorod etishmovchiligi, seroz yallig'lanish va nekrobiotik o'zgarishlar kuzatiladi. tropik bezgakda eritrotsitar shizogoniya asosan bosh miya, jigar, buyrak, ichak, taloq, suyak ko'migi, pankreas, platsenta kapillyarlarida kechganligi tufayli maxalliy gemodinamika ko'p darajada buzilib, tromboz, nekroz va granulemalar yuzaga keladi. boshqa plazmodiyalarda eritrotsitar shizogoniya asosan periferik qonda kechganligi sababli, bunday o'zgarishlar kamroq kuzatiladi. allergik reaktsiyaning oqibati o'laroq qon tomir ichida tarqoq qon ivish (dvs) sindromi va trombotsitopeniyaning rivojlanishi mikrotsirkulyatsiya buzilishini yanada chuqurlashtirib gemorragik sindrom, entsefalopatiya va nefropatiya (azotemiya va oliguriya bilan) rivojlanishiga olib keladi. tropik bezgakda tez ko'paygan parazit, parchalangan eritrotsitlar va endopirogenlarni umumiy qon oqimiga tushishi i n f e k ts i o n t o k s i k sh o k rivojlanishiga va …

5 / 41

ing boisi – autoimmun jarayondir. bemor qonida eritrotsitlarga qarshi ig m ga mansub antitelolar, hamda zararlanmagan eritrotsitlar yuzasida kompliment aniqlanadi. immunitet. bezgak kasalligi bilan ilgari og'rimagan shaxslarda, bezgakka moyillik mutlaqdir. shuning bilan birga aholining ba'zi bir qatlamlari bezgakning ayrim turlariga nisbatan, qisman yoki to'liq chidamlidirlar. bezgakning endemik o'choqlarida, immuniteti bo'lgan onalardan tug'ilgan chaqaloqlarda, onalardan olgan tug'ma immunitetlari bo'lib, ular 3 oygacha bezgak bilan kasallanmaydilar. ma'lumki, bezgak kasalligi, bezgakka qarshi spetsifik antitelolar, ya'ni gumoral immunitet ishlanishi bilan yakunlanadi. odatda, 2-3 bezgak hurujidan keyin qonda ig m va ig g immunoglobulinlar titrini ortishi va immunologik reaktsiyalarni jadallashuvi kuzatiladi. oqibatda organizmda parazit kamayib, isitma xurujlari to'xtaydi. patomorfologik o'zgarishlar, bezgakda suyak milki, taloq va jigardagi limforetikulyar elementlarining giperplaziyasi bilan ifodalanadi. kasallik uzoq davom etganda kupfer hujayralarining giperplaziyasi, jigarda fibroz rivojlanishi bilan yakunlanadi. ichki a'zolar to'qimalarida pigment to'planishi kuzatiladi. tropik bezgakda vaskulit, perivaskulyar gemorragik va granulematoz o'zgarishlar kuzatiladi. bunday o'zgarishlar ko'proq bosh miyaning glial sistemasida …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bezgak(malyariya, malaria)"

bezgak (malyariya, malaria) bezgak – qayta-qayta isitma hurujlari, jigar va taloqni hamda eritrotsitlarni jarohatlanishi, kamqonlik, intoksikatsion belgilarini namoyon bo'lishi bilan kechuvchi kasallik. etiologiyasi. odamlarda parazitlik qiluvchi plazmodiyalar qo'yidagilardir: rlasmodium vivax - uch kunlik bezgak (malaria tertiana) qo'zg'atuvchisi; rlasmodium malaria - turt kunlik bezgak (malaria quartana) qo'zg'atuvchisi; rlasmodium falcirarum - tropik bezgak (malaria frorice) qo'zg'atuvchisi; rlasmodium ovale - uch kunlik tipidagi bezgak (ovale malaria) qo'zg'atuvchisi bezgak plazmodiyalarini hayot tarzi ikki xil (jinsiy va jinssiz) ko'payish jarayonidan iborat. plazmodiyalarning bir mavsumdan ikkinchi mavsumgacha saqlanishi faqat odam organizmida sodir bo'ladi. parazitning jinsiy ko'pay...

This file contains 41 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "bezgak(malyariya, malaria)", click the Telegram button on the left.

Tags: bezgak(malyariya, malaria) PPTX 41 pages Free download Telegram