elektr izolyatsiya materiallari va ularning qoʻllanilishi

DOCX 16 стр. 369,9 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 369,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

elektr izolyatsiya materiallari va ularning qoʻllanilishi reja kirish 1. elektr izolyatsiya materiallarining turlari 2. elektr izolyatsiya materiallarining fizik-kimyoviy xossalari 3. elektr izolyatsiya materiallarining qo‘llanilish sohalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish elektr izolyatsiya materiallari — bu elektr toki o‘tishini cheklovchi, dielektrik xususiyatga ega moddalar bo‘lib, elektr energiyasi tizimlarida xavfsizlik va ishonchlilikni ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi.ushbu materiallar elektr qurilmalari va tarmoqlarida o‘tkazgich qismlarni bir-biridan hamda tashqi muhitdan ajratish uchun ishlatiladi. izolyatsiya vositalari tufayli elektr qismlari o‘rtasida qisqa tutashuv, uchqunlanish va ishdan chiqish holatlari oldi olinadi.elektr izolyatsiya materiallari tarkibiga turli xil modda guruhlari kiradi: qattiq (plastmassa, shisha, keramika), suyuq (transformator moyi, laklar) va gazsimon (havo, azot, sf₆ gazi) shakllar. ularning har biri elektr xossalari, mexanik mustahkamligi va issiqlikka chidamliligi bilan farqlanadi. bugungi kunda elektr energetikasi, mashinasozlik, elektronika, aloqa texnologiyalari kabi sohalarda izolyatsiya materiallariga bo‘lgan talab tobora ortib bormoqda. shu sababli, ularning xossalarini o‘rganish, samarali turlarini tanlash va to‘g‘ri qo‘llash texnik xavfsizlik hamda energiya tejamkorligi …

2 / 16

i. har bir tur o'ziga xos afzalliklarga ega bo'lib, elektr muhandisligida keng qo'llaniladi. qattiq materiallar mexanik mustahkamlik bilan ajralib turadi, suyuqlar esa yaxshi oqish qobiliyatiga ega, gazsimonlar esa yuqori kuchlanishlarni bardosh berishda ustunlik qiladi, kompozitsionlar esa bir necha xususiyatlarni birlashtirib, moslashuvchanlikni ta'minlaydi. quyida har bir tur batafsil ko'rib chiqiladi, ularning fizik-kimyoviy xususiyatlari, qo'llanilishi va texnik ahamiyati tahlil etiladi. qattiq izolyatsiya materiallari (plastmassa, rezina, shisha, keramika) qattiq izolyatsiya materiallari elektr qurilmalarining asosiy tuzilish qismlarida keng qo'llaniladigan eng keng tarqalgan guruhdir. ularning asosiy afzalligi yuqori mexanik mustahkamlik, barqarorlik va uzoq muddatli ishlatish imkoniyatidir. qattiq materiallar dielektrik xususiyatlarga ega bo'lib, elektr maydonining ta'sirida minimal oqim o'tkazadi va issiqlikni yaxshi izolyatsiya qiladi. bu guruhdagi materiallarning har biri o'ziga xos xususiyatlarga ega: plastmassa, rezina, shisha va keramika eng mashhurlari hisoblanadi.plastmassa izolyatsiyalar orasida eng moslashuvchan va arzon materiallardir. ular polimer asosida ishlab chiqariladi, masalan, polivinilxlorid (pvx), polietilen (pe) va polipropilen (pp). plastmassaning dielektrik o'tkazuvchanligi past bo'lib, …

3 / 16

$rida energiya tejash va ekologik tozalik jihatidan ustunlik qiladi, chunki ular qayta ishlanishi mumkin va uglerod izini kamaytiradi.rezina izolyatsiya materiallari elastikligi va mexanik chidamliligi bilan ajralib turadi. tabiiy rezina (kuchuk) va sintetik turlari (neopren, etilen-propilendiien kauchuk - epdm) asosiy hisoblanadi. dielektrik mustahkamligi 15-25 kv/mm ga yetadi, bu yuqori bosimli kabellar va izolyatorlarda qo'llashga imkon beradi. rezina issiqlik va namlikka chidamli bo'lib, -50°c dan +150°c gacha ishlaydi. u atrof-muhit ta'sirida yaxshi himoya qiladi, masalan, ochiq havoda joylashgan liniyalarda. afzalliklari orasida yaxshi yopishqoqlik va tebranishlarga chidamliligi bor, ammo ozon va ultrabinafsha nurlarga sezgirligi kamchilikdir. shu sababli, maxsus qo'shimchalar (masalan, uglerod qora) qo'shiladi. rezina izolyatsiyasi elektr motorlarida va avtomobil elektr tizimlarida keng tarqalgan, chunki u mexanik yuklamalarni yaxshi bardosh beradi. chuqur tahlilda, rezinaning piezoelektrik xususiyatlari ba'zi sensorlarda qo'llanilishi mumkin, bu esa materialning ko'p funksiyaliligini ko'rsatadi.shisha va keramika qattiq izolyatsiyalarning eng yuqori haroratga chidamli turlari hisoblanadi. shisha (silikat shisha) dielektrik o'tkazuvchanligi 10^{-14} s/m dan …$

