plastinkajabralilarni adaptiv radiatsiyasi

PDF 10 pages 880.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 880.3 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

plastinkajabralilarni adaptiv radiatsiyasi. reja: 1. ko‘p ho‘jayralilar (metazoa) 2. ko‘p hujayralilar kelib chiqishi va evolyutsiyasi 3. g‘ovaktanlilar (porifera) tipiga umumiy tavsif. 4. g‘ovaktanlilar (porifera) tuzilishi. 5. g‘ovaktanlilar (porifera) jinsiy ko‘payishi va rivojlanishi. 6. g‘ovaktanlilar (porifera) xilma-xilligi. 7. plastinkasimonlar (placozoa) tipiga umumiy tavsif. ko‘p ho‘jayralilar (metazoa). metazoa – bu ko‘p ho‘jayrali organizmlar bo‘lib hayvonlar terminini ishlatish ham shulardan boshlangan. oldin pratozoa ham metazoa ham hayvonlar deb yuritilib, metazoa (ikkilamchi hayvonlar) deb atalishi (pratozoa - birlamchi) bir ho‘jayralilardan keyin paydo bo‘lgan va kelib chiqqan degan ma’noni bildiradi. bundan tashqari hozirgi vaqtda ko‘p ho‘jayrali hayvonlar latincha – animalia deb ham ataladi. pratozoa - evolyutsiyasidan ma’lumki bir ho‘jayrali eukariot organizmlar ayrim holatlarda ko‘p ho‘jayrali koloniyalar (volvokslar) hosil qilgan. bu hodisa hozirgi ko‘p ho‘jayrali o‘simliklar va hayvonlar evolyutsiyasi uchun dastlabki qadam edi. bir ho‘jayrali eukariot organizmlar koloniyasining paydo bo‘lishi hayvonot olami evolyutsiyasi eshigini ochdi. natijada har xil manbalarda, hisoblarda bularni 31 ta taksonga (tip) tegishli …

2 / 10

koniyatlarni beradi. bular: 1. ho‘jayra – gavdasi turli xil vazifalarni bajarishga ixtisoslashgan ho‘jayralardan tuzilgan. 2. to‘qima - 2 xil epitelial va biriktiruvchi to‘qimalar. epitelial to‘qima ham epiteliy, epidermis, kutikula kabi tiplarga bo‘linadi. epitelial ho‘jayralarda odatda xivchin va kipriklar birikkan bo‘ladi. biriktiruvchi to‘qima – bular ho‘jayralari bir-biriga jips birikmagan bo‘lib g‘ovak joylashgan bo‘ladi. orasida ho‘jayralararo suyuqlik bo‘ladi. 3. skelet – funksiyasi organizmni himoya qilish va tayanch, muskullar harakatini yengillashtirish bo‘lib, 2 ta ekzoskelet va endoskeletdan iborat bo‘ladi. bundan tashqari ko‘p ho‘jayralilarning ko‘payishi va rivojlanishi. jinsiy va jinssiz ko‘payish. germofroditizm (selfing). gonoxorizm. vegetativ, kurtaklanish, partenogenez, gametogenez ko‘payish. tana o‘lchamlari va organizm faoliyatini xususiyatlari, tana qismlarini ixtisoslashuvi, satxi va xajmi o‘lchamlari, organizmda moddalar transporti, metabolizm, katta o‘lchamlarni avzalligi, ontogenez (tuxum qo‘yish, tirik tug‘ish, matrotrof va letsitotrof oziqlanish, embrion rivojlanishi, lichinka) va filogenez borishi kabi jarayonlarni shakllanishi va takomillashuvi muhim ahamiyat kasb etadi. ko‘p hujayralilar kelib chiqishi va evolyutsiyasi. ko’pgina mutaxassislarning e’tirofifa ko’ra ko’p …

3 / 10

a boshqalar) kuriladi. ba’zi bir ho’jayralilarda, masalan: volvox va myxosporidialarda, hatto ko’p ho’jayralilik ko’rinishlari kuzatiladi. (vol’vokslar koloniyasida somatik va jinssiy ho’jayralar mavjud). i. mechnikov nazariyasi (1886) ga ko’ra entoderma, eng tuban metazoa da blastulaning blastosil bo’shlig’iga otilib chiqqan ho’jayralardan paydo bo’lgan, ya’ni ikki qavatlilik stadiyasi eng avvalo invaginasiya emas, balki immigrasiya (qaynab chiqish) yo’li bilan. mechnikov o’z nazariyasini «fagosetella» deb atadi (blastoselga chiqqan ho’jayralarni mechinkov fagositoblastlar deb atagan). ho’jayra ichida ovqatning hazm bo’lishi fagositoz deyiladi. metazoaning eng dastlabki avlodlarida ikki qavatning paydo bo’lishi bilan ulardagi ho’jayralar evolyusiya davomida har xil yo’nalishlar bo’yicha mutaxasislashib borgan. masalan: tashqi tomondagi ho’jayralar harakat qilish, sezish, ta’sirlanish vazifalarini, ichki tomondagi ho’jayralar esa ovqatni hazm qilish va jinsiy vazifalarni bajarishga differensiyallashgan. 2. sintsitial nazariya - i. xodji (1943) va boshka olimlar nazariyalari; ko‘p ho‘jayralilar ko‘p yadroli lekin bir plazmodiyli, kiprikli sodda hayvonlarga (tufelka) o‘xshash bir ho‘jayralilardan kelib chiqqan ya’ni qutblanishni kelib chiqishi va xo‘jayralar ixtisoslashuvi; evolyutsiya …

