ma'lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta'minlash

PDF 11 pages 699.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 699.2 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

13-ma’ruza. ma’lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta’minlash ma’lumotlar bazasini administratorlash ma`lumot bazasi administratori asosiy vazifasi ma`lumotlar bazasini ishchi holatini ta`minlash va uni unumdorligini oshirish. ishchi holatini ta’minlashda asosiy ishlaridan biri bu ma’lumot bazasini installyatsiya qilish. bu masalani yechishda parametrlarni to‘g‘ri tanlash, axborotlarni saqlash vositalarini konfiguratsiyalash, ma’lumotlar bazasini strukturasini aniqlash va ma’lumotlarni saqlash uchun soha ajratish. administrator shuningdek bazaga qo‘shimchalar va yangilashlarni (tiklashlarni) o‘z vaqtida o‘rnatishga javob beradi. administratorni muhim funksiyalaridan biriga ma’lumot bazasini himoyasini ta’minlash ham kiradi. u har doim ma’lumotlarni rezerv nusxalarini yaratish va uni ishonchli yerda saqlashi lozim. xavfsizlik. tizimni administratorlashni muhim omillaridan biri ma’lumotlarni xavfsizligini ta’minlash mexanizmidir. buning uchun administrator ma’lumotlar bazasi foydalanuvchilarini yaratadi va ularni aniq ob’ektlar ustida aniq amallar bajarish imtiyozlarini boshqaradi. foydalanuvchilarni aniqlash va ularga murojatni cheklash oracle tizimida operatsion tizim darajasida va mbbt darajasida hal qilinadi. ikkala bosqich uchun ham xarakterli standart yondoshish, administrotor tomonidan foydalanuvchilarni ro‘yxatdan o‘tkazish va imtiyozlar berish bilan belgilanadi. …

2 / 11

aratilgan foydalanuvchi tizim ob’ektlari bilan amal bajarishga hech qanday huquqqa ega emas. tizimda muvaffaqiyatli roy`xatdan o‘tish uchun, administrator foydalanuvchiga seansni tashkil qilish uchun imtiyozlar beri shi kerak. buning uchun grant create session to foydalanuvchi_nomi; komandasi ishlatiladi. oracleda foydalanuvchini ro`yxatdan o`tkazish va imtiyozlar berish create user baza identified by 123456; foydalanuvchi yaratish foydalanuvchi nomi: baza. foydalanuvchi paroli: 123456. foydalanuvchi nomi bilan tizimga kirish: connect baza/123456; foydalanuvchiga imtiyozlar berish grant create session to baza; grant succeeded. imtiyozlar. imtiyozlar ikkita sinfga bo‘linadi: -tizimli imtiyozlar (system privilege); -ob’ektlarga murojaat imtiyozlari(object privilege); imtiyozlar mbda foydalanuvchiga biron bir amalni bajarish huquqini beradigan imtiyozlardir. ob’ektlarga murojat imtiyozlari – alohida aniq ob’ekt ustida amalalrni bajarish uchun foydalanuvchiga beriladigan imtiyozlar. masalan birorta jadvaldan tanlashlarni bajarish. foydalanuvchiga tizimli imtiyozlar berish uchun grant komandasi ishlatiladi. grant komandasi oracle da tizimli imtiyozlar beradigan operator quyidagi sistaksisga ega: grant to masalan: faraz qilaylik baza nomli foydalanuvchiga create table tizimli imtiyoz berilgan bo`lsin. tab1 …

3 / 11

r bilan ishlash uchun tizimli imtiyozlar tizimli imtiyozlar tizimli imtiyozlar bajaradigan amallar create any table foydalanuvchi ixtiyoriy ma’lumot baza sxemasi jadval yaratish xuquqini beradi create table foydalanuvchi o‘zini ma’lumot baza sxemasi jadval yaratish xuquqini beradi. jadvalni yaratish uchun u yaratiladigan sohada jadval sohasi uchun kvota berish imtiyozi bo‘lishi kerak. drop any table foydalanuvchiga ixtiyoriy ma’lumot sxemasida ixtiyoriy jadvalni olib tashlash ruxsat beradi alter any table foydalanuvchi ixtiyoriy ma’lumot baza sxemasida ixtiyoriy jadvalni o‘zgartirish xuquqini beradi ob`yektga murojaat imtiyozini berish. ob’yektlarga murojat imtiyozlarini oracle serveri tomonidan tizimni ikkita ob’ektiga beriladi: foydalanuvchilar (user) va rollarga (role). imtiyozlarni nomlangan to‘plami rollarni tashkil etadi. ob’ektlarga murojat imtiyozlarini foydalanuvchiga berish uchun grant komandasi ishlatiladi. grant komandasini beruvchi foydalanuvchi yoki shu ob’ektni egasi bo‘lishi kerak (ushbu ob’ekt o‘zini tizimida yaratilgan bo‘lishi kerak), yoki imtiyoz unga with grant option parametri bilan uzatilgan, yoki grant any privilege imtiyozga ega bo‘lishi kerak. ob’ektlarga murojatni imtiyozlarini aniqlovchi operatorlar oracle ob’ektlariga …

