gistologiya

PDF 40 pages 3.0 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PDF

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

muskul gistologiyasi reja: qmuskul to’qimasi qskelet muskuli qyurak muskuli qsilliq muskul qmuskul to’qimasi regeneratsiyasi qmuskul to’qimas ø tarkibida qisqaruvchi oqsil tutuvchi hujayra va simplastdan tuzilgan. ø biologik xususiyatiga ko’ra mazkur oqsillar mushaklarning qisqarishi uchun zarur kuchni hosil qilib, a’zolar, qon va butun organizmni harakatga keltiradi. o turlari: § skelet muskullari § yurak muskullari § silliq muskullar o targ’illigiga ko’ra: § ko’ndalang targ’il skelet muskullari yurak muskullari § silliq muskullar qskelet muskuli reja: i. skelet muskuli tuzilishi ii. mushak tolalari hosil bo’lishi iii. sarkoplazmatik reticulum va ko’ndalang naychalar sistemasi iv. innervatsiyasi v. muskul duklari skelet muskuli tuzilishi • ko’ndalang targ’il skelet muskuli diametri 10-100 mkmgacha bo’lgan, silindrsimon ko’p yadroli mushak tolalaridan iborat (miosimplast). • skelet muskul tolalarida sarkolemmaning bazal qavati • va asl plazmolemmasi ostida mayda kam differensiallashgan yo’ldosh hujayralar (miosatellitlar) muskul tolasi- miosimplast + miosatellitlar va ularni o’rab turuvchi bazal membrana qoplamalari – biriktiruvchi to’qima mushak to’qimasining uchala turini parda …

2 / 40

azmolemma §sitoplazma gialoplazma organllalar kiritmalar-glikogen §yadro ko’p periferiyada omuskul tolasining tuzilishi miofibrillalar • yadroning periferiyada joylashishiga sabab miosimplastlarning kata qismini (70% ga yaqinini) miofibrilla tashkil qiladi • yorug’lik mikroskopi ostida mushak tolalarining bo’ylama kesimida och va to’q yo’llar a va i disklarning ketma-ket joylashuvi bilan bog’liq ko’ndalang targ’illik ko’rinadi. (miofibrillalar muskulga mana shu xususiyatni beradi) i disk (izotrop – nur qaytaradi) § och bo’yaluvchi § electron mikroskop ostida har bir i disk to’q bo’yaluvchi z chiziq yordamida 2 bo’lingan a disk (anizotrop – nur qaytarmaydi) § qoramtir bo’yaladi § markazda oq h zona bor § h zonada esa qoramtir m liniya joylashgan sarkomer – 2ta z chiziq orasida joylashgan ya’ni: • z chiziq • ½ i disk • 1ta a disk • ½ i disk • z chiziqda tugaydi tinch holatda uzunligi – 2,5 mkm miofilamentlar § miofibrillalar miofilamentlardan iborat § miofilamentlar ingichka miofilamentlar (aktinli) yo’g’on miofilamentlar (miozinli) 1) telofragma …

3 / 40

etib, a diskning tashqi chetida to’xtaydi § demak, miozin sarkomerning i diskdan boshqa barcha qismlarida mavjud umumiy joylashuvi: • i disk – faqat ingichka filament • h zona – faqat yo’g’on filament • a disk – ikkalasi ham mavjud qisqarishi: § qisqarish davomida yo’g’on va ingichka filamentlarning uzunligi o’zgarmaydi § balki ular bir-biri bilan bog’lanadi hamda yo’g’on va ingichka filamentlar o’zaro sirpanadi sarkoplazmatik to’r va ko’ndalang naychalar sistemasi § skelet muskul tolalarida silliq endoplazmatik to’r ca2+ ionlarini saqlashga ixtisoslashgan § sarkoplazmatik to’r membranasining depolyarizatsiyasi ca2+ ionlari ajralishiga olib keladi § butun tola bo’yicha bir vaqtning o’zida sarkoplazmatik to’rdan ca2+ ionlari ajralishi va barcha miofibrillalarning bir xil qisqarishini taminlash uchun sarcolemma ko’ndalang yoki t naychalar tizimini hosil qiladi § a va i disklar chegarasida sarkolemmaning plazmatik membranasi tola ichiga botib kirib, t naychalar sistemasini hosil qiladi § t naychalar sistemasi a va i disk chegarasida simmetrik joylashgan sarkoplazmatik to’r naycha kengaymalari …

4 / 40

oxondriya va sinaptik vezikulalarga boy bo’lib, vezikulalar o’zida neyrotransmitterlarni (m: asetilxolin) tutadi • akson va mushak tolasi orasidagi bo’shliq sinaps yorig’i deyiladi. • sinaptik bo’shliqqa yaqin joylashgan muskul to’qimasi sarkolemmasi ko’p miqdorda chuqur burmalarga boy bo’lib, bu ham postsinaptik membrane yuzasining ortishi hamda atsetilxolin retseptorlarini ko’p miqdorda joylashuviga sabab bo’ladi. • harakat potensiali nerv-mushak birikmasiga yetib kelganda akson oxiridan atsetilxolin ajraladi va sinaps bo’shlig’i orqali postsinaptik membranada joylashgan atsetilxolinga sezgir bo’lgan retseptorlarga ta’sir etadi. • yuqoridagi jarayonlar hamda t naycha bo’ylab harakat potensiali terminal sisternalardagi ca2+ ionlarini ajralib chiqishiga olib keladi va mushak qisqarishiga sabab bo’ladi o mushak duklari § ko’ndalang targ’il muskullar va mushak-pay birikish joylari proprioretseptiv vazifani bajaruvchi retseptorlardan iborat. § bu retseptor markaziy nerv sistemasiga skelet muskul sistemasidan axborot yetkazib beradi. § muskul tutamlari 2mm uzunlikdagi va 0,1 mm kenglikdagi muskul duklariga davom etadi. § muskul duklari yadroli intrafuzal tolalardan iborat. § zich qavatli shakllangan perimiziy bilan …

5 / 40

• kapilyar to’ri yaxshi rivojlanmagan • uzoq muddat ish bajaradigan muskullarda uchraydi ( qo’l, oyoq) • tez ish bajaradigan muskullarda uchraydi • (ocular muskul) qyurak muskuli q tipik kardiomiotsitlar § yurak muskul to’qimasining asosiy elementi tipik miotsitlar § bu hujayralar slindrik shaklda, o’z asosi bilan uchma-uch birikib, funksional tolani hosil qiladi § funksional tolalarda qo’shni kardiomiotsitlar kontakt joyi – oraliq disklar deyiladi § oraliq disk sohasida kardiomiotsitlar orasida 3 xil kontakt turi bor: - interdigitatsiya - desmosoma - neksuslar ! qo’shimcha hujayra elementlari • miosatellit yoki kambial hujayralar yurak muskul to’qimasida yo’q • kardiomiotsitlarning o’zi bola tug’ilgan vaqtda yoki hayotining 1-oyida bo’linish xususiyatini yo’qotadi • shu sabab regeneratsiyada yangi kardiomiotsitlar va funksional tolalar shakllanaydi, faqatgina saqlangan hujayralar gipertrofiyasi hisobiga amalga oshadi membrana sistemasi • t naychalar soni ko’p va yirikroq • sarkoplazmatik to’r esa yaxshi rivojlanmagan (terminal sisternaga ega emas), shu sabab diada deyiladi. • ko’plab mitoxondriya tutadi, sitoplazma hajmining …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gistologiya"

muskul gistologiyasi reja: qmuskul to’qimasi qskelet muskuli qyurak muskuli qsilliq muskul qmuskul to’qimasi regeneratsiyasi qmuskul to’qimas ø tarkibida qisqaruvchi oqsil tutuvchi hujayra va simplastdan tuzilgan. ø biologik xususiyatiga ko’ra mazkur oqsillar mushaklarning qisqarishi uchun zarur kuchni hosil qilib, a’zolar, qon va butun organizmni harakatga keltiradi. o turlari: § skelet muskullari § yurak muskullari § silliq muskullar o targ’illigiga ko’ra: § ko’ndalang targ’il skelet muskullari yurak muskullari § silliq muskullar qskelet muskuli reja: i. skelet muskuli tuzilishi ii. mushak tolalari hosil bo’lishi iii. sarkoplazmatik reticulum va ko’ndalang naychalar sistemasi iv. innervatsiyasi v. muskul duklari skelet muskuli tuzilishi • ko’ndalang targ’il skelet muskuli diametri 10-100...

This file contains 40 pages in PDF format (3.0 MB). To download "gistologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gistologiya PDF 40 pages Free download Telegram