sezgi psixofizikasi

PPTX 27 pages 669.6 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 669.6 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

diqqat sezgi psixofizikasi reja: sezgi pog’onalari va analizatorlarning sezgirligi. absolyut va differentsial sezgirlik. absolyut sezgirlikni o’lchash. sezgining sub’yektiv va ob’yektiv ko’rsatgichlari. differentsial sezgirlikni o’lchash. p.buger-e.veber, t.fexner qonunlari. adaptatsiya – qo’zg’atuvchining davomli ta’siriga analizatorning moslashishi. psixofizika – psixologiya va fizika oralig’ida tashkil topgan umumiy psixolgiyaning klassik bo’limlaridan biri. psixofizik muammo – psixikaning tabiatdagi o’rnini aniqlash. psixofizik qonun – sezgirlik kuchining qo’zg’atuvchining kuchiga bog’liqligi. absolyut chegara – qo’zg’atuvchining sezgi hosil qiladigan eng yuqori va eng kichik kuchi. farq qilish chegarasi – ikkita qo’zg’atuvchi kuchi o’rtasidagi minimal farq. minimal o’zgaruvchilar metodi – farq qilish yoki absolyut chegarani o’rganish metodi. analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta’sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo‘lgan qo‘zg‘alishni psixik jarayonga, ya’ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo‘lib, ular quyidagilardan iborat: analizatorning periferik bo’limining markaziy analizator bilan bog’laydigan yo’llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar; periferik (reseptor) - tashqi …

2 / 27

amiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma’lumot (axborot, xabar) beruvchi muskullarda, bog‘lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan sezgilar; sezgining quyidagi turlari mavjud: ko‘rish sezgilari; eshitish sezgilari; hid bilish sezgilari; ta’m bilish sezgilari; teri sezgilari; muskul –harakat (kinestetik; statistik sezgilari; organik sezgilari; organik sezgilarga quyidagilar kiradi: og‘riq sezgilari; chanqoq sezgilari; noxush tuyg‘ular; ochlikni sezish. sezgining jadalligi qo’zg’atuvchi kuchining logarifmiga proporsionaldir. boshqacha qilib aytganda, qo’zg’atuvchining kuchi geometrik progressiya yo’li bilan osha borgan taqdirda sezgilarning jadalligi arifmetik progressiya yo’li bilan oshadi. psixofizik qonun psixofizika umumiy psixologiyaning klassik bo`limlaridan biri bo`lib, uning asoschisi gustav teodor fexner (1801-1887) hisoblanadi. psixofizikaning o`ziga xos tomoni. kuzatilayotgan hatti-harakat va ruhiy holatlar eng avvalo ularni vujudga keltirgan turli fizik (tabiiy) sharoitlar orqali tushuntiriladi. ayniqsa, sensor va pertseptiv faoliyatini psixofizik o`rganilishi yaxshi rivojlangan bo`lib tadqiqotlar 2 xil yo`nalishda 1-sezgirlik chegaralarini o`rganish: 2-psixofizik shkalalar tuzish tarzida tashkil etiladi. tekshiruvchilar ish holatini yozib olishning zamonaviy vositalaridan foydalanish nafaqat sensor va pertseptiv jarayonlarni, balki …

3 / 27

o, deb atash mumkin. psixofizik muammolar - xvii asrda r.dekart jonli organizmlarning xulq-atvorini mexanik o`zaro ta`sir sifatida qarash kerakligi haqidagi g`oyani ilgari so`rgandan so`ng, ayniqsa, dolzarb bo`lib qoldi. bu g`oyaga ko`ra ongning tushuntirish qiyin bo`lgan aktlari jismsiz fazoviy bo`lmagan substantsiyaga kiritilgan. bu substantsiyaning “tana mashinasi” ishiga munosabati r.dekartni psixofizik o`zaro ta`sir kontseptsiyasini ilgari surishga undadi, ya`ni tana faqat harakat qiladi, jon faqat fikrlaydi, ular miyaning muayyan qismida bir-biriga ta`sir etadi. t.gobbs va b.spinoza bu g`oyaga qarshi chiqib, o`z qarashlarini ilgari surishgan. gobbs, sezgini moddiy jarayonlarning yordamchi predmeti, deb qarasa, spinoza g`oyalar tartibi, xuddi buyumlar tartibiga o`xshaydi, deb ko`rsatadi. g.v.leybnits, mexanistik qarash bilan psixikani noyob mohiyat, deb qarashni bir-biriga aralashtirgan holda psixofizik parallelizm g`oyasini ilgari surdi. uning fikricha tana va jon o`z operatsiyalarini bir-biriga bog`liq bo`lmagan holda bajaradi, lekin ular o`rtasida nihoyatda nozik kelishuvchanlik mavjud. ular bir-biriga bog`liq bo`lmay yurayotgan, lekin bir vaqtni ko`rsatayotgan ikkita soat strelkasiga o`xshaydi. xix asrning oxiri …

