matematik modellashtirish tushunchalari

PDF 4 pages 529.7 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 529.7 KB

File type PDF

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

1-mavzu. model va modellashtirish tushunchalari. model tushunchasi. modellarning turlari: matematik model, iqtisodiy model, fizik model, modellashtirish tushunchasi. tayanch iboralar: algoritm, hisoblash matematikasi, funktsional fazo, operator, to`g’ri masala, teskari masala, analogli hisoblash mashinalari, raqamli hisoblash mashinalari, turg’un, noturg’un, matematik model, mul’tiprotsessorli. matematik modellar ko`p davrlardan buyon ishlatilmoqda. matematik model deganda bu masalaning asosiy shartlari va maqsadining matematik formulalar yordamidagi tasviriga aytiladi. tarixiy ma’lumot insoniyat tarixida modellashtirish bilish usuli sifatida ongli yoki intuitiv ravishdaa qo’llanilb kelingan. modellashtirish xaqida o’rgatish o’rta asrlarda paydo bo’lgan. bunda leonardo da vinchining(1452-1519) xizmatlari katta bo’lgan. matematik modellashni pisand etmagan o’ziga ishongan britan admiralligi lordlari muxandis rid tomonidan kema muvozanatini tadqiq qilish uchin tuzilgan matematik model natijaalariga etibor bermasdan, o’sha davrda eng qudratli bo’ladi deb “kepten”nomli xarbiy kema qurdiradi. rid modeliga ko’ra ozgina shamol yoki to’lqin kemani to’ntarib qo’yishi mumkin edi. xaqiqatdan ham kema qurilib, suvga tushirilganda birinchi sinovdayoq shidatli bo’ron uni ag’darib qo’ygan va 523 ta dengizcini …

2 / 4

odi. ob’ektga tizimli yondashuv, tizimli model qurish. bularni xarakterli tomoni: murakkab tavsif, chiziqsiz ifodalar, katta o’lcham (bir necha o’nlab o’zgaruvchilar). tahlil usulida analitik yechim olish yoki grafik usul ojizlik qiladi, bunda xisoblash tadqiqotlari o’tkaziladi. sof matematik apparat mantiqiy-semantik elementlar bilan to’ldiriladi. 3-avlodi. kompyuterli modellashtirish. ular virtual dunyo modellaridir. virtual modellashtirish uch o’lchamli dunyoni kompyuter vositalari yordamida ko’rsatish. bunda qayta ishlanadigan va aks ettiradigan axborot xajmi keskin oshadi(masalan, ko’rsatiladigan “detallar” bir necha mingga etadi). model so’zi lotincha modulus so’zidan olingan bo’lib, o’lchov, me'yor degan ma'noni anglatadi. keng ma'noda model biror ob'ektni yoki ob'ektlar sistemasini namunasidir. modellashtirish nazariyasi nuqtai nazaridan qaralganda modellashtirishning ikki uslubi (turi) mavjud: fizik modellashtirish; matematik modellashtirish. fizik modellashtirish paytida o’urganilayotgan jarayonning tabiatini ochib beruvchi tajribalar sanoat qurilmalaridan (orginaldan) o’lchamlari va ish unumdorligi bilan farqlanuvchi fizik modellarda o’tkaziladi. fizik model tabiati orginal tabiati bilan bog’liq bo’lib, uning xususiyatlarini kaytaradi. fizik modelda o’tkazilgan tajribalar mobaynida to’plangan natijalar matematik uslublar yordamida …

