figuralarning yuzi

PDF 8 стр. 681,6 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 681,6 КБ

Тип файла PDF

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

figuralarning yuzi. figuralar yuzini o‘lchash usullari. tengdosh va teng figuralardan tashkil topgan figuralar. to‘g‘ri to‘rtburchak va boshqa figuralarning yuzini topish. har bir talaba maktabgacha ta’lim muassasasidan boshlab, figuraning yuzi haqida tushunchaga ega. ular xonaning yuzi, yer uchastkasining yuzi, bo‘yash lozim bo‘lgan pol sirt yuzi va boshqalar haqida eshitganlar va biladilar. biz yer uchastkalari bir xil bo‘lsa, ularning yuzalari tengligini; katta uchastkaning yuzi katta bo‘lishini; uyning yuzi undagi xonalar yuzalarining yigindisiga tengligini bilamiz. geometrik figuralar turlicha tuzilganligi uchun yuz haqida gapirganda figuralaning alohida sinflari farq qilinadi. masalan ko‘pburchak va chegaralangan qavariq figuralar yuzi, doira yuzi yoki aylanish jismlarining sirtlari sinflarini qarash mumkin. biz faqat ko‘pburchak va chegaralangan yassi qavariq figuralar yuzlari haqida gapiramiz. bunday figura boshqa figuralardan tuzilgan bo‘lishi mumkin. masalan, 1-chizmada tasivrlangan f figura 321 ,, fff va 4f figuralardan tuzilgan, bu figura 4321 ,,, ffff figuraning birlashmasidan iborat va berilgan har qanday ikkita figura umumiy ichki nuqtaga ega emas. …

2 / 8

yuzi 2e bilan belgilanadi. masalan, birlik kvadrat tomonining uzunligi sm bo‘lsa, uning yuzi sm 2 bo‘ladi. yuzni o‘lchash berilgan figura yuzini birlik kvadrat yuzi 2e bilan taqqoslashdan iborat. bu taqqoslashning natijasi 2)( xefs  ni qanoatlantiruvchi x sondan iborat. x son tanlab olingan birlikda yuzning son qiymati deyiladi. masalan, agar yuz birligi 2sm bo‘lsa, u holda 2-chizmada keltirilgan figuraning yuzi 24sm ga teng bo‘ladi. figuralarning yuzlarini o‘lchashning quyidagi usullarini ko‘rib o‘tamiz: 1) yuzni paletka yordamida o‘lchash (paletka – shaffof materialga chizilgan kvadratlar to‘ri ). yuzi o‘lchanayotgan f figura ustiga tamoni e bo‘lgan kvadratlar to‘ri tashlangan bo‘lsin (3 - chizma). u holda bu figuraga nisbatan kvadratlarning ikki turini ko‘rsatish mumkin: a) butunlay f figura ichida yotadigan kvadratlar b) bir qismi f figura ichida, bir qismi uning tashqarisida yotadigan va figura konturi orqali o‘tadigan kvadratlar. 3 - chizma. birinchi tur kvadratlar m ta, ikkinchi tur kvadratlar n ta bo‘lsin. u holda, f …

3 / 8

atilgan 1 va 2 xossalarini qanoatlantirishi isbotlangan. paletka yordamida figuralarning yuzini o‘lchash usulini qo‘llanish ancha noqulay, chunki, u uzundan – uzoq ishdir, shuning uchun uncha katta bo‘lmagan figuralarning yuzigina paletka yordamida topiladi. figuralarning yuzi figuralarga tegishli bo‘lgan tomonlar, balandliklar va boshqa kesmalarni o‘lchash bilan topila boshlandi. masalan, to‘g‘ri to‘rtburchak yuzining son qiymatini topish uchun uning tomonlari uzunliklarining son qiymatlari ko‘paytiriladi. bu yuz ta’rifi va uni o‘lchash mohiyatidan yuzlarni taqqoslashning va ular ustida amallar bajarishning ma’lum qoidalari kelib chiqadi. ulardan ba’zilarini ko‘rib chiqamiz. a) agar figuralar teng bo‘lsa, u holda ular yuzlarining son qiymatlari teng bo‘ladi (bir xil yuz birligida). yuzlari teng bo‘lgan figuralar teng yuzli (tengdosh) figuralar deyiladi. masalan, 4-chizmadagi to‘g‘ri to‘rtburchak va uchburchak teng yuzli figuralardir. 4-chizma. b) agar f figura nfff ,...,, 21 figuralardan tuzilgan bo‘lsa, f figura yuzining son qiymati nfff ,...,, 21 figuralar yuzlari son qiymatlari yig‘indisiga teng bo‘ladi (bir xil yuz birligida). masalan, 5-chizmada tasvirlangan …