4 / 16

$stall yoki amorf) elektr maydoniga nisbatan yuqori barqarorlikni beradi. zamonaviy texnologiyalarda, masalan, optik tolali kabellarda shisha fiberga asoslangan izolyatsiyalar energiya yo'qotishlarini minimallashtiradi.umuman, qattiq izolyatsiya materiallari elektr qurilmalarining 70-80% izolyatsiyasini ta'minlaydi. ularning tanlovi qurilmaning ishlab chiqarish xarajatlariga va xizmat muddatiga bog'liq. masalan, plastmassa va rezina arzon va ommaviy ishlab chiqarish uchun mos, shisha va keramika esa yuqori texnologik qurilmalarda. chuqur tahlilda, bu materiallarning molekulyar darajadagi xususiyatlari (masalan, polarizatsiya va dielektrik yo'qotishlar) ularning samaradorligini belgilaydi, shuning uchun tadqiqotlar yangi kompozitlarni rivojlantirishga qaratilgan. suyuq izolyatsiya materiallari (transformator moylari, laklar) suyuq izolyatsiya materiallari o'z oqish qobiliyati va yuzalarni to'liq qoplashi tufayli maxsus qurilmalarda keng qo'llaniladi. ular qattiq materiallarning kamchiliklarini bartaraf etib, bo'shliqlarni to'ldiradi va issiqlik almashinuvini yaxshilaydi. asosiy turlari transformator moylari va laklardir, ammo boshqa suyuqliklar ham mavjud.transformator moylari (mineral moylar va sintetik turlari) dielektrik kuchlanishi 30-50 kv/mm ga yetadi va past o'tkazuvchanlikka ega (10^{-12} s/m). ular transformatorlar va kondensatorlarda izolyatsiya va sovutish vositasi …$

5 / 16

llaniladi. ularning dielektrik mustahkamligi 20-40 kv/mm bo'lib, namlik va changdan himoya qiladi. laklar kondensatorlar va bobinalarda ishlatiladi, chunki ular quritilganda qattiq qoplama hosil qiladi. afzalliklari orasida yaxshi yopishish va kimyoviy chidamliligi bor, ammo quritish jarayoni vaqt talab etadi. sintetik laklar (poliuretan asosli) zamonaviy elektronika uchun mos, chunki ular flexibl va past yo'qotishlarga ega.suyuq materiallarning chuqur tahlili shuni ko'rsatadiki, ularning molekulyar tuzilishi (masalan, polar guruhlar) dielektrik xususiyatlarni yaxshilaydi. ularning qo'llanilishi transformatorlardagi energiya yo'qotishlarini 10-20% ga kamaytiradi, ammo ekologik talablar sintetik turlarga o'tishni talab qilmoqda. umuman, suyuq izolyatsiyalar qurilmalarning ichki bo'shliqlarini samarali to'ldirib, ishonchlilikni oshiradi. gazsimon izolyatsiya materiallari (havo, sf₆ gazi, azot) gazsimon izolyatsiya materiallari yuqori kuchlanishli qurilmalarda keng tarqalgan bo'lib, ularning past zichligi va yaxshi dielektrik xususiyatlari tufayli ajralib turadi. gazlar elektr uzilishlarini kechiktirib, katta masofalarni izolyatsiya qiladi. asosiy turlari havo, sf₆ (sulfur geksfluorid) gazi va azotdir.havo eng oddiy va arzon gaz izolyatsiyasi hisoblanadi. uning dielektrik kuchlanishi 3 kv/mm bo'lib, past …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "elektr izolyatsiya materiallari va ularning qoʻllanilishi"

elektr izolyatsiya materiallari va ularning qoʻllanilishi reja kirish 1. elektr izolyatsiya materiallarining turlari 2. elektr izolyatsiya materiallarining fizik-kimyoviy xossalari 3. elektr izolyatsiya materiallarining qo‘llanilish sohalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish elektr izolyatsiya materiallari — bu elektr toki o‘tishini cheklovchi, dielektrik xususiyatga ega moddalar bo‘lib, elektr energiyasi tizimlarida xavfsizlik va ishonchlilikni ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi.ushbu materiallar elektr qurilmalari va tarmoqlarida o‘tkazgich qismlarni bir-biridan hamda tashqi muhitdan ajratish uchun ishlatiladi. izolyatsiya vositalari tufayli elektr qismlari o‘rtasida qisqa tutashuv, uchqunlanish va ishdan chiqish holatlari oldi olinadi.elektr izolyatsiya materiallari tarkibiga turli x...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (369,9 КБ). Чтобы скачать "elektr izolyatsiya materiallari va ularning qoʻllanilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: elektr izolyatsiya materiallari… DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram