janubi-g’arbiy va markaziy osiyo mamlakatlari arxivlari

PDF 25 стр. 1,4 МБ Бесплатная загрузка

25 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,4 МБ

Тип файла PDF

Страницы 25

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 25

o'zbekiston milliy unverseti tarix fakulteti arxivshunoslik yo'nalishi 4-kurs sirtqi talim talabasi g'afforov orzubekning manbashunoslik va tarixshunoslik fanidan sharq kitob qolyozmalar tarixi xazinalari mavzusida tayyorlagan slayτι mavzu : janubi-g’arbiy va markaziy osiyo mamlakatlari arxivlari reja kirish 1. mintaqaviy arxiv tizimlarining shakllanishi 2. arxiv hujjatlarining turlari va saqlanishi 3. zamonaviy arxiv muassasalari va ularning faoliyati 4. arxivshunoslikda xalqaro hamkorlik 5. arxivlar va ilmiy-tadqiqot ishlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish janubi-g‘arbiy va markaziy osiyo mintaqalari insoniyat tarixining eng qadimiy va boy madaniy merosiga ega hududlardan hisoblanadi. bu yerda shakllangan sivilizatsiyalar — mesopotamiya, eron, hindiston, movarounnahr — o‘zining siyosiy, diniy, ilmiy va iqtisodiy taraqqiyoti bilan dunyo tarixiga katta ta’sir ko‘rsatgan. ushbu taraqqiyot jarayonida yaratilgan hujjatlar, yozma manbalar va qo‘lyozmalar bugungi kunda arxivlar orqali saqlanib, o‘rganilmoqda. arxivlar — bu nafaqat tarixiy xotiraning saqlovchisi, balki ilmiy izlanishlar, huquqiy isbotlar va madaniy merosni tiklashda muhim manba hisoblanadi. janubi-g‘arbiy va markaziy osiyo mamlakatlarida arxivshunoslikning shakllanishi, rivojlanishi va zamonaviy holati …

2 / 25

ndiston va arab xalifaligi davrida paydo bo‘lgan. bu davrlarda hujjatlarni rasmiy tartibda yuritish, saqlash va tasniflash amaliyoti davlat boshqaruvi, soliq tizimi, diplomatik aloqalar va diniy hayot bilan chambarchas bog‘liq edi. arab xalifaligida “diwan” deb atalgan idoralar orqali hujjatlar yuritilgan va maxsus kotiblar tomonidan saqlangan. eronning safforiylar, saffaviylar va qojarlar davrida esa arxivlar davlat siyosati, yer-mulk munosabatlari va ilmiy faoliyatning ajralmas qismiga aylangan. hindistonning mug‘allar imperiyasi davrida esa saroy arxivlari, soliq daftarlari, diplomatik yozishmalar alohida muassasalarda saqlangan bo‘lib, bu hujjatlar bugungi kunda ham tarixiy manba sifatida katta ahamiyatga ega. markaziy osiyoda arxivshunoslikning shakllanishi temuriylar davrida yuksak darajaga ko‘tarilgan. temur va uning avlodlari tomonidan yuritilgan farmonlar, diplomatik yozishmalar, soliq daftarlari, ilmiy risolalar va vakolatnomalar maxsus kotiblar tomonidan rasmiylashtirilib, saroy arxivlarida saqlangan. buxoro amirligi, xiva va qo‘qon xonliklarida ham arxivlar davlat boshqaruvi, mulkchilik huquqi, sud tizimi va ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda muhim rol o‘ynagan. shuningdek, diniy muassasalar — masjid, madrasa va ziyoratgohlarda ham …

3 / 25

i, hukmlar, guvohnomalar - shaxsiy hujjatlar: maktublar, tarjimai hol, vasiyatnomalar bu hujjatlar arab, fors, turkiy, sanskrit va boshqa mintaqaviy tillarda yozilgan bo‘lib, ularning ko‘pi qo‘lyozma shaklida saqlangan. qo‘lyozmalar maxsus xattotlar tomonidan yozilgan bo‘lib, ular nafaqat mazmuni, balki estetik jihatdan ham katta ahamiyatga ega. zamonaviy davrda esa arxivshunoslikda raqamlashtirish jarayoni keng ko‘lamda olib borilmoqda. ko‘plab hujjatlar skanerlanib, elektron formatda saqlanmoqda. bu nafaqat ularning uzoq muddatli saqlanishini ta’minlaydi, balki tadqiqotchilar uchun qulay foydalanish imkonini yaratadi. shuningdek, arxivlar kataloglashtirilmoqda, metama’lumotlar tizimi joriy etilmoqda va xalqaro standartlarga moslashtirilmoqda. mintaqadagi arxiv muassasalari — o‘zbekiston respublikasi markaziy davlat arxivi, qozog‘iston milliy arxivi, tojikiston davlat arxivi, turkmaniston va qirg‘iziston arxivlari — o‘z faoliyatini zamonaviy texnologiyalar asosida olib borib, ilmiy-tadqiqot ishlariga xizmat qilmoqda. 3. zamonaviy arxiv muassasalari va ularning faoliyati bugungi kunda janubi-g‘arbiy va markaziy osiyo mamlakatlarida arxivshunoslik sohasi yangi bosqichga ko‘tarilgan. har bir davlatda milliy arxiv muassasalari tashkil etilgan bo‘lib, ular tarixiy hujjatlarni saqlash, tasniflash, raqamlashtirish va …

4 / 25

aviy texnologiyalar — klimat nazorati, xavfsizlik tizimlari, elektron arxiv platformalari — qo‘llaniladi ayrim davlatlarda arxivlar ta’lim va ilmiy muassasalar bilan hamkorlikda ishlaydi. masalan, o‘zbekistonda arxivlar universitetlar bilan hamkorlikda qo‘lyozmalarni o‘rganish, tarjima qilish va nashr etish loyihalarini amalga oshirmoqda. qozog‘istonda esa “open archive” platformasi orqali raqamli hujjatlarga onlayn kirish imkoniyati yaratilgan. 4. arxivshunoslikda xalqaro hamkorlik janubi-g‘arbiy va markaziy osiyo mamlakatlari arxivshunoslik sohasida xalqaro hamkorlikni kengaytirishga alohida e’tibor qaratmoqda. bu hamkorlik ilmiy tajriba almashinuvi, texnologik yordam, qo‘lyozmalarni restavratsiya qilish, raqamlashtirish va kadrlar tayyorlash kabi yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi. quyidagi xalqaro tashkilotlar mintaqa arxivlari bilan faol hamkorlik qiladi: - unesco — madaniy merosni saqlash, qo‘lyozmalarni himoya qilish va raqamlashtirish loyihalarini qo‘llab-quvvatlaydi - isesco — islom dunyosi arxivlarini o‘rganish va saqlash bo‘yicha ilmiy dasturlarni amalga oshiradi - ica (international council on archives) — arxivshunoslik bo‘yicha global standartlarni joriy etish, konferensiyalar va treninglar tashkil etadi shuningdek, mintaqaviy hamkorlik shakllari ham rivojlanmoqda. o‘zbekiston, qozog‘iston va tojikiston …

5 / 25

jatlari tarix, filologiya, huquq, siyosatshunoslik, diniy tadqiqotlar, etnologiya va boshqa ko‘plab sohalarda ilmiy izlanishlar olib borishda asosiy rol o‘ynaydi. arxiv materiallaridan foydalanish quyidagi yo‘nalishlarda amalga oshiriladi: - tarixiy rekonstruksiya: davlatlar, sulolalar, urf-odatlar, iqtisodiy tizimlar va ijtimoiy munosabatlar haqidagi ma’lumotlar arxiv hujjatlari orqali tiklanadi. - manbashunoslik: qo‘lyozmalar, farmonlar, bitimlar, soliq daftarlari va shaxsiy maktublar manba sifatida tahlil qilinadi. - til va adabiyot tadqiqotlari: arab, fors, turkiy tillardagi matnlar lingvistik va stilistik jihatdan o‘rganiladi. - huquqiy izlanishlar: sud hujjatlari, mulkchilik huquqlari, vakolatnomalar orqali tarixiy huquqiy tizimlar tahlil qilinadi. - madaniy merosni tiklash: diniy matnlar, vaqf hujjatlari, ziyoratgohlar haqidagi ma’lumotlar asosida madaniy obidalar va urf-odatlar tiklanadi. zamonaviy arxivshunoslikda raqamlashtirilgan hujjatlar tadqiqotchilar uchun katta qulaylik yaratmoqda. elektron kataloglar, metama’lumotlar tizimi, onlayn arxiv platformalari orqali olimlar masofadan turib hujjatlar bilan ishlash imkoniga ega bo‘lmoqda. bu esa ilmiy izlanishlarning tezligi, aniqligi va ko‘lamini oshiradi. shuningdek, arxivlar ilmiy konferensiyalar, seminarlar, nashrlar va ko‘rgazmalar orqali o‘z faoliyatini ommalashtirmoqda. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 25 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "janubi-g’arbiy va markaziy osiyo mamlakatlari arxivlari"

o'zbekiston milliy unverseti tarix fakulteti arxivshunoslik yo'nalishi 4-kurs sirtqi talim talabasi g'afforov orzubekning manbashunoslik va tarixshunoslik fanidan sharq kitob qolyozmalar tarixi xazinalari mavzusida tayyorlagan slayτι mavzu : janubi-g’arbiy va markaziy osiyo mamlakatlari arxivlari reja kirish 1. mintaqaviy arxiv tizimlarining shakllanishi 2. arxiv hujjatlarining turlari va saqlanishi 3. zamonaviy arxiv muassasalari va ularning faoliyati 4. arxivshunoslikda xalqaro hamkorlik 5. arxivlar va ilmiy-tadqiqot ishlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish janubi-g‘arbiy va markaziy osiyo mintaqalari insoniyat tarixining eng qadimiy va boy madaniy merosiga ega hududlardan hisoblanadi. bu yerda shakllangan sivilizatsiyalar — mesopotamiya, eron, hindiston, movarounnahr — o‘zining s...

Этот файл содержит 25 стр. в формате PDF (1,4 МБ). Чтобы скачать "janubi-g’arbiy va markaziy osiyo mamlakatlari arxivlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: janubi-g’arbiy va markaziy osiy… PDF 25 стр. Бесплатная загрузка Telegram

janubi-g’arbiy va markaziy osiyo mamlakatlari arxivlari

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "janubi-g’arbiy va markaziy osiyo mamlakatlari arxivlari"

Похожие файлы