3 / 4

xm qo’llash tufayli, qisqa vaqt ichida nisbatan kam chiqimlar bilan, maxsulot ishlab chiqarish jarayonlarining optimal texnologik tizimlarini sintez qilish va loyixalash mumkin bo’ladi statik modellarda iqtisodiy jarayonlar va ko’rsatkichlarning ma'lum bir vaqtdagi holati o’rganiladi. dinamik modellarda esa ko’rsatkchilarning vaqt davomida qanday o’zgarishi kuzatiladi va ularga qaysi omillar ta'sir etishi o’rganiladi. har bir oldingi bosqichning echimi keyingi bosqichlar uchun boshlang’ich ma'lumotlar sifatida foydalaniladi modellashtirish jarayonida quyidagilar bo’lishi kerak  tadqiqot ob’ekti  aniq masala olgan tadqiqotchi  ob’ekt xaqida ma’lumot olish uchun yaratilgan model. bu yeda tadqiqotchi eksprementator hisoblanadi. tizimlarni modellashtirishda muxim jixatlaridan biri maqsad muommosidir. har qanday model tadqiqotchi qo’ygan biror maqsadga bog’liq holda tuziladi. shuning uchun modellshtirishning asosiy muammosi – bu maqsadni aniqlashtirish masalasidir. agar maqsad aniq bo’lsa, keyingi muammoni - model qurish muammosini xal etish kerak. agar model qurilsa navbaatdagi muammo xosil bo’ladi bu - modelni tadbiq qilish muommosidir. bu muammo natija olish vaqtini minimumlash va modelni ishonchliligini …

4 / 4

ashtirish: 6  3 o’lchamli devor faqat g’ishtdan iborat emas, u g’isht, qorishma, bo’shliqdan iborat. qorishma qalinligi q=1cm, bo’shliq b=1cm n=l*h*c/((l+b)*(h+q)*(c+b)) natija: n=6*3*0,4/(0.255*0.13*0.075)=2895,9276 real xayotda bunday devor 1,5 g’isht qalinligida uriladi, u holda n=l*h/((l+b)*(h+q))*1.5=1411,765 (izoh: matematik modelni fizika, ximiya va boshqa qonunlardan farqini yuqoridagi misol yaqqol ko’rsatadi.) 2-misol. ob’ekt: uzunligi l=6m. balandligi h=3m. va qalinligi c=40 sm. bo’ldan devor. maqsad: shu devorni qurish uchun ketadigan mablagni aniqlash. 3-misol. ob’ekt: uzunligi l=6m. balandligi h=3m. va qalinligi c=40 sm. bo’ldan devor. maqsad: shu devorni pardozlash uchun ketadigan mablagni aniqlash. 1-3 misollarda ob’ekt bitta maqsad har xil. yagona bitta model yo’qki bu ob’ekt xaqida barcha savollaga javob beradigan. lekin, mumkin bo’lgan barcha maqsadlarni ko’zlab tuzilgan modellarni o’z ichiga olgan bitta kompyuter dasturi yaratish mumkin, bu kompyuterli model bo’ladi, undan bitta ob’ekt haqida turli ma’lumotni olish mumkin bo’ladi. bu modeldan foydalanishda har bir maqsad uchun kerakli ma’lumotlar kiritishni talab qiladi. 2-mavzu. matematik va axborotli …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematik modellashtirish tushunchalari"

1-mavzu. model va modellashtirish tushunchalari. model tushunchasi. modellarning turlari: matematik model, iqtisodiy model, fizik model, modellashtirish tushunchasi. tayanch iboralar: algoritm, hisoblash matematikasi, funktsional fazo, operator, to`g’ri masala, teskari masala, analogli hisoblash mashinalari, raqamli hisoblash mashinalari, turg’un, noturg’un, matematik model, mul’tiprotsessorli. matematik modellar ko`p davrlardan buyon ishlatilmoqda. matematik model deganda bu masalaning asosiy shartlari va maqsadining matematik formulalar yordamidagi tasviriga aytiladi. tarixiy ma’lumot insoniyat tarixida modellashtirish bilish usuli sifatida ongli yoki intuitiv ravishdaa qo’llanilb kelingan. modellashtirish xaqida o’rgatish o’rta asrlarda paydo bo’lgan. bunda leonardo da vinchining(1452-1...

This file contains 4 pages in PDF format (529.7 KB). To download "matematik modellashtirish tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: matematik modellashtirish tushu… PDF 4 pages Free download Telegram