yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar.

DOCX 25 pages 512.0 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 512.0 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

kurs ishi mavzu: yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar mavzu: yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar reja: kirish 1) kirishmali yarim o’tkazgichlar 2) p-n o’tish hodisasi 3) yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar x u l o s a foydalanilgan adabiyotlar. kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . mavzuning dolzarbligi: hozirgi kunda hayotimizni yarim o’tkazgichlarsiz tasavur qilib bulmaydi. hozirda yarim o’tkazgichlar hamma sohalarda qo’llanilib kelmoqda. yarim o’tkazgichlarni vazifasi va ular qanday moddalar ishlatiladi. maqsad va va’zifalari: yarim o’tkazgichlar asosida ishlaydigan, zamonaviy, asbob-uskunalar bilan tanishish va ularning ishlash pirinsipini o’rganish. ushbu maqsadni amalga oshirish nuchun quyidagi vazifalarni oldimizga qo’ydik: · yarim …

2 / 25

lm o’rgangan kishi, o’zbekona aytganda hech qachon kam bo’lmaydi. “ ,,agar biz o’z vaqtida uzoqni ko’zlab, katta umid bilan hayotga kirib kelayotgan yoshlarimizning chuqur bilim va kasb – hunar egallashi uchun zamin yaratmasak, ularni zamon talab qiladigan mutaxasis kadrlar etib tayyorlamasak, bugungi kunda, butun dunyoni qamrab olgan moliyaviy iqtisodiy inqiroz davrida yurtimizda tinchlikni saqlab, iqtisodiyotimizning barqaror o’sish sur’atlarini taminlashga, ayni shunday og’ir sharoitda xalqimiz hayotining tobora yuksalishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda o’qib izlanishimiz va olgan bilimlarimizni amalda qo’llay olishimiz kerak. 1. kirishmali yarim o’tkazgichlar yarimo'tkazgichlar oʻtkazuvchanligi jihatidan metall va dielektriklar orasidagi moddalar boʻlib, oʻz fizik xususiyatlarini turli tashqi taʼsirlar (masalan yoritish, isitish va hokazo) natijasida keng intervalda oʻzgartira olish xususiyatiga ega. yarimoʻtkazgichlar elektronika va mikroelektronikada juda keng qoʻllanilib, zamonaviy elektr jihozlarning deyarli hammasi - kompyuterlardan tortib to uyali aloqa telefonlarigacha barchasi yarimoʻtkazgichli texnologiyaga asoslangan. eng keng qoʻllaniladigan yarimoʻtkazgich modda …

3 / 25

ʻtarilishi bilan ortib boradi (mas, temperatura 1 k ga ortganda yarimo'tkazgichlarning solishtirma oʻtkazuvchanligi 16—17 marta ortadi); yarimo'tkazgichlarning elektr oʻtkazuvchanligida erkin elektronlardan tashqari atom bilan bogʻlangan elektronlar ham ishtirok etadi (baʼzi hollarda bogʻlangan elektronlar asosiy rol oʻynaydi); sof yarimo'tkazgichga oz miqdorda qoʻshilma kiritib, uning oʻtkazuvchanligini keskin oʻzgartirish mumkin (mas, 0,01% qoʻshilma kiritilganda yarimo'tkazgichlarning oʻtkazuvchanligi 10000 marta ortib ketadi). past tralarda yarimo'tkazgichlarning solishtirma qarshiligi juda katta boʻladi va amalda ular izolyator hisoblanadi, lekin temperatura ortishi bilan ularda zaryad tashuvchilarning konsentratsiyasi keskin ortadi. mas, sof kremniyda 20° trada erkin elektronlar konsentratsiyasi ~1017m~3boʻlsa. 700° da 1024 m"3gacha, yaʼni million martadan koʻproq ortadi. ya.da erkin elektronlar konsentratsiyasining traga bunday keskin bogʻlikligi oʻtkazuvchanlik elektronlari issiqlik harakati taʼsirida hosil boʻlishini koʻrsatadi. yarimoʻtkazgich kristallda atomlar valent elektronlari yordamida oʻzaro bogʻlangan. atomlarning issiqlik tebranishlari vaqtida issiqlik energiyasi valent elektronlar orasida notekis taqsimlanadi. ayrim elektronlar oʻz atomi bilan bogʻlanishni uzib, kristallda erkin koʻchib yurish imkonini beradigan yetarli miqdordagi issiqlik energiyasiga …

4 / 25

klar ham tartibsiz harakatlanadi, tashqi maydon boʻlganda esa elektronlar maydonga qarshi, teshiklar maydon boʻylab koʻchadi. teshiklarning koʻchishi bilan bogliq oʻtkazuvchanlik teshikli yoki rtmp oʻtkazuvchanlik deyiladi. erkin elektronlar soni bilan teshiklar soni bir-biriga tengligi tushunarli. aniklanishicha, ularning harakatlanish tezligi ham bir xil ekan. demak, yarimo'tkazgichlardagi tok ayni vaqtda ham elektron, ham teshikli oʻtkazuvchanlikdan vujudga keladi. bunday elektronteshikli oʻtkazuvchanlik ya.ning xususiy oʻtkazuvchanligi deyiladi. xususiy oʻtkazuvchanlik sof ya.da kuzatiladi. biroq tabiatda sof ya. yoʻq. baʼzi qoʻshilmalar yarimo'tkazgichlarni erkin elektronlar bilan boyitsa, boshqa baʼzi qoʻshilmalar teshiklar bilan boyitadi. yarimo'tkazgichlarda yuzaga keladigan bunday oʻtkazuvchanlik qoʻshilmali oʻtkazuvchanlik deb ataladi. agar asosiy yarimo'tkazgichlar atomi oʻrniga elementlar davriy sistemasida undan keyingi guruhda turgan element atomi kiritilsa, bu qoʻshilma atomning bitta valent elektroni atomlararo bogʻlanishda ishtirok etmaydi va erkin elektronlar safiga qoʻshiladi, binobarin, i tip oʻtkazuvchanlik ortadi. va, aksincha, undan oldingi oʻrinda turgan element atomi kiritilsa, atomlararo toʻla bogʻlanishda 1 ta elektron yetishmaydi, teshik hosil boʻladi. bunda rtip oʻtkazuvchanlik …

5 / 25

turg'un bo'lib, kimyoviy reaksiya-larda ishtirok etmaydi. oxirgi to'rtinchi qobiqdagi elektronlar esa atom yadrosi bilan juda kuchsiz bog'langan. aynan shu elektronlar elementning boshqa atomlarining nechtasi bilan kimyoviy bog'lanishga kira olish qobiliyatini ko'rsatib, mazkur elementning valentligini aniqlaydi. shuning uchun ham oxirgi qobiqdagi elektronlarga tashqi yoki valentli elektronlar deyiladi. tashqi qobig'ida to'rtta elektroni mavjud bo'lgan germaniyning valentligi to'rtga teng. mazkur atomga boshqa atomlar yaqinlashganida valent elektