fiziologiyaga kirish. hujayra fiziologiyasi

PDF 63 pages 21.3 MB Free download

63 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.3 MB

File type PDF

Pages 63

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 63

fiziologiyaga kirish. hujayra fiziologiyasi mualliflar: g’ulomov ilhomjon solijonov humoyun jo’rayev vahobjon abdurahmonov tohirjon i. odam organizmining funksional va tarkibiy tuzilishi. ichki muhit va gomeostaz. ii. hujayra fiziologiyasi. hujayra membranasi, hujayralararo birikishlar. iii. membrana boʻylab moddalar transporti reja: odam organizmining funksional va tarkibiy tuzilishi. . ichki muhit va gomeostaz. 01 qism fiziologiya – tirik organizmlarning normal faoliyatini o’rganuvchi fan. odam fiziologiyasi – odam organizmidagi turli organ va sistemalarning funksiyalarini va ularning organizmning bir butunligini ta`minlashga qo’shadigan hissasini o’rganadi. organizmning tuzilish va funksional birligi - hujayra odam organizmining funksional tuzilishi hujayra toʻqima organ organlar sistemasi organizm - mikroorganizmlar va boshqa moddalarni organizmga kirishiga qarshi fizik baryer - tanadan suv yoʻqotilishini oldini oladi - tuda muhim sensor organ (retseptorlar) - tana harorati nazoratida muhim rol oʻynaydi organizmdagi funksional sistemalar va ularning asosiy vazifalari teri va uning hosilalari j - tananing tayanchi - ichki organlarni himoya qilish - mineral tuzlar almashinuvi skelet sistemasi - …

2 / 63

qoldirish oʻrta yoshdagi normal odam tanasi: - suv (60%) - minerallar (7%) - organik moddalar (33 %) organizmning tarkibiy tuzilishi tanadagi umumiy suv (60%) ekstrasellular (20%) plazma (5%) interstitsial (10%) transsellular (1,5%) mezenximal (3,5%) intrasellular (40%) ! suyuqliklarning bunday taqsimlanishi osmotik va gidrostatik bosimlar tufayli kelib chiqadi • elektrolitlar tana massasining 7% qismini tashkil etadi • intrasellular suyuqlikda: - asosiy kationlar k⁺ va mg²⁺ - asosiy anionlar po₄³⁻ va proteinlar • ekstrasellular suyuqlikda: - asosiy kation na⁺ - asosiy anionlar cl⁻ va hco₃⁻ • bu ionlardan hujayra membranasidan oʻta oladiganlari osmotik aktiv boʻla oladi, m-n: k⁺ va na⁺ minerallar (elektrolitlar) elektrolitlarning asosiy funksiyalari • 1. kislota-asos muvozanatini taʼminlash • 2. tana suyuqliklari hajmini va osmolyarligini boshqarish • 3. baʼzi elektrolitlarning maxsus vazifalari mavjud: ca²⁺ ionlari nerv-muskul qoʻzgʻaluvchanligida ishtirok etadi • ichki muhit – ekstrasellular suyuqlik, uning kimyoviy tarkibi (o₂, glukoza, ionlar, aminokislotalar, yogʻlar va b.q.) va fizik koʻrsatkichlari (ph, temperatura) …

3 / 63

r glikosfingolipidlar uglevodlar periferik oqsillar lipid paromlari fosfolipid  2 qismdan iborat: - boshi (fosforillangan glitserol asosi) -> gidrofil -dum (2 ta yogʻ kislotasi) -> gidrofob amfipatiklik xususiyatiga ega  membranada fosfolipid molekulalarining dumlari bir-biriga qarab va suvda eruvchan boshlari bir-biridan uzoqlashgan holda joylashadi lipid qoʻshqavati glikosfingolipidlar lipid paromlari gidrofob yog' kislota zanjiri gidrofil bosh xolesterol molekulasi yogʻda eruvchi moddalar - o₂, co₂, steroid gormonlar - lipid qavatida erib oʻta oladi suvda eruvchi moddalar - na⁺, cl⁻, glukoza - lipid qoʻshqavatida erimaydi - ular suv bilan toʻlgan ionlar, poralar orqali oʻtadi yoki tashuvchi oqsillar vositasida oʻtkazilishi mumkin integral oqsillar  hujayra membranasiga botib kirgan va gidrofob bogʻlar orqali mahkamlangan  hujayra membranasini toʻliq kesib oʻtganlari transmembrana oqsillari deb deb ataladi  misollar: ion kanallar, transport oqsillar, retseptorlar, guonozin 5ʼ-trifosfat (gtf)ga bogʻlangan oqsillar (g-oqsillar) oqsillar periferik oqsillar  hujayra membranasiga botib kirmagan  memrana komponentlari bilan kovalent bogʻ orqali emas, elektrostatik …

4 / 63

ng membranalarini bir-biri bilan bilan bogʻlaydi  qoʻshni hujayralarning hujayralararo boʻshliqsiz, zich birikishi  hujayralar orasida ionlar va suvda erigan moddalar oʻta olmaydigan baryer shakllantiradi  uchrash joylari: - ichak epiteliy hujayralari apikal qismida - buyrak kanalchalari epiteliy hujayralarida - bosh miyadagi kapillyar endoteliylarida (gemato-ensefalik baryer) zich birikish (zonula occludens)  qoʻshni hujayralar membranalari orasidagi masofa 15-20 nm  hujayra yuzasida zich joylashgan integral oqsillar hisobiga birikadi  ikki xil turi bor: - desmosoma - yarim desmosoma (gemidesmosoma) adgeziv birikish (zonula adherens)  har biri 6 ta konneksin oqsillaridan tashkil topgan yarim kanallardan (bir- biriga qaragan membranalardagi) iborat  hujayradan hujayraga glukoza, aminokislotalar, ionlar va boshqa moddalar oʻtishini taʼminlaydi  yurak muskuli va silliq muskullarda qoʻzgʻalishni oʻtishida ishtirok etadi tirqishli birikishlar (neksuslar) zich birikish tirqishli birikish membrana boʻylab moddalar transporti 03 qism hujayra membranasi boʻylab moddalar transporti • kichik molekulalar membrana boʻylab elektrokimyoviy gradient yoʻnalishi boʻylab yoki unga qarama-qarshi yoʻnalishda …

5 / 63

qori konsentratsiyali eritma c₁ deb, past konsentratsiyali eritma c₂ deb hisoblanadi diffuziyaga taʼsir qiluvchi omillar • membranaga oid omillar: - membrananing qalinligi - diffuziya maydoni - oqsil kanallari soni va funksional holati - transporterlar soni va ularning funksional holati • molekulaga oid omillar: - molekulaning shakli - oʻlchami - zaryadi - diffuzion gradiyent darajasi • tashqi omil: - temperatura - membrana orqali lopofil molekulalar vositachisiz juda yaxshi oʻtadi - lipofil moddalarga o₂, n₂, co₂, alkagol, steroid garmonlar, kuchsiz organik kislota va asoslar ! gidrofil molekulalar ham membranadagi oqsil kanallaridan oddiy diffuziya orqali oʻta oladi ! oqsil kanallari orqali oddiy diffuziya  oqsil kanallarni integral oqsillar hosil qiladi  kanal boʻshligʻi suv bilan toʻlgan boʻlib, gidrofil tabiatli moddalar erkin oʻta oladi  quyidagi xususiyatlarga ega: - tanlab oʻtkazuvchanlik - darvoza mexanizm  oqsil kanal turlari: - boshqariladigan (darvozali) - boshqarilmaydigan (darvozasiz) - boshqarilmaydigan (darvozasiz) ion kanallar • membranada joylashgan naysimon tuzilishga …

Want to read more?

Download all 63 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fiziologiyaga kirish. hujayra fiziologiyasi"

fiziologiyaga kirish. hujayra fiziologiyasi mualliflar: g’ulomov ilhomjon solijonov humoyun jo’rayev vahobjon abdurahmonov tohirjon i. odam organizmining funksional va tarkibiy tuzilishi. ichki muhit va gomeostaz. ii. hujayra fiziologiyasi. hujayra membranasi, hujayralararo birikishlar. iii. membrana boʻylab moddalar transporti reja: odam organizmining funksional va tarkibiy tuzilishi. . ichki muhit va gomeostaz. 01 qism fiziologiya – tirik organizmlarning normal faoliyatini o’rganuvchi fan. odam fiziologiyasi – odam organizmidagi turli organ va sistemalarning funksiyalarini va ularning organizmning bir butunligini ta`minlashga qo’shadigan hissasini o’rganadi. organizmning tuzilish va funksional birligi - hujayra odam organizmining funksional tuzilishi hujayra toʻqima organ organlar sistem...

This file contains 63 pages in PDF format (21.3 MB). To download "fiziologiyaga kirish. hujayra fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fiziologiyaga kirish. hujayra f… PDF 63 pages Free download Telegram