fe'l va fe'lning ma'no turlari

PPTX 20 pages 2.3 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi chirchiq davlat pedagogika universiteti maktabgacha va boshlang‘ich ta'lim fakulteti boshlang‘ich ta’lim 24/2-guruh taqdimot mavzu: fe'l va fe'lning ma'no turlari tayyorladi: sayfullayeva sevinch 1. fe'l turlari va ularning ma'nolari 2. fe'l nomlarining turlari va ularning ma'nolari 3. fe'l va fe'l nomlari ma'nolarining taqqosiy tahlili reja: kirish "kirish" o'zbek tilida fe'l va fe'l sifatdosh ma'nolarini tushuntirishda muhim bo'lib, unda mavzuning 1-asosiy mohiyati va 2-maqsadiga qisqacha to'xtalib o'tiladi. "kirish" qismida fe'l va fe'l sifatdosh ma'nolarining 3 xil asosiy turini (harakat, holat, jarayon) misollar bilan keltirish, ularning 4 ta lingvistik xususiyatlarini ta'kidlash mumkin. "kirish" fe'l va fe'l sifatdosh turlarining 5-ta asosiy aspektini (zamonaviylik, tugallanganlik, davomiylik), shuningdek, ularning 6 xil semantik farqlarini qamrab oladi. fe'lning ta'rifi va umumiy xususiyatlari fe'l harakat, jarayon yoki holatni ifodalovchi so'z turkumi bo'lib, grammatik jihatdan shaxs, son, zamon va mayl kabi 4 ta asosiy kategoriyaga ega. o'zbek tilida fe'llar tuzilishiga …

2 / 20

chun, 'xursand bo'lmoq', 'kasal bo'lmoq', ularning soni 50 tadan oshmaydi. o'tishli va o'timsiz fe'llar o'tishli fe'llar ob'ektga ta'sir qiladi, masalan, 'kitobni o'qidi' – 'kitob' bevosita ta'sirga uchraydi, shuning uchun bu fe'l 1-guruhga kiradi. o'timssiz fe'llar ob'ektga ta'sir qilmaydi, faqat sub'ektning holatini ifodalaydi; misol uchun, 'uyga bordi' – bu yerda 'uy' bilvosita ob'ekt, fe'l 2-guruhga tegishli. ba'zi fe'llar kontekstga qarab o'tishli yoki o'timssiz bo'lishi mumkin; 'ovqat yedi' (o'tishli) va 'kechgacha yedi' (o'timssiz) – bu fe'llar 3-sinfga bo'linadi. qaytish fe'llari o'zbek tilida qaytish fe'llari ko'pincha fe'l asosiga "-in" qo'shimchasini qo'shish orqali yasaladi, bu qo'shimcha harakatning sub'ektga qaytishini ko'rsatadi. qaytish fe'llari o'zlik nisbatida kelib, harakatning sub'ektga yo'nalganligini ifodalaydi, masalan, "yuvinmoq" fe'li o'zini yuvish degan ma'noni anglatadi. ba'zi qaytish fe'llari majhul nisbatdagi fe'llar bilan shakldosh bo'lishi mumkin, ammo ularning ma'nosi har xil; masalan, "ochilmoq" fe'li qaytish va majhul ma'noni bildirishi mumkin. majhul nisbat fe'llari majhul nisbatdagi fe'llar ko'pincha faktni ta'kidlash, shaxsni yashirish yoki bajaruvchini …

3 / 20

lar yordamida hosil qilingan birikmalar gapda aniqlovchi, hol va to‘ldiruvchi vazifalarini bajarishi mumkin, bu esa gapning sintaktik tuzilishini 3 xil usulda o‘zgartiradi. modal fe'llar ushbu fe’llar odatda to‘liq ma’noga ega emas va boshqa asosiy fe’l bilan birgalikda qo‘llaniladi, shu bilan birga ularning soni o’zbek tilida 15 tadan oshmaydi. modal fe’llar harakatning zaruriyati, imkoniyati yoki ehtimolini ifodalaydi, masalan, “kerak”, “mumkin” kabi so‘zlar, odatda 10 dan ortiq turli ma’nolarni anglatishi mumkin. modal fe’llar shaxs va sonda o‘zgarmaydi, lekin ular zamon ma’nosini ifodalash uchun yordamchi fe’llar bilan birga kelishi mumkin, bu holat 7 xil zamonda sodir bo’lishi mumkin. fe'l zamonlari: o'tgan, hozirgi, kelasi o'tgan zamon fe'llari harakatning bajarilganligini ifodalaydi, masalan, "yozdim" (men yozdim) kabi, 1-shaxs birlikda o'tgan zamon shaklini ko'rsatadi va harakat yakunlangan. hozirgi zamon fe'llari, masalan, "yozayapman" (men yozyapman), harakatning ayni paytda davom etayotganini yoki umumiy holatni ifodalaydi, bu esa 2 ta ma'noni anglatishi mumkin. kelasi zamon fe'llari, masalan, "yozaman" (men yozaman), …

4 / 20

hun, "o'qish" so'zi harakat nomi bo'lib, 2-xil ma'noni anglatishi mumkin. sifatdosh (participle) fe'lning sifatga xos belgisini bildirib, predmetning harakat orqali yuzaga kelgan belgisini ifodalaydi. masalan, "o'qigan bola" iborasida "o'qigan" - sifatdosh, 1-shaxs birlikda ishlatilgan. ravishdosh (gerund) harakatning belgisini ifodalaydi, fe'lga xos bo'lgan harakatning ravishini ko'rsatadi. ravishdoshlar odatda -ib, -gach, -masdan kabi qo'shimchalar bilan yasaladi, misol uchun, "yugurib keldi" da "yugurib" ravishdosh. harakat nomining ta'rifi va xususiyatlari harakat nomi fe'lning otlashgan shakli bo'lib, predmetning harakatini yoki holatini ifodalaydi va savollarga javob beradi. misol uchun, "yozish" harakat nomi "nima?" so'rog'iga javob beradi. harakat nomlari o'zbek tilida "-ish", "-moq", "-uv", "-ov" kabi qo'shimchalar yordamida yasaladi. ularning sintaktik vazifasi otga xos bo'lib, gapda ega, to'ldiruvchi yoki aniqlovchi bo'lib kelishi mumkin. ba'zi harakat nomlari (masalan, "o'qish", "yozish") otlashuv darajasiga ko'ra fe'lga yaqin bo'lib, o'z oldidan to'ldiruvchi so'zlarni (kitob o'qish, xat yozish) talab qilishi mumkin, bu ularning xususiyatlaridan biridir. harakat nomining fe'l bilan bog'liqligi harakat nomi …

5 / 20

ib, aniq predmet yoki tushunchani anglatadi. masalan, "o'qish" so'zi harakatni bildirsa-da, "o'qish zalida" iborasida joyning otiga bog'liq. otlashgan harakat nomi ot bilan bog'lanib, aniq predmet yoki tushunchani anglatadi. masalan, "o'qish" so'zi harakatni bildirsa-da, "o'qish zalida" iborasida joyning otiga bog'liq. harakat nomining gapdagi vazifalari harakat nomi, aniqlovchi vazifasini bajarib, boshqa otni aniqlashi mumkin; misol uchun, "yugurish musobaqasi" iborasida "yugurish" so'zi "musobaqa" otini aniqlab, uning turini ko'rsatadi. harakat nomi gapda ega vazifasida kelib, gapning bosh subyekti sifatida 1-o'rinda turishi mumkin, masalan, "o'qish – bilim olishning asosi" degan gapda. harakat nomi, to'ldiruvchi bo'lib, fe'l yoki otga bog'lanib, uning ma'nosini to'ldiradi, masalan, "men suzishni yaxshi ko'raman" gapida "suzishni" so'zi "yaxshi ko'raman" fe'lini to'ldiradi. fe'l va harakat nomining ma'no nozikliklari ba'zi fe'llar o'z ma'nosida 5 xil noziklikka ega bo'lishi mumkin: boshlanish, davomiylik, tugallanish, natija va takroriylik. bular harakat nomida alohida ahamiyatga ega. "fe'l va harakat nomining ma'no nozikliklari"da davomiylik, tugallanganlik kabi 2 asosiy aspekt mavjud …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fe'l va fe'lning ma'no turlari"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi chirchiq davlat pedagogika universiteti maktabgacha va boshlang‘ich ta'lim fakulteti boshlang‘ich ta’lim 24/2-guruh taqdimot mavzu: fe'l va fe'lning ma'no turlari tayyorladi: sayfullayeva sevinch 1. fe'l turlari va ularning ma'nolari 2. fe'l nomlarining turlari va ularning ma'nolari 3. fe'l va fe'l nomlari ma'nolarining taqqosiy tahlili reja: kirish "kirish" o'zbek tilida fe'l va fe'l sifatdosh ma'nolarini tushuntirishda muhim bo'lib, unda mavzuning 1-asosiy mohiyati va 2-maqsadiga qisqacha to'xtalib o'tiladi. "kirish" qismida fe'l va fe'l sifatdosh ma'nolarining 3 xil asosiy turini (harakat, holat, jarayon) misollar bilan keltirish, ularning 4 ta lingvistik xususiyatlarini ta'kidlash mumkin. "kir...

This file contains 20 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "fe'l va fe'lning ma'no turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: fe'l va fe'lning ma'no turlari PPTX 20 pages Free download Telegram