moddiy nuqtaning aylanma harakati

PPTX 15 pages 10.4 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.4 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint moddiy nuqtaning aylanma harakati reja: 1. aylanma harakat kinematik tenglamalari. 2. aylanma harakat dinamikasi: moment tushunchasi va nyutonning ikkinchi qonuni. 3. kinetik energiya va aylanma harakatda ish–quvvat tushunchalari. 1. aylanma harakat kinematik tenglamalari aylanma harakat – bu moddiy nuqtaning yoki jismning biror o‘q atrofida harakatlanishi. bu harakatda asosiy tushuncha burchak kattaliklar bo‘ladi: burchak ko‘chishi, burchak tezlik va burchak tezlanish. agar jism teng tezlik bilan aylansa, uning burchak tezligi o‘zgarmaydi, teng tezlanish bilan aylansa, burchak tezligi asta-sekin ortadi yoki kamayadi. aylanma harakatda chiziqli kattaliklar bilan burchak kattaliklari o‘rtasida uzviy bog‘lanish mavjud. masalan, jism qancha burchakka aylansa, shu burchakka mos masofani ham bosib o‘tadi. shunday qilib, aylanma harakatning kinematik tenglamalari chiziqli harakatdagiga o‘xshash, faqat burchak kattaliklari bilan ifodalanadi. aylanma harakatning asosiy tushunchalari moddiy nuqtaning aylanma harakatini tushunish uchun bir nechta asosiy fizik kattaliklarni bilish zarur. bu tushunchalar harakatni miqdoriy jihatdan tavsiflash imkonini beradi. aylanish radiusi (r) moddiy nuqtadan aylanish markazigacha …

2 / 15

$nisbati bilan aniqlanadi. u moddiy nuqtaning qanchalik tez aylanayotganini ko‘rsatadi. uning si birligi radian/soniya (rad/s) dir. aylanish harakatida u tezlik vektorining yoʻnalishini ham ifodalaydi. burchak tezlanishi (\alpha) burchak tezlanishi burchak tezligining vaqt bo‘yicha o‘zgarish tezligini ko‘rsatadi. uning mavjudligi aylanish tezligining oshishi yoki kamayishini anglatadi. uning si birligi radian/soniya kvadrati (rad/s^2) dir. aylanma harakat dinamikasi: moment tushunchasi va nyutonning ikkinchi qonuniaylanma harakat dinamikasida kuchning o‘zi emas, balki uning qaysi nuqtaga va qanday yo‘nalishda ta’sir qilishi muhimdir. shu sababli “kuch momenti” tushunchasi kiritiladi. kuch momenti – bu kuchning aylanish hosil qilishdagi samaradorligini ifodalaydi. kuch markazga yaqinroq ta’sir qilsa, aylantirish qiyin bo‘ladi, uzoqroq joyda ta’sir qilsa, osonroq bo‘ladi.aylanma harakat uchun nyutonning ikkinchi qonuni shunday deydi: jismning burchak tezlanishi unga ta’sir etayotgan kuch momentiga to‘g‘ri, inertsiya momentiga teskari proportsional. inertsiya momenti – jismning aylanishga qarshilik ko‘rsatish o‘lchovi bo‘lib, jism massasi va uning aylanish o‘qiga nisbatan taqsimlanishiga bog‘liq. markazga intilma va markazdan qochma kuchlar aylanma …$

3 / 15

$i soxta kuchdir. aylanish kinetik energiyasi aylanuvchi jism yoki moddiy nuqta ham harakat energiyasiga ega bo‘ladi. bu energiya uning massasi, tezligi va aylanish xususiyatlariga bog‘liq. ilgarlanma kinetik energiya oddiy to‘g‘ri chiziqli harakat uchun kinetik energiya. aylanishda nuqta doimiy chiziqli tezlikka ega. aylanish kinetik energiyasi jismning aylanishi bilan bog‘liq energiya. bu formulada i inersiya momentini, \omega esa burchak tezligini ifodalaydi. inersiya momenti (i) aylanma harakatda massa kabi harakatlanadi. u jismning aylanish holatini o‘zgartirishga qarshilik ko‘rsatish qobiliyatini o‘lchaydi. moddiy nuqta uchun i = m r^2. aylanma harakatlanayotgan moddiy nuqtaning umumiy kinetik energiyasi uning aylanishi va agar mavjud bo‘lsa, markaziy massaning ilgarlanma harakati energiyalarining yig‘indisidan iborat. haqiqiy hayotdagi misollar aylanma harakat tamoyillari ko‘plab amaliy qurilmalar va tabiiy hodisalar orqali namoyon bo‘ladi. sun'iy yo'ldoshlar orbitasi yoʻldoshlarning yer atrofida aylanma harakati tortishish kuchi (markazga intilma kuch rolida) ta'sirida sodir boʻladi. aniqlangan orbita radius va tezlikka bog‘liq. kir yuvish mashinasi mashinaning quritish jarayonida baraban juda tez …$

4 / 15

r qismi olib tashlanadi. ishqalanish sababli energiya yo'qotish muammo: aylanuvchi jismlar podshipniklar va havo bilan ishqalanish natijasida energiyaning bir qismini issiqlik shaklida yo‘qotadi, bu samaradorlikni pasaytiradi. yechim: silliq yuzalar va maxsus moylash materiallari (moylash) qo‘llaniladi. shuningdek, yuqori tezlikda ishlaydigan tizimlarda magnit podshipniklar ishlatilishi mumkin. kinetik energiya va aylanma harakatda ish–quvvat tushunchalari aylanuvchi jism ham chiziqli harakatdagidek kinetik energiyaga ega bo‘ladi, faqat bu energiya uning burchak tezligiga va inertsiya momentiga bog‘liq bo‘ladi. kuch momenti jismni aylantirayotganda ish bajaradi. bu ish jismning kinetik energiyasini oshiradi. shuningdek, kuch momenti vaqt davomida ish bajarayotganida quvvat hosil qiladi. demak, aylanishdagi ish va quvvat tushunchalari ham chiziqli harakatdagiga o‘xshash, lekin ular burchak kattaliklari orqali ifodalanadi. moddiy nuqtaning aylanma harakati fizikaning poydevori bo‘lib, turli xil texnologiyalar va tabiiy jarayonlar uchun asosiy tushunchalarni taqdim etadi. asosiy formula aylanma harakat chiziqli harakatdagi analoglari (burchak tezligi, burchak tezlanishi, inersiya momenti) orqali to‘liq tavsiflanadi. kichli talab aylanma harakatni saqlab qolish uchun …

5 / 15

ynaydi. bu tushunchalar jismlarning qanday sharoitda oson yoki qiyin aylanishini tushunishga yordam beradi. kinetik energiya, ish va quvvat esa aylanma harakatda energiyaning o‘zgarishi va sarfini ifodalaydi. demak, aylanma harakat nazariyasi nafaqat fizikaning asosiy bo‘limi, balki texnika, mashinasozlik, astronomiya va kundalik hayotimizda ham keng qo‘llaniladi. foydalanilgan adabiyotlar to‘xtayev n., abdurahmonov q. umumiy fizika kursi. i qism: mexanika. – toshkent: o‘zbekiston, 2010. zaycev v.p., yavorskiy b.m. umumiy fizika kursi. mexanika. – moskva: nauka, 2008. sivuxin d.v. kurs obshey fiziki. tom i. mexanika. – moskva: fizmatgiz, 2006. resnick r., halliday d., krane k. physics. volume 1. – new york: wiley, 2011. ibrohimov sh. mexanika asoslari. – toshkent: fan va texnologiya, 2015. feynman r. feynman lektsiyalari fizikadan. 1-jild: mexanika, nurlanish va issiqlik. – toshkent: o‘zbekiston, 2004. image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image25.png image26.png image27.png image28.png

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moddiy nuqtaning aylanma harakati"

prezentatsiya powerpoint moddiy nuqtaning aylanma harakati reja: 1. aylanma harakat kinematik tenglamalari. 2. aylanma harakat dinamikasi: moment tushunchasi va nyutonning ikkinchi qonuni. 3. kinetik energiya va aylanma harakatda ish–quvvat tushunchalari. 1. aylanma harakat kinematik tenglamalari aylanma harakat – bu moddiy nuqtaning yoki jismning biror o‘q atrofida harakatlanishi. bu harakatda asosiy tushuncha burchak kattaliklar bo‘ladi: burchak ko‘chishi, burchak tezlik va burchak tezlanish. agar jism teng tezlik bilan aylansa, uning burchak tezligi o‘zgarmaydi, teng tezlanish bilan aylansa, burchak tezligi asta-sekin ortadi yoki kamayadi. aylanma harakatda chiziqli kattaliklar bilan burchak kattaliklari o‘rtasida uzviy bog‘lanish mavjud. masalan, jism qancha burchakka aylansa, shu burc...

This file contains 15 pages in PPTX format (10.4 MB). To download "moddiy nuqtaning aylanma harakati", click the Telegram button on the left.

Tags: moddiy nuqtaning aylanma haraka… PPTX 15 pages Free download Telegram