g‘azzoliyning diniy, falsafiy qarashlari.

PPTX 29 pages 3.3 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

g‘azzoliyning diniy, falsafiy qarashlari g‘azzoliyning diniy, falsafiy qarashlari imom al-g’azzoliy, to’liq ismi abu homid muhammad ibn muhammad al- g’azzoliy – faylasuf, islom ilohiyotchisi, v asrning mujaddidi edi. u islom oltin davrining ko’zga ko’ringan va nufuzli faylasuflari, ilohiyotshunoslari, huquqshunoslari, mantiqchilari va tasavvufchilaridan biri sifatida tanilgan. al-g’azzoliy 1058-yili erondagi tus shahri yaqinidagi g’azola qishlog’ida ip yigiruvchi (g’azzol) oilasida dunyoga kelgan. „gʻazzoliy“ taxallusi haqida turli fikr bor. baʼzi olimlar gʻazzol (ip yigiruvchi) oilasida tugʻilgan, shu sababdan gʻazzoliy taxallusini olgan desa, boshqalari esa gʻazola (tus yaqinidagi qishloq)da tugʻilgan, shuning uchun taxallusi gʻazoliy deb hisoblaydilar. nishopur (sharqiy eron) va bagʻdodda taʼlim olgan. „nizomiya“ madrasasi (bagʻdod)da islom huquqshunosligidan dars bergan. mudarrislikdan voz kechib, 11 yil zohidlikda hayot kechirgan, ilm bilan mashgʻul boʻlgan. 1105-yilda nishopurga kelib, yana madrasada mudarrislik qildi, ammo bu hol uzoqqa choʻzilmadi. tusga koʻchib borib 300 ga yaqin talabaga xususiy tarzda dars berdi. uning fiqhga doir „bosit“, „vojiz“, „vosit“, aqidaga doir „qavoid al-aqoid“ („aqidalarning …

2 / 29

ya ta'kidlaydi. xullas, shaxs ijtimoiylashuvi, tarbiyasi, insonni nuqsonlar, gunohlardan qutqarish ulug' ajdodlarimizning qayg'usi bo'lib kelgan.. ular savob va gunoh, soya va nur, mon, xayru shar chegarisida yara shayton va rahmon, xayru shar chegarisida yaratilgan inson degan mubham xilqatni anglash, uning rahmoniy va shaytoniy quyavatlarini qachon, qayerda kuchga kirishi, bu kuchlarning sababi nima ekanligini tushunishga jiddu-jahd qilganlar. ayniqsa, tasavufda jamiyat islohi uchun inson tarbiyasi, insonni riyozatlar bilan poklash markaziy o' rin egallab kelgan. shu asosda ular komil inson konsepsiyasini ishlab chiqqanlar. inson jamiyatda yashar ekan, unda qabul qilingan axloq me'yorlari, yurish-turish, kundalik muomala madaniyatiga rioya qilishi kerak. muomala madannyati tug'ma, yani bola tug'ilishi bilan unda tayyor holda bo'lmaydi. muomala madannyati kishilar bilan muloqot, hamjihat yashash ijtimoiylashuvning mahsulidir va inson farzandi jamiyatda yashar ekan, kishilar bilan bo'ladigan muomala, mulozamat, munosabat odoblarini bilishi va ularga rioya qilishi unga obro' va ng uchun bo'lsa kerak g e'tibor keltiradi. shuning uchun bo' isa kerak g' …

3 / 29

aqidalarini tasavvuf ideallari bilan birga qoʻshib talqin qilgan. gʻazzoliyning fikricha, insonning alloh buyurgan amallardan oʻziga maqbulini tanlab olishi oʻz ixtiyoridadir, shu bois mazkur xatti-harakatlari oldindan belgilab qoʻyilishiga qaramay ular uchun aynan insonning oʻzi masʼuldir. gʻazzoliyga koʻra, jon xudo singari fazodan tashqarida, olam xudo tomonidan yaratilgan. gʻazzoliyning diniy tizimi tasavvufni anʼanaviy islom bilan birlashtirdi. gʻazzoliy gʻoyalari islom tafakkuriga va oʻrta asr yevropa falsafasiga taʼsir koʻrsatdi. gʻazzoliyni zamondoshlari „hujjat ul-islom“ („islom dalili“) deb ulugʻlashgan. imom muhammad g'azzoliyning asarlari sho'rolar davrida falsafa fanida oʻqitilmay, ta'qiqlab kelindi. tilga olinsa ham «yomon, reaksion faylasuf» deb qoralandi. mustaqilligimizga erishganimizdan so'ng boshqa sharq mutafakkirlari kabi imom g'azzoliyning hayot yo'li va merosiga haqqoniy ilmiy jihatdan yondashishga yo'l ochildi. imom g'azzoliy o'z davrida odamlar mashg'ul bo'lib turgan ilmlarni birma bir o'rganib chiqdilar. o'sha paytda odamlar asosan, ilmi kalom, botiniyya, falsafa va tasavvufga qiziqar edilar. imom g'azoliy mazkur ilmlarni chuqur egallashga va ulardan qaysi birini tanlash maqsadga muvofiq ekanini aniqlashga …

4 / 29

niga kelib ilmi kalomda turg'unlik yuzaga kelgan edi. ilmi kalom ulamolari o'tib ketgan katta imomlarning gaplarini mahkam tutib turishdan boshqa ishni qilmas edilar. qadimgi gaplardan biroz chetlanish yo'l qo'yib bo'lmaydigan narsa degan tushunchada edilar. zamon o'tishi bilan eskirib qolgan so'z va jumlalar o'rniga kishilarga tushunarlirog'ini keltirishga jur'at qilmas edilar. imom g'azzoliy bu narsalarning hammasini bir tarafga qo'yib ulug'larning ilmlaridan foydalangan holda erkin ijtihod qildilar. odamlarga ulamolarning yaqin uslub va tilda asarlar yozdilar va ilmi kalomda katta burilish yuz berishiga sabab bo'ldilar. keyinchalik imom g'azzoliy haqiqat qidirib falsafani puxta o'rganishga kirishdilar. faylasuflar “faqat falsafa bilangina haqiqatni topish, saodatga erishish mumkin”, der edilar. imom g'azzoliy esa aynan o'sha narsalarni qidirayotgan edilar. u kishi falsafani ixlos ila chuqur o'rganib o'sha davrning eng kuchli faylasuflaridan biriga aylandilar. lekin imom g'azzoliy falsafada ham o'zlari izlayotgan haqiqat mavjud emasligiga ishonch hosil qildilar. ammo bu narsa ulug' olimga falsafa va faylasuflar haqida adolat ila hukm chiqarishga xalaqit …

5 / 29

ga oid hamma narsa shu kabi bo'ladi deb aldanib qolmasliklari kerak deb, g'azzoliy ta'kidlaydi. 2. mantiq. bunda ham dinga tegishli narsa yo'qligi, mantiqda aqliy o'lchovlarga nazar solish, burxon muqaddimalari shartlarini o'rganish, ularning tarkibidan xabardor bo'lish zarurligi uqtiriladi. 3. tabiiy ilmlar. bu ilmlarda ham dinga bog'liq narsalar yo'q. ular hammasi tajribaga suyanadigan narsalar. shuning uchun bularni ham inkor qilib bo'lmaydi. imom g'azzoliy o'z asarlarida falsafa va faylasuflarga xolisona baho berishga harakat qildilar. u kishi falsafaga oid ilmlarni oltiga bo'ladilar va ularning har biriga quyidagicha baxo beradilar: 4.siyosiy ilmlar. faylasuflarning bu sohadagi barcha gaplari dunyoviy ishlarga bog'liq narsalardan iborat bo'lib, ularning ko'pi alloh taolo payg'ambarlarga nozil qilgan kitoblardan qolgan gaplardan olganlar. shuning uchun bularning ham din-u diyonatga tegishli joyi yo'q. 5. axloqiy ilmlar. faylasuflarning bu boradagi ko'p gaplari so'fiylarning gaplariga to'g'ri keladi. ulardan islom ta'limotlariga to'g'ri keladiganini olib boshqalarini tark qilish lozim deb ko'rsatgan mutafakkir. 6. ilohiyotga oid ilmlar. bu borada faylasuflar …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "g‘azzoliyning diniy, falsafiy qarashlari."

g‘azzoliyning diniy, falsafiy qarashlari g‘azzoliyning diniy, falsafiy qarashlari imom al-g’azzoliy, to’liq ismi abu homid muhammad ibn muhammad al- g’azzoliy – faylasuf, islom ilohiyotchisi, v asrning mujaddidi edi. u islom oltin davrining ko’zga ko’ringan va nufuzli faylasuflari, ilohiyotshunoslari, huquqshunoslari, mantiqchilari va tasavvufchilaridan biri sifatida tanilgan. al-g’azzoliy 1058-yili erondagi tus shahri yaqinidagi g’azola qishlog’ida ip yigiruvchi (g’azzol) oilasida dunyoga kelgan. „gʻazzoliy“ taxallusi haqida turli fikr bor. baʼzi olimlar gʻazzol (ip yigiruvchi) oilasida tugʻilgan, shu sababdan gʻazzoliy taxallusini olgan desa, boshqalari esa gʻazola (tus yaqinidagi qishloq)da tugʻilgan, shuning uchun taxallusi gʻazoliy deb hisoblaydilar. nishopur (sharqiy eron) va bagʻdod...

This file contains 29 pages in PPTX format (3.3 MB). To download "g‘azzoliyning diniy, falsafiy qarashlari.", click the Telegram button on the left.

Tags: g‘azzoliyning diniy, falsafiy q… PPTX 29 pages Free download Telegram