4 / 11

berilishini aniqlashtirishi mumkin update bu imtiyozli foydalanuvchi mos ob’ektni ma’lumotlarini modifikatsiyalashi mumkin. bu imtiyoz ob’ektlarni aniq elementiga ruxsat berilishini aniqlashtirishi mumkin misol:jadval egasi u2 foydalanuvchi, u1 foydalanuvchiga tab1 jadvalda tanlash, qo‘shish va modifikatsiyalash uchun imtiyozlar beradi. faraz qilaylik tab1 jadval kuyidagicha tashkil qilingan. create table tab1 (atl number); ko‘rsatib o‘tilgan amallarni bajarish muvaffaqiyatli o‘tadi. lekin u1 foydalanuvchini satrni olib tashlash amalni bajarishga urinishi tizim tomonidan bekor qilinadi. misol: sql> connect u2/u2psw@educ; connected. sql> grant select, insert, update on tabl to ul; grant succeeded. sql> connect u1/u1psw@educ,- connected. sql> insert into u2.tabl values (123); 1 row created. sql> select * from u2.tabl; at1 --------- 123 sql> update u2.tabl set atl = 345; 1 row updated. sql> select * from u2.tabl; ati --------- 345 sql> delete from u2.tabl; delete from u2.tabl * error at line 1: ora-01031: insufficient privileges oracle va net : ko’p yuqori darajali mijozlar aloqani multipleksirlash  konsentrator bir …

5 / 11

ifikasiyalash usullari: – oracle parollar; – biometrik qurilmalar va kalitlar; – markasiy tizimda yagona parol; – taqsimlangan tizimda yagona parol; – otning avtorizasiyalash; – mbni avtorizasiyalash; – parolni fayl orqali avtorizasiyalash; ruxsatni diskretizasiyalash – tizim imtiyozlari • tizimda 80 dan ortiq imtiyozlar (priviligiyalar) mavjud. • faqat kerakli priviligiyalarni taqdim etish. • vazifalarni taqsimlash. kirishni diskretizatsiyalash: ob`yektga kirish privligilari obektga kirishni diskretizasiyalah kerakli tranzaksiyalar saqlanadigan funksiyalar, jarayonlar va paketlarga inkapsulasiya qilinadi kirishni diskretizasiyalash- maqomlar samarali boshqaruvni ta`minlaydi • administratorlashni soddalashtirish. • amallarni taqsimlash imkoni mavjud. • ma`lumotlar va ilovalarga kirishni bog`lash imkoni mavjud.  himoyalash jadval yoki tasavvur bilan amalga oshadi.  boshqa foydalanuvchialarga ruxsat berilmaydi.  where so`zi qo`shilishi bilan chiquvchi ma`lumotlarni cheklaydi.  ilova sessiya o’zgaruvchisini qo’llashi mumkin masalan cust_id oracle label security – xavfsizlik belgilari har bir yozuv belgisi mavjud har bir foydalanuvchi belgisi mavjud foydalanuvchi mos keluvchi qatorlar bilan ishlashi mumkinego statusu

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta'minlash"

13-ma’ruza. ma’lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta’minlash ma’lumotlar bazasini administratorlash ma`lumot bazasi administratori asosiy vazifasi ma`lumotlar bazasini ishchi holatini ta`minlash va uni unumdorligini oshirish. ishchi holatini ta’minlashda asosiy ishlaridan biri bu ma’lumot bazasini installyatsiya qilish. bu masalani yechishda parametrlarni to‘g‘ri tanlash, axborotlarni saqlash vositalarini konfiguratsiyalash, ma’lumotlar bazasini strukturasini aniqlash va ma’lumotlarni saqlash uchun soha ajratish. administrator shuningdek bazaga qo‘shimchalar va yangilashlarni (tiklashlarni) o‘z vaqtida o‘rnatishga javob beradi. administratorni muhim funksiyalaridan biriga ma’lumot bazasini himoyasini ta’minlash ham kiradi. u har doim ma’lumotlarni rezerv nusxalarini yarat...

This file contains 11 pages in PDF format (699.2 KB). To download "ma'lumotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini ta'minlash", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasini administra… PDF 11 pages Free download Telegram