4 / 10

gliq emas deb hisoblaydi. yuqoridagi gastreya va fagosetella metaoaning erkin holda yashovchi lichinkalari bo’lib, ular faqat turning geografik tarqalishini ta’minlaydi deb hisoblaydi. metazoa zaxvatkinning fikricha o’troq holdagi koloniyali organizmlar xuddi hozirgi zamon bulutlari va gidroid poliplariga uxshash. ayni vaqtda ko’p ho’jayralilarning kelib chiqishi bo’yicha gekkel’ va mechnikov nazariyalari eng ishonchli ta’limot bo’lib qolmoqda. bu sohadagi bahslar hali oxiriga etgani yo’q. g‘ovaktanlilar – tuzilishi va embrion rivojlanishi bilan boshqa ko‘p metazoalardan keskin farqlanadigan eng qadimgi va sodda ko‘p ho‘jayrali hayvonlardir. ularning qadimgi qazilma avlodlari paleozoy erasi (kembriy davri)dan ilgarigi qavatlardan ham ma’lum. g‘ovaktanlilar ko‘p ho‘jayralilarning sodda va o‘ziga xos avlodi- “shoxchasi” bo‘lganligidan ulardan boshqa formalar rivojlanmagan. g‘ovaktanlilar (porifera) tipga umumiy tavsif. g‘ovaktanlilar (porifera) (bulutlar) nihoyatda sodda tuzilgan, ko‘p ho‘jayrali o‘troq hayvonlar bo‘lib ko‘pchiligi dengiz va okeanlarda, ba’zilari ko‘lmak suvlarda, hovuzlarda, botqoqliklarda hayot kechiradi.boshqa ko‘p ho‘jayralilar kabi ularda ham ho‘jayralar ayrim vazifani bajarishga moslashgan bo‘lsada, mazkur ho‘jayralar to‘qimalar darajasiga ko‘tarila olmagan. g‘ovaktanlilar …

5 / 10

chiqarib yuboriladi. jinsiy bo‘linish yoki kurtaklanish yo’li bilan ko‘payadi. umuman bulutlarning tana shakli nihoyatda xilma-xil bo‘lib, sharsimon, qadahsimon, ko‘zachasimon va boshqa xillalarda bo‘ladi. bu tipga mansub bo‘lgan 5 mingtacha turning juda katta ko‘pchiligi dengiz va okeanlarda yashaydi. bulutlar oziqlanish vazifasini bajaradigan yoqali xivchinli ho‘jayralar xoanatsitlarning joylashishi harakateriga qarab uch tipga: askon, sikon, leykon tipida tuzilgan. g‘ovaktanlilar (porifera) tuzilishi. askon - tipida tuzilgan bulutlar eng mayda va sodda tuzilgan bo‘lib bularning hamma turlari dengizlarda tarqalgan. shu tipda tuzilgan barentsov dengizida yashovchi assetta ning kattaligi 2-3 mm ko‘zachasimon, yakka yoki koloniya holida yashaydi. ostki tomoni dengiz tubiga birikkan ustki tomonida esa oskulum teshigi joylashgan. poralardan kirgan suv paragastral bo‘shliqqa o‘tadi. tanasining ichki qismi xivchinli ho‘jayralar bilan qoplangan. poralardan suv orqali kirgan oziq zarralari mikroblar, chirindilar, detrit (chirindi zarrachalari) ni ushlab olib boshqa ho‘jayralarga o‘tkazadi. sikon – tipidagi tuzilgan bulutlarning tana devori askonlarga nisbatan bir muncha qalin. bulardagshi xoanatsitlar paragastral bo‘shliqda emas, balki …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "plastinkajabralilarni adaptiv radiatsiyasi"

plastinkajabralilarni adaptiv radiatsiyasi. reja: 1. ko‘p ho‘jayralilar (metazoa) 2. ko‘p hujayralilar kelib chiqishi va evolyutsiyasi 3. g‘ovaktanlilar (porifera) tipiga umumiy tavsif. 4. g‘ovaktanlilar (porifera) tuzilishi. 5. g‘ovaktanlilar (porifera) jinsiy ko‘payishi va rivojlanishi. 6. g‘ovaktanlilar (porifera) xilma-xilligi. 7. plastinkasimonlar (placozoa) tipiga umumiy tavsif. ko‘p ho‘jayralilar (metazoa). metazoa – bu ko‘p ho‘jayrali organizmlar bo‘lib hayvonlar terminini ishlatish ham shulardan boshlangan. oldin pratozoa ham metazoa ham hayvonlar deb yuritilib, metazoa (ikkilamchi hayvonlar) deb atalishi (pratozoa - birlamchi) bir ho‘jayralilardan keyin paydo bo‘lgan va kelib chiqqan degan ma’noni bildiradi. bundan tashqari hozirgi vaqtda ko‘p ho‘jayrali hayvonlar latincha – anim...

This file contains 10 pages in PDF format (880.3 KB). To download "plastinkajabralilarni adaptiv radiatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: plastinkajabralilarni adaptiv r… PDF 10 pages Free download Telegram