4 / 27

uning miqdorini ifoda etadigan xususiyat bo‘lib, ta’sir kelayotgan qo‘zg‘atuvchining kuchi va retseptorning funksional holati bilan belgilanadi. sezgining davomiyligi uning vaqtinchalik xususiyati hisoblanadi. bilinar – bilinmas sezgi hosil qiluvchi qo‘zg‘atuvchining minimal kuchi sezgirlikning quyi chegarasi deyiladi. sezgi chegarasining me’yori qanchalik kichik bo‘lsa, mazkur analizatorning sezgirligi shunchalik yuksak bo‘ladi. formulasi e= — 1 p1 e – sezgirlik r- qo‘zg‘atuvchining ta’sir me’yori. sezgining mutlaqo yuqori sezuvchanligi deb qo‘zg‘atuvchining kuch bilan ta’sir qilishiga aytiladi. sezgilar o‘rtasidagi bilanar–bilinmas farqni hosil qiluvchi ikkita qo‘zg‘atuvchi o‘rtasida mavjud bo‘lgan minimal farq ajratish chegarasi yoki ayirma chegarasi deb ataladi. farqlanishning aksariyat analizatorlari uchun doimiy bo‘lgan nisbiy o‘lchash bilan belgilanadi. ko‘rish analizatori uchun bu nisbat taxminan eshitish analizatori uchun bu nisbat taxminan taktil analizatori uchun bu nisbat taxminan adaptatsiya – yoxud moslashuv – sezgi organlari sezgirligining qo‘zg‘atuvchi ta’siri ostida o‘zgarishi demakdir. adaptatsiya (yoki moslashish) ikki turga bo‘linadi: a) negativ adaptatsiya; b) pozitiv adaptatsiya. tr tavsiya qilingan qo’zg’ovchi tekshiriluvchi dan olingan …

5 / 27

hi seriyada tekshiruvchi tekshiriluvchiga orqa o‘girib, qaramay turishni taklif qiladi va dastlab tekshiriluvchining barmoqlari ortiga, keyin kaftiga — barmoqlari uchiga kalit, rezina yoki ilmatugmani qo‘yadi. har safar tekshiriluvchiga qarab: «ushbu buyum haqida nima deyishingiz mumkin?»,— degan savolni berib boradi. tekshiriluvchi tomonidan berilgan javoblarni butun guruh yozib boradi. tadqiqotning ikkinchi seriyasida tadqiqotchi tekshiriluvchiga predmetni ushlab ko‘rishni taklif qiladi va birinchi seriyada o‘tkazilgan tajriba jarayonidagi savolga javob berishni so‘raydi. tekshiriluvchining bergan javoblarini bu safar ham butun guruh yozib boradi. har bir tajribani dastlab psixologiya o‘qituvchisining o‘zi o‘tkazib ko‘rsatadi. so‘ngra talabalarning o‘zlari mustaqil o‘tkazadilar. tadqiqot natijalarini tahlil qilish: o‘tkazilgan birinchi seriyadagi tajriba yo‘zasidan talabalar shunday xulosaga olib kelinadi: sinaluvchi kishida bir-biridan ajratilgan alohida-alohida sezgilar paydo bo‘ladi. bu sezgilar predmetning nima ekanini bilishga imkon bermaydi. uning faqat ayrim xususiyatlarini aks ettiradi: «qandaydir bir yengil narsa», «yumshoq bir narsa», «sovuq narsa», «metall buyum» va shunga o‘xshash javoblar beriladi. ikkinchi seriyada o‘tkazilgan tajribaning ko‘p hollarida sinaluvchilar …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi psixofizikasi"

diqqat sezgi psixofizikasi reja: sezgi pog’onalari va analizatorlarning sezgirligi. absolyut va differentsial sezgirlik. absolyut sezgirlikni o’lchash. sezgining sub’yektiv va ob’yektiv ko’rsatgichlari. differentsial sezgirlikni o’lchash. p.buger-e.veber, t.fexner qonunlari. adaptatsiya – qo’zg’atuvchining davomli ta’siriga analizatorning moslashishi. psixofizika – psixologiya va fizika oralig’ida tashkil topgan umumiy psixolgiyaning klassik bo’limlaridan biri. psixofizik muammo – psixikaning tabiatdagi o’rnini aniqlash. psixofizik qonun – sezgirlik kuchining qo’zg’atuvchining kuchiga bog’liqligi. absolyut chegara – qo’zg’atuvchining sezgi hosil qiladigan eng yuqori va eng kichik kuchi. farq qilish chegarasi – ikkita qo’zg’atuvchi kuchi o’rtasidagi minimal farq. minimal o’zgaruvchilar meto...

This file contains 27 pages in PPTX format (669.6 KB). To download "sezgi psixofizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi psixofizikasi PPTX 27 pages Free download Telegram