4 / 8

ng yuzi kvadratning yuzidan katta. o‘quvchilar figuralar yuzlarini paletka yordamida o‘lchash bilan tanishadilar. aytaylik, fm  figura ichida butunlay yotgan kvadratlar soni, fn  figura konturi o‘tadigan kvadratlar soni bo‘lsin. u holda 22 )()( enmfsme  f figura yuzining taqribiy qiymatini topish uchun yuzning qiymatlarini qo‘shish va bu yig‘indini teng 2 ga bo‘lish etarli: 2 2 )( )( e nmm fs   . shakl almashtirishdan keyin topamiz: 222 ) 2 ( 2 2 2 )( )( e n me nm e nmm fs      . oxirgi ifoda f figura yuzining taqribiy qiymati f figuraning ichida butunlay yotadigan kvadratlar soni bilan shu figura konturi o‘tadigan kvadratlar soni yarmining yig‘indisiga tengligini bildiradi. 2. figuraning yuzlari aniq integral yordamida ham topiladi (bu usul boshlang‘ich sinflarda qo‘llanilmaydi). masalan: yuqoridan )(xfy  funksiya grafigi, chapdan ax  o‘ngdan bx  ordinatalar, pastdan )(ox abssissa o‘qi bilan chegaralangan egri chiziqli trapetsiyaning …

5 / 8

yuzlari teng. bundan esa abcd parallelogrammning yuzi abef to‘rtburchakning yuziga, ya’ni ab*af ga teng degan natija chiqadi. af esa parallelogrammning balandligi. afabsabcd  demak, parallelogrammning yuzi uning tomonini shu tomonga tushirilgan balandligiga ko‘paytirilganiga teng. misol: agar parallelogrammning tomonlari 2m va 3m, burchaklaridan biri esa 70 0 ga teng bo‘lsa, uning yuzini toping (9-chizma). ber: ab=cd=3m ad=bc=2m adc=abc= 70 0 ------------------------------- t.k s abcd =? yechish: ade dan: 070sin ad ae ; ae=2 sin 70 0 ; 200 64,59397,0670sin670sin23 maedcsabcd  2. uchburchakning yuzi. abc uchburchak berilgan (10-chizma) bo‘lsin. bu uchburchakni chizmada ko‘rsatilganidek abcd parallelogramga to‘ldiramiz. parallelogramning yuzi abc va bdc uchburchaklar yuzlarining yig‘indisiga teng. bu uchburchaklar teng bo‘lgani uchun (10-chizma) parallelogramning yuzi abc uchburchak yuzining ikkilanganiga teng. parallelogrammning ac tomoniga mos balandligi abc uchburchakning ac tomoniga o‘tkazilgan balandligiga teng. 8-chizma 9-chizma 10-chizma demak, uchburchakning yuzi uning tomoni bilan shu tomonga tushirilgan balandligi ko‘paytmasining yarmiga teng: beacs abc   2 …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "figuralarning yuzi"

figuralarning yuzi. figuralar yuzini o‘lchash usullari. tengdosh va teng figuralardan tashkil topgan figuralar. to‘g‘ri to‘rtburchak va boshqa figuralarning yuzini topish. har bir talaba maktabgacha ta’lim muassasasidan boshlab, figuraning yuzi haqida tushunchaga ega. ular xonaning yuzi, yer uchastkasining yuzi, bo‘yash lozim bo‘lgan pol sirt yuzi va boshqalar haqida eshitganlar va biladilar. biz yer uchastkalari bir xil bo‘lsa, ularning yuzalari tengligini; katta uchastkaning yuzi katta bo‘lishini; uyning yuzi undagi xonalar yuzalarining yigindisiga tengligini bilamiz. geometrik figuralar turlicha tuzilganligi uchun yuz haqida gapirganda figuralaning alohida sinflari farq qilinadi. masalan ko‘pburchak va chegaralangan qavariq figuralar yuzi, doira yuzi yoki aylanish jismlarining sirtlari ...

Этот файл содержит 8 стр. в формате PDF (681,6 КБ). Чтобы скачать "figuralarning yuzi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: figuralarning yuzi PDF 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram