diniy va nodiniy an’analarning shaxsga ta’siri.

DOCX 13 pages 32.2 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.2 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

diniy va nodiniy an’analarning shaxsga ta’siri. reja 1. sharq va g`arb mamlakatlarining o`rta asrlar madaniyatida dinning ustuvorligi. 2. sharq va g`arb diniy madaniyatining o`ziga xosligi. 3. diniy madaniyatlardagi yutuqlar va ularning jahon madaniyatidagi o`rni. vi-xvi asrlar davri tarix fanida o’rta asrlar deyilib, qadimgi va an`anaviy madaniyatlar o’rtasidagi davrni bildiradi. bu davr madaniyatida mifologik tafakkur va an`analarning kuchli ta`siri hamda yangi davrning texnogen madaniyatidagi aqliy-mantiqiy tafakkur, ilmning amaliy xususiyatlari seziladi. arab xalifaligi va evropa mamlakatlari o’rta asrlar madaniyatidagi xususiyatni islom va xristianlik belgilaydi. o’rta asrlar madaniyatining shakllanish qiyofasini islom va xristianlik belgilashi bilan birga, ularning o’zi ham mifologik tushunchalar asosida shakllanib, an`anaviy madaniyatning ko’plab jihatlarini o’zlashtirdi, o’z navbatida o’rta asrlar madaniyati negizida keyingi davrlar madaniyatining shakllanishi uchun yangi madaniyat kurtaklari va yangicha tafakkur tarzi vujudga keldi. yana shuni ham inkor qilmaslik kerakki, o’rta asrlarda o’zining tafakkur tarzi va dunyoqarashi jihatidan o’tmishda va keyingi davrlarda vujudga kelgan diniy madaniyatdan keskin farq qiluvchi …

2 / 13

barcha sohalarini birlashtirib o’z ichiga qamrab oldi. o`rta asrlar davrida yakka xudolikka asoslangan jahon dinlari-xristianlik va islom yevropa, osiyo va afrikaning ko’p joylarida ko’plab kishilar uchun dunyoqarashning ustivor shakli bo’lib, inson va butun jamiyatning tafakkurini, butun turmush tarzini belgiladi. diniy aqidalar asosida o’sha davrning qiyofasi kishilar ongida shakllanib madaniyatning o’ziga xos xususiyatini belgiladi. koinot va osmon jismlarini dastlabki va boshlang’ich o’rnini xudo (olloh) belgilab, dunyo va insonni yaratuvchisi hamda barcha mavjudot xudoning (olloh irodasining) ijodiy yaratuvchanlik natijasidir. insoniyat tarixi davrlarning izchillik bilan takrorlanib turishi kabi namoyon bo’ladi, natijada davrlarning o’rin almashishi navbatdagi payg’ambarning kelishi bilan sodir bo’ladi. payg’ambar jamiyatda buzg’unchilik va gunohlarni tuzatishda «ilohiy aralashuvchi» ning timsoli hisoblangan. bu «xudoning elchilari» bo’lgan payg’ambarlar tarixidir. xristianlikka ko’ra «elchilarning» so’nggisi «xudoning o’g’li» iisus xristosning yerga tushishi hisoblanib, uning chormix qilinishi bilan yerda xudoning hukmronligi boshlanadi. islom dini bo’yicha iisus faqat payg’ambarlardan biri xolos, oxirgi payg’ambar «payg’ambarlik tamg’asi» bo’lgan muhammaddir. kishilarga payg’ambarlar orqali …

3 / 13

shi uchun birlashtiruvchi ibtido bo’ldi. din madaniyatning siyosiy, ijtimoiy, ilmiy, badiiy-barcha sohalariga o’z ta`sirini ko’rsatdi. xristianlik rim imperiyasida eramizni iv asrlarida uning g’arbiy qismi gullagan paytga kelib (er. 476 y.) to’la shakllangan cherkov tizimi va qattiq intizomga asoslangan davlat dini tarzda qaror topdi. cherkovning tayanchi bu paytda butun yevropada keng tarqalgan va xristianlikni o’z dini sifatida qabullagan «yovvoyi» xalqlar (jumladan: gotlar, gallar, irlandlar va b.) tashkil etdi. yevropa bo’ylab tarqalgan german, slavyan, turk qabilalari antik sivilizatsiyasini xarob etib yangi hayot tarzini qabul qildilar. musulmon sharqida islom ta`limoti paydo bo’lishi bilan barobar teokratik boshqaruv shakli qaror topadi, bunda diniy va dunyoviy hokimiyat payg’ambar, keyin uning «o’rinbosarlari-xalifalar» qo’lida birlashgan. v-vi asrlarda arabistonda yangi dunyo qaror topaboshladi. etnik va madaniy uyushish, integratsiya jarayoni kechib, yagona din, umumiy ong elementlari tarqala boshladi. bu avvalgi xudolaridan xafsalasi pir bo’lgan arablarning ma`naviy-ruhiy izlanishiga turtki bo’ldi. muhammadning payg’ambarlik faoliyati yagona ma`naviy-mafkuraviy va sotsial birlikka intilish yo’lida qonuniy …

4 / 13

etlari asosiy o’rin tutdi. asosiy fanlar ilohiyot va sxolastika (o’rta asr falsafasida yunoncha shunday atalgan va bu atama fikr so’qish, dogmatizm, mazmunsiz, formal bilimni anglatgan). ilohiyot olam va inson haqidagi o’z «ilmiy» manzarasini yaratdi. koinot xususidagi ilmda yer olamning, ierusalim dunyoning markazi degan qarash hukmronlik qildi. inson majoziy tarzda mikrokosmos- tana-er, qon-suv, nafas-havo, harorat-olov, ya`ni u boshlang’ich ibtidodan iborat deb qaraldi. islomda san`atga nisbatan qat`iy biryoqlama, diniy aqidalar timsoli ifodasini ko’ramiz. bunda cherkov tizimini yo’qligi, har bir odamni olloh-bilan tanho muloqotining mumkinligi aholi manzillari, mahallalarda qurilishning ommaviy shakli-masjidlarni bino etilishi bo’lib, uning dastlabki namunasi muhammad payg’ambar tomonidan madina shahrida solingan masjiddir. yuqori ma`lumotli musulmonlar orasida yevropa mamlakatlaridagi universitetlardan ilgariroq oliy ta`lim maktab-madrasalari keng tarqalishini belgiladi. musulmon adabiyotida ustivorlik qilgan she`riyatni rivojlanishida so’fiylik katta rol` o’ynaydi. so’iylar o’zlarining chuqur hissiy-ruhiy holatlari, yaratuvchiga bo’lgan e`tiqodini tinglovchilariga yetkazish, individual ta`sir etish mahoratini namoyish etardilar. islom tadqiqotchilardan bo’lgan. g.gryunbaumning ta`kidiga ko’ra, tahliliy, majoziy boy …

5 / 13

k yodgorliklarini betakror go’zallik timsollariga aylantirgan, ixlosmandlarni nafaqat ko’zini, qalbini ham quvontiradigan murakkab geometrik shakllar (girh), o`simliklar shakli ifodasi (islimiy), qo’lyozma, amaliy bezak, san`ati naqshlari asosida islomiy ramz tasvirlari yotadi. jumladan, uchburchak-ollohning nazari, to’rtburchak-musulmonlarni muqaddas manzilgohi-ka`ba, beshburchak-dinning 5asosiy arkoni, jimjimador o’simliksimon shakl, va gullar-jannat bog’i-bo’ston timsollaridir. musulmon sharqida san`atda diniy aqidalar o’ta izchilik bilan qo’llangan. san`atda kalligrafik miniatyurani istisno qilgan holda deyarli voqelikni tasvirlash ta`qiqlangan, tasvir ramziy shakllarda, naqsh sifatida ifodalangan. umuman, g’arbda ham sharqda ham borliq ilohiy « oliy hukmdor»ning aksi sifatida idrok qilingan. xudo (alloh) tabiatdagi narsalarni yaratuvchisi sifatida va narsalarda uning qudrati namoyon bo’lish tarzida tushuniladi. narsalarni mohiyatini bilish xudoni (allohni) tanishdir. olamni bilish nazariy bo’lib, mashhur faylasuf, xususan arastuning va teologlar asarlarida faqat borliqning tizimi sharhlangan. barcha narsalardagi yashirin mazmunni topishga va fahmlashga harakat qilingan. shundan boshlab o’rta asrlarda nafaqat alximiya va astrologiya, balki an`anaviy, majoziy matematika, jug’rofiya, filologiya va boshqa fanlar ham rivojlanib, aniq jug’rofiy …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diniy va nodiniy an’analarning shaxsga ta’siri."

diniy va nodiniy an’analarning shaxsga ta’siri. reja 1. sharq va g`arb mamlakatlarining o`rta asrlar madaniyatida dinning ustuvorligi. 2. sharq va g`arb diniy madaniyatining o`ziga xosligi. 3. diniy madaniyatlardagi yutuqlar va ularning jahon madaniyatidagi o`rni. vi-xvi asrlar davri tarix fanida o’rta asrlar deyilib, qadimgi va an`anaviy madaniyatlar o’rtasidagi davrni bildiradi. bu davr madaniyatida mifologik tafakkur va an`analarning kuchli ta`siri hamda yangi davrning texnogen madaniyatidagi aqliy-mantiqiy tafakkur, ilmning amaliy xususiyatlari seziladi. arab xalifaligi va evropa mamlakatlari o’rta asrlar madaniyatidagi xususiyatni islom va xristianlik belgilaydi. o’rta asrlar madaniyatining shakllanish qiyofasini islom va xristianlik belgilashi bilan birga, ularning o’zi ham mifologik...

This file contains 13 pages in DOCX format (32.2 KB). To download "diniy va nodiniy an’analarning shaxsga ta’siri.", click the Telegram button on the left.

Tags: diniy va nodiniy an’analarning … DOCX 13 pages Free download Telegram