chet el psixologiyasida shaxs nazariyalari

DOCX 283 pages 338.9 KB Free download

283 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 338.9 KB

File type DOCX

Pages 283

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 283

chet el psixologiyasida shaxs nazariyalari reja: 1. psixologiya haqida tushuncha 2. chet el psixologiyasida shaxs nazariyalari 3. shaxs nazariyalari 1. psixologiya haqida tushuncha jahon fanlarining muayyan qonuniyatlarga asoslanib turkumlarga kiritilishiga ko’ra, psixologiya fani bu tizimda nufuzli o’rin egallashiga barch bektiv hart va haroitlar yetarlidir. qat’iy ishonch bilan aytilgan fikrning zamirida bir qator muhim ham tabiiy, ham ijtimoiy omillar yotishi shak-shubshasizdir. chunki, psixologiya fani insoniyat tomonidan kashf qilingan fanlarning ichida eng murakkabi bo’lib, biosferik ta'limotdan kelib chiqqan holda psixika yuksak darajada tashkil topgan materiyaning xususiyatini aks ettiruvchi kategoriya sifatida o’rganilib kelingan. lekin bugungi kunda neosferik ta'limotga binoan fazoviy munosabatlar, sayyoralararo aloqalar, o’zaro ta'sirlar, moddalar, zarrachalar, nurlar harakati, almashinishi, qo’shilishi to’g’risida mulohazalar, faraziy asosda bo’lsa ham, yuritilmoqda. ayniqsa, biosferaga kirib kelayotgan moddalarning o’zaro birikuvi, muayyan fazoviy maydonning hosil qilishi, to’planishi inson tana a'zolariga ijodiy ta'sir ko’rsatishi, natijada favquloddagi holatlar sodir bo’lishi, kashfiyotlar yuz berishi, intuitiv (lotincha “intueri” sinchkovlik, diqqat bilan qaramoq yoki …

2 / 283

makdir) bilan sub'ektining (lotin. “subjectum” tashqi olamni biluvchi inson) birikuvida psixologiyaning qulay imkoniyatga ega ekanligini ta'kidlab o’tish o’rinlidir. ushbu fikrni yaqqollashtirish maqsadida ayrim misollar va talqinlarni qaytadan tahlil qilib o’tamiz. jumladan, chaqaloq dunyo yuzini ko’rishdan e'tiboran idrokida tevarak- atrofni va unga mehrigiyosi bilan termilayotgan kishilar muhitini aks ettira boshlaydi, dastavval ob'ektiv (tashqi) va sub'ektiv (ichki, odamlar o’rtasidagi) muhitga moslashish sodda instinktlar (lot.”instinctus” tabiiy qo’zg’atuvchi, tug’ma xususiyat demakdir), hartsiz reflekslar (lot.”reflexus” aks ettirish) yordamida oddiy ta'sirlanish va taassurot tarzida namoyon bo’ladi. taraqqiyotning mazkur davrida u o’zligini tushuna va anglay olmaydi, hatto buning yuzaga kelishi haqida mulohaza yuritishi ham aslo mumkin emas. bola bir yoshgacha davrda tez sur'atlar bilan rivojlanadi, yil davomida uning jismoniy a'zolari 50 foizgacha takomillashishi mumkin. jismoniy o’sish-psixik (ruhiy) taraqqiyotni tezlashtirishga puxta zamin hozirlaydi, natijada ko’rish, ushlash, yurish, talpinish, g’azablanish va quvonish, samimiylik ham beg’uborlik singari insoniy tuyg’ulari vujudga keladi, nutq faoliyati paydo bo’lishi uning tushunish darajasini yangi bir …

3 / 283

men" davrining anglashilgan shakllari va ko’rinishlarining namoyon bo’lishi o’smirlik davriga to’g’ri keladi. o’smirlik davrida o’g’il va qizlarning ruhiyatida o’zlikni anglashga bog’liq bir talay muammoli savollar va ularning turmushda qaror toptirish tuyg’ulari, istaklari, orzulari paydo bo’lib, ko’pincha bu narsalar yakka shaxsning "kimligi", "qandayligi", "kimga va nima uchun kerakligi "ga yo’naltiriladi. bolaning psixik xususiyatlari, funktsiyalari (lot.”function” ijro etish, bajarish degan ma'no anglatadi) uni qurshab turgan jonli va jonsiz tabiat ajoyibotlarini jismoniy va ijtimoiy vositalar orqali egallash uchun xizmat qiladi. xuddi shunga o’xshash o’zligini anglash jarayoni insoniyatning barcha tarixiy va evolyutsion (lot. “evolution” tabiiy ravishda o’zgarish) taraqqiyoti davrlariga xos xususiyat sanaladi. ibtidoiy jamiyatda kishilarning kuch-quvvati yashash uchun kurashga va tashqi dunyoni egallashga sarflangan, ana shu tariqa tabiat haqidagi dastlabki bilimlar, tajriba saboqlari orqali o’zlashtirilgan. yarim yirtqich holatdagi ajdodlarimiz olovni kashf qilganlar, yovvoyi hayvonlarni ovlaganlar, tabiat ne'matlaridan bahramand bo’lganlar va xuddi shu qabilda tabiat bilan tanisha boshlaganlar, moddiy dunyoning saxiyligi, tabiatning ehsonlari va ofatlari, …

4 / 283

urakkab sifat o’zgarishlari, organlarning takomillashuvi, tajribalarda to’plangan tatbiqiy bilimlar tartibga solinayotganligini ifodalaydi. insonning jismoniy (biologik), ruhiy (psixik), ijtimoiy (sotsial) rivojlanishi natijasida yer kurrasida moddiy dunyo, ma'naviyat, yozuv, san'at, adabiyot, fan, texnika yaratilgan. bularning zamirida inson tafakkuri, ongi, aql-zakovati, kuchli irodasi, mustahkam xarakteri (yunoncha “character” qiyofa, xislat degani), ijodiyoti, xayolati yotadi. insoniyat taraqqiyotining muayyan bosqichida odam o’zini hayajonlantirgan, taajjubga solgan savollariga javob izlash imkoniyati vujudga kelgan. buning natijasida "inson qanday fikrlaydi?", "odam qanday yangilik yaratishi mumkin?", " ijod qilish qay yo’sinda paydo bo’ladi?", "moddiy dunyoni qay tariqa bo’ysundirish mumkin?", "aql-zakovatning o’zi nima?", "insonga uning ichki ruhiy dunyosi qaysi qonunlar asosida bo’ysunadi?", "inson o’ziga-o’zi ta'sir o’tkaza oladimi?", "o’zgalarga-chi?" kabi turli-tuman muammolar yechimini qidirishga harakat qiladi. mana buning barchasi psixologik bilimlar tug’ilish nuqtasini vujudga keltiradi va ana shu daqiqadan boshlab inson o’zini o’zi anglaydi. binobarin, psixologik bilimlar namoyon bo’lishi o’zini o’zi anglashni omiliga aylanadi, ular borgan sari tobora uyg’unlashib, mutanosiblashib borib, izchil, uzluksiz …

5 / 283

da keskin burilish yasab, o’z predmetiga insonni ilmiy jishatdan o’rganishdan tashqari o’zini o’zi anglashni ham kiritdi. psixologiya faninig boshqa fan sohalaridan farqli tomoni shundan iboratki, uning amaliy, tatbiqiy jihatlari mavjud bo’lib, ijtimoiy turmushning barcha jabhalarida bevosita qatnashadi, muayyan darajada ta'sir o’tkazadi. psixologiya boshqa fanlardan farqli o’laroq o’z tatbiqiy ma'lumotlari, natijalarining ko’pqirra, ko’pyoqlama ekanligi bilan tubdan ajralib turadi va mutlaqo boshqa sifat ko’rsatkichiga ega. ayniqsa, bu borada o’zini o’zi boshqarish alohida ahamiyat kasb etadi, shuning uchun u tabiatni o’rganish ilmidan tafovutlanib, o’zining psixik jarayonlari, funktsiyalari, holatlari, hissiyoti, irodasi, xarakteri, temperamenti kabilarni boshqarishda o’z aksini topadi. inson o’zini anglay borib, o’z insoniy xislati, xususiyati, sifati, xulqini o’zgartirish imkoniyatiga ega bo’ladi. hozirgi kunda jahon psixologiyasi fani o’zini o’zi boshqarish va takomillashtirsh, o’zini o’zi qo’lga olish, o’ziga o’zi buyruq berish, o’zini o’zi tarbiyalash bo’yicha boy materiallar to’plagan, bu esa o’z navbatida inson munosabati, maqsadi, holati, kechinmalari o’zgarishi va yangidan yaralishi haqida ilmiy-tatbiqiy ma'lumotlar beradi, …

Want to read more?

Download all 283 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chet el psixologiyasida shaxs nazariyalari"

chet el psixologiyasida shaxs nazariyalari reja: 1. psixologiya haqida tushuncha 2. chet el psixologiyasida shaxs nazariyalari 3. shaxs nazariyalari 1. psixologiya haqida tushuncha jahon fanlarining muayyan qonuniyatlarga asoslanib turkumlarga kiritilishiga ko’ra, psixologiya fani bu tizimda nufuzli o’rin egallashiga barch bektiv hart va haroitlar yetarlidir. qat’iy ishonch bilan aytilgan fikrning zamirida bir qator muhim ham tabiiy, ham ijtimoiy omillar yotishi shak-shubshasizdir. chunki, psixologiya fani insoniyat tomonidan kashf qilingan fanlarning ichida eng murakkabi bo’lib, biosferik ta'limotdan kelib chiqqan holda psixika yuksak darajada tashkil topgan materiyaning xususiyatini aks ettiruvchi kategoriya sifatida o’rganilib kelingan. lekin bugungi kunda neosferik ta'limotga binoan fa...

This file contains 283 pages in DOCX format (338.9 KB). To download "chet el psixologiyasida shaxs nazariyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: chet el psixologiyasida shaxs n… DOCX 283 pages Free download Telegram