markaziy osiyo dinlari

PDF 23 pages 2.7 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PDF

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

powerpoint presentation reja: 1. o'rta osiyo xalqlari diniy tasavvurlarining shakllanishi. 2. zardushtiylik. moniylik. 3. markaziy osiyoda yahudiylik. 4. markaziy osiyoda buddizm va xristianlik. 5. islomning markaziy osiyoga kirib kelishi. mavzu: markaziy osiyo dinlari dastlabki diniy tasavvurlarining shakllanishi  markaziy osiyo mintaqasida diniy e'tiqod ildizlari qadim- qadimga borib taqaladi. o'rta osiyodagi madaniy yodgorliklar ushbu mintaqa xalqlari hayotida diniy tasavvurlarning boy va xilma-xil bo'lganligidan dalolat beradi. bunday rang-barang holatning vujudga kelishiga asrlar davomida mahalliy aholining dehqonchilik va chorvachilik bilan shug'ullanib kelganligi, davr o'zgarishlari, halqlarning ko'chib yurishlari, boshqa xalqlar e'tiqodlarining va mintaqa uchun yangi bo'lgan diniy tizimlarning kelib tarqalishi sabab bo'ldi.  o'rta osiyo xalqlarining eng qadimiy diniy tasavvurlari qatoriga tog' echkisi va tog' qo'yi bilan bog'liq tasavvurlarni kiritsa bo'ladi. tog' echkisiga sig'inish o'rta osiyo xalqlari diniy tajribasida hozirgi kunga qadar saqlanib kelmoqda. teshiktosh mavzeidan topilgan neandertalg' bola murda-skeleti tog' echkisi shoxi bilan yonma-yon qo'yilgan; shunday shoxlar shu kunlarimizda ham tojikiston va qirg'izistonning …

2 / 23

rasida qadimdan mavjud bo'lgan. buni janubiy qirg'iziston tog'laridagi qoyalarga bitilgan otlar tasvirida ko'rishimiz mumkin. tasvirlar tagida hayvonlarni qurbonlikka keltirib, sham yoqish uchun tokchalar yasalgan. ot • qadimgi avesto matnlarida muqaddas ho'kiz timsoli tasvirlanib, uning tanasidan har xil boshoqli ekinlar va shifobaxsh giyohlar, urug'idan esa foydali jonivorlarning barcha turlari tarqalganligi haqida so'z yuritiladi. g'arbiy turkmaniston hududlarida qadimgi zamonlarda yasalgan qora mol haykalchalari uchraydi. qozog'iston va qirg'iziston hududlarida bronza va ilk temir davrlarida qoyatoshlarga bitilgan ho'kiz tasvirlari saqlanib qolgan. qora mol qushlar, daraxtlarga sig'inish • rivoyatlarga ko'ra, o'zlarini o'g'izxon avlodlari deb hisoblagan o'g'iz-g'uzlar yoki turkiy o'g'izlar yomonliklardan asrovchi bobolar timsolini qushlarda ko'rishgan. qirg'iy, burgut, lochin, qarchig'ay kabi qushlar qabila a'zolariga baraka va baxt olib keluvchi muqaddas jonzod hisoblanib, ularni otish qat'iyan man etilgan. qushlar • archa va chinor daraxtlari juda qadimdan muqaddas kuchga ega ob'ekt sifatida e'zozlangan. ana shu daraxtlar islom davrida avliyolar mazoriga aylangan. ularga qizlar o'z qalb sirlarini aytib, daraxt …

3 / 23

a bahs –munozaralar. zardusht so'zining ma'nolari: • “sariq, tilla rang sohibi”; • “zarrin yorug'lik egasi”; • “oq tuyalik, tuya boquvchi” • “yulduz o'g'loni” deb izohlab kelinmoqda. zardushtiylik dini payg'ambari zardusht muqaddas kitobi “avesto” axura-mazda ulug', dono xudo demakdir. ezgulik, yaxshilik timsoli axriman- yovuzlik, yomonlik timsoli. zardushtiylikning asosiy g'oyasi gumata – yaxshi fikr gugta – yaxshi so'z gvarshta – yaxshi amal “avesto” zardushtiylik dinining muqaddas kitobi. “avesto”so'zining lug'aviy ma'nosi “o'rnatilgan, qat'iy qilib tayin etilgan qonun-qoidalar” demakdir. «avesto» - «yasna», «gohlar», «visparad», «yashtlar», «vandidad» va «kichik avesto» dan iborat. zardushtiylik ta'limoti bu dinda er, suv, olov, havo ulug'lanadi. insonning ma'naviy qiyofasi ezgu fikr, ezgu so'z, ezgu amalda ifodalanadi bu din behuda qon to'kilishini, qurbonliklar, harbiy to'qnashuvlar, bosqinchiliklarni qoralab, o'troq , osoyishta hayot kechirishga, mehnatga, dehqonchilik, chorvachilik bilan shug'ullanishga da'vat etadi. bu dinda birinchi bo'lib insonlarning bu dunyodagi savob va gunoh ishlari uchun narigi dunyodagi taqdiri hal bo'lishi, olam qarama-qarshiliklar kurashi asosiga qurilgan …

4 / 23

imotida nur va zulmat o'rtasidagi azaliy kurash asosiy o'rinni egallaydi. uning mazmun-mohiyati esa, nurning zulmat ustidan g'alaba qozonishiga ishonishdir. ularning e'tiqodicha, birinchi olamda nur (xudo), ikkinchisida — zulmat (shayton) xukmronlik qiladi. inson ikki unsurdan - nur farzandi bo'lgan ruh va zulmat farzandi hisoblanmish jismdan iborat mavjudotdir. shuning uchun inson zulmat kuchlariga qarshi kurashda nur kuchlariga yordam berishi lozim deb qaraladi. ushbu ikki olam o'rtasidagi kurash falokat bilan tugaydi, natijada moddiyat halokatga uchrab, ruh g'alaba qozonadi. yahudiylik dini yahudiylik dini mil. avv. 2000 yillarning oxirlarida falastinda vujudga kelgan. xudosi yahve, payg'ambari muso hudo yaxve yahudiylar orasidan bir xaloskorni chiqaradi va u quyidagi vazifalarni bajaradi deb ishonganlar: 1. dunyoni qaytadan, isloh qilgan holda quradi. 2. barcha yahudiylarni sinay tepaligi atrofida to'playdi. 3. yahudiylarning barcha dushmanlarini jazolaydi. yahudiylikning muqaddas kitoblari tavrot – “tora” so'zdin olingan bo'lib “qonun” demakdir. muso payg'ambarga tushirilgan. “musoning besh kitobi” deb ham yuritiladi. zabur – dovud payg'ambarga tushirilgan bo'lib, …

5 / 23

ng asoschisi shakya knyazligi hukmdorining o'g'li sidxarta gautamadir. buddaviylikda kishini axloqiy kamolotga etaklash bosh g'oyadir. buddaviylikka hozirda tahminan 700-800 mln. kishi e'tiqod qiladi. budda so'zining ma'nosi “hotirjam”, “nurlangan”, “ziyolangan”, “oliy haqiqatga erishgan” demakdir. • buddaning asl ismi siddxartxa gautama bo'lib, laqabi siddxartha – “dili ravshan” degan ma'noni anglatadi. • muqaddas kitobi “tripitaka” deb nomlanib, ma'nosi “uch savat donolik” demakdir. budda ta'limotining asosiy qirralari “to'rt oliy haqiqatda” ifodalangan azob-uqubat haqidagi ta'limoti azob- uqubatlarning sabablari haqidagi ta'limoti azob- uqubatlardan qutilish haqidagi ta'limot azob- uqubatlardan qutqarishning najot yo'llarini topish haqida buddaviylik buddaviylikn ing 5 ta axloqiy qoidalari (karma qonuni) hech kimga, hech narsaga yomonlik qilmaslik. his- tuyg'ularga ortiqcha berilmaslik. o'g'rilik qilmaslik ichkilikdan o'zini saqlash yolg'on so'zlamaslik qayta tug'ilish tamoyili (sansara ) hayotning davomiyligi (karma) tug'ri ta'limot yuli (dharma) buddizm ta'limotining mafkuraviy asoslari buddaviylikda azob-uqubatlardan qutulishning najot yo'li quyidagi 8 ta olijanob yo'lda mujassam bulgan. meditatsiya 1. to'g'ri tushunish (to'g'ri e'tiqod qilish) – buddaning …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyo dinlari"

powerpoint presentation reja: 1. o'rta osiyo xalqlari diniy tasavvurlarining shakllanishi. 2. zardushtiylik. moniylik. 3. markaziy osiyoda yahudiylik. 4. markaziy osiyoda buddizm va xristianlik. 5. islomning markaziy osiyoga kirib kelishi. mavzu: markaziy osiyo dinlari dastlabki diniy tasavvurlarining shakllanishi  markaziy osiyo mintaqasida diniy e'tiqod ildizlari qadim- qadimga borib taqaladi. o'rta osiyodagi madaniy yodgorliklar ushbu mintaqa xalqlari hayotida diniy tasavvurlarning boy va xilma-xil bo'lganligidan dalolat beradi. bunday rang-barang holatning vujudga kelishiga asrlar davomida mahalliy aholining dehqonchilik va chorvachilik bilan shug'ullanib kelganligi, davr o'zgarishlari, halqlarning ko'chib yurishlari, boshqa xalqlar e'tiqodlarining va mintaqa uchun yangi bo'lgan diniy...

This file contains 23 pages in PDF format (2.7 MB). To download "markaziy osiyo dinlari", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyo dinlari PDF 23 pages Free download Telegram