elektron ilmiy-ta’limiy resurslarni huquqiy himoyalash

PPTX 21 pages 3.2 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

prezentatsiya powerpoint mavzu: elektron ilmiy-ta’limiy resurslarni huquqiy himoyalash reja: 1.mualliflik huquqini himoya qilishning xalqaro me’yorlari 2. huquqiy cheklovlar 3. nashrlarning huquqiy egalari va mualliflar bilan tuziladigan shartnomalar shakli “mualliflik huquqi” (mh) tushunchasining o‘zi xviii asrning boshidayoq paydo bo‘lgan. ushbu huquqning asosiy maqsadi – insonning intellektual faoliyatini himoya qilish va taqdirlash hisoblanadi. elektron resurslarni huquqiy himoyalash nafaqat obuna bo‘lish va jahon ma’lumot bazalaridan foydalanishga imkon yaratishda, balki lokal va korporativ tarmoqda o‘z raqamli kutubxonalarini shakllantirishda ham muhim jihatlardan biri bo‘lib hisoblanadi. «mualliflik huquqi» (mx) tushunchasi 1709-yildan beri rivojlanib kelmoqda. bu huquqning asosiy maqsadi – insonning intellektual faoliyatini himoyalash va rag‘batlantirishdan iborat. mh termini ikki xil mazmunga ega: o`zining ishini takrorlash yoki ommaviy taqdim etish mumkinligi to‘g‘risidagi qarorni qabul qilish muallifning shaxsiy huquqi; muallifning huquqlarini himoya qilish yuridik tizimi, moddiy huquqiy tizimning bir qismi. mh (mualliflik huquqi) asarlarga o‘zining umumiy qattiq talablarini qo‘yadi: muallif o‘z ishiga ma’naviy huquqqa ega: hech kim muallifning …

2 / 21

abilar) erkin foydalanish huquqiga ega bo‘lmoqdalar. kutubxonachilarda yangi tashvishlar va vazifalar paydo bo‘lmoqda: elektron resurslardan foydalanish tartibi to‘g‘risida litsenziyali kelishuvlarni tuzish; ular kutubxona fondini bir qismi sifatida tarmoq xujjatlarini tanlab olish, baholash va solishtirishni o‘rganib olishlari kerak: shartnoma va shartnoma huquqini o‘qish uchun qo‘shimcha bilim va ko‘nikmalar olishlari hamda muzokaralar olib borish ko‘nikmalarini egallashlari kerak. mhga amal qilish ilmiy, ilmiy-ommabop, badiiy va boshqa asarlarni rag‘batlantirish uchun muhim ahamiyatga ega. o‘z asarlarini kutubxonalarda e’lon qilish va taqdim etishga ijodiy shaxslarni jalb qilish uchun samarali rag‘batlantirish mexanizmlarini topish zarur. rivojlangan chet davlatlari tadqiqotlari nima uchun mualliflar kutubxonalarda erkin foydalanish uchun o‘z asarlarini taqdim eta olishlarining muhim sabablaridan biri-bu muallifning maqolalari yoki kitobidan foydalanish ko‘rsatkichlarining ancha o‘sishi ekanligini ko‘rsatadi. mana shuning hisobiga uning asarlariga o‘quvchilarning qiziqishlari va talab darajasi bir necha bor ortadi. ammo, har qanday holatda ham kutubxona muallif bilan litsenziyali kelishuv tuzishi lozim. kelishuv tuzishning qandaydir qat’iy standartlari mavjud emas, ammo …

3 / 21

liklarni hal qilish; qo‘shimcha hujjatlar; imzolar. dunyoning ko‘pchilik mamlakatlarida bo‘lgani kabi o‘zbekistonda mualliflik huquqlari «mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risidagi» (21.07.2006-yil) qonun bilan belgilanadi. afsuski elektron nashrlar bilan bog‘liq punktlarni hisobga olish mumkin bo‘lgan moddalar yoki alohida qonun hali yo‘q, ammo hozirgi paytda asarlardan kutubxonalarda foydalanishda mhni himoya qilish uchun ushbu qonunning qator moddalaridan foydalanishimiz mumkin. elektron resurslardan nusxa olish, shakllantirish, yozma hamda elektron shakllarini tarqatishda kutubxonalar amal qilishlari mumkin bo‘lgan qonunning eng muhim moddalarini ko‘rib chiqamiz. moddaga binoan «mh quyidagilarga taalluqli: o‘zbekiston respublikasi fuqarolari hisoblangan yoki o‘zbekiston respublikasida doimiy turar joyiga ega bo‘lgan mualliflar asarlari yoki boshqa mhning dastlabki egalariga; mualliflarning fuqaroligi va doimiy turar joyidan qat’i nazar birinchi bor o‘zbekiston respublikasida e’lon qilingan asarlarga; o‘zbekiston respublikasining xalqaro shartnomalariga binoan o‘zbekiston respublikasida qo‘riqlanadigan asarlarga». mh biror-bir oby’ektiv shaklda bo‘lgan, e’lon qilingan hamda e’lon qilinmagan asarlarga ham taalluqli: yozma (qo‘lyozma, mashinada terilgan, nota yozuvi va shu kabilar); ovozli yoki video …

4 / 21

alar, kitoblar va hakazolarni raqamli turiga aylantirmoqchi bo‘lsangiz ushbu asarlardan ixtiyoriy foydalanish, ko‘paytirish bo‘yicha qonun qo‘yadigan cheklanishlarni hisobga olish lozim. asar imzosiz yoki taxallus ostida chop etilgan taqdirda (muallifning taxallusi uning kim ekanligiga shubha qoldirmaydigan hollar bundan mustasno), asarni chop etgan, asarda ismi-sharifi yoki nomi ko‘rsatilgan noshir, agar boshqa dalillar bo‘lmasa, muallifning vakili hisoblanadi hamda muallifning huquqlarini himoya qilish va ularning amalga oshirilishini ta’minlash huquqiga egadir. bu qoida bunday asar muallifi o‘z shaxsini oshkor etguniga va o‘zining muallif ekanligini ma’lum qilguniga qadar amalda bo‘ladi. ammo asar bir necha mualliflar tomonidan yozilgan bo‘lishi mumkin. hamkorlikdagi asarga mh shunday asar ajralmas yaxlitni tashkil qiladimi yoki har biri mustaqil ahamiyatga ega qismlardan tashkil topadimi, bundan qat’y nazar hamkorlikda hammualliflarga tegishli bo‘ladi. shu bilan bir vaqtda mualliflar o‘rtasida qandaydir rasmiy kelishuvlar bo‘lmasa hammualliflardan har biri mustaqil ahamiyatga ega bo‘lgan o‘zi yaratgan asarning bir qismidan foydalanish huquqiga ega (nechchanchi modda) ko‘pincha qandaydir asarlar qayta ishlanadi. …

5 / 21

h huquqiga ega (19-modda). ya’ni o‘z asarlarini raqamlashtirishga, ma’lumotlar bazasida saqlashga, internet orqali tarqatish uchun berish yoki bermasligini o‘zi hal qilish huquqiga ega. asardan foydalanishga muallifning favqulodda huquqi quyidagi harakatlarni amalga oshirish yoki ruxsat berish huquqini anglatadi: asarning asl nusxasini yoki nus’halarini sotish yoki boshqa xususiyliklik huquqini (tarqatish huquqini) berish bilan tarqatish. misol uchun, muallif asarning raqamlashtirilgan shaklini faqatgina ushbu kutubxonaning lokal ma’lumotlar bazasida saqlanishi mumkinligi sharti bilan o‘z asarini kutubxonaga berishi mumkin; asarni o‘zgartirish, bezash yoki boshqa usul bilan qayta ishlash (qayta ishlash huquqi); muallif asaridan har bir foydalanish turi uchun mukofot olish huquqiga ega (mukofot olish huquqi). asardan daromad olish maqsadida foydalanilganmi yoki undan foydalanishda buni ko‘zlanmaganmi, bundan qat’i nazar, u foydalanilgan hisoblanadi. o‘z o‘quvchilariga bepul taqdim etish uchun asarni raqamlashtirgan, ammo buni muallif bilan kelishmagan kutubxonalar, armlar ham mhni buzgan hisoblanadilar. «qaysi asarlardan muallifning ruxsatisiz foydalanishimiz mumkin?», «muallif olamdan o‘tgan bo‘lsa nima qilish kerak?», «qadimiy qo‘lyozmalar, nodir …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektron ilmiy-ta’limiy resurslarni huquqiy himoyalash"

prezentatsiya powerpoint mavzu: elektron ilmiy-ta’limiy resurslarni huquqiy himoyalash reja: 1.mualliflik huquqini himoya qilishning xalqaro me’yorlari 2. huquqiy cheklovlar 3. nashrlarning huquqiy egalari va mualliflar bilan tuziladigan shartnomalar shakli “mualliflik huquqi” (mh) tushunchasining o‘zi xviii asrning boshidayoq paydo bo‘lgan. ushbu huquqning asosiy maqsadi – insonning intellektual faoliyatini himoya qilish va taqdirlash hisoblanadi. elektron resurslarni huquqiy himoyalash nafaqat obuna bo‘lish va jahon ma’lumot bazalaridan foydalanishga imkon yaratishda, balki lokal va korporativ tarmoqda o‘z raqamli kutubxonalarini shakllantirishda ham muhim jihatlardan biri bo‘lib hisoblanadi. «mualliflik huquqi» (mx) tushunchasi 1709-yildan beri rivojlanib kelmoqda. bu huquqning asosiy m...

This file contains 21 pages in PPTX format (3.2 MB). To download "elektron ilmiy-ta’limiy resurslarni huquqiy himoyalash", click the Telegram button on the left.

Tags: elektron ilmiy-ta’limiy resursl… PPTX 21 pages Free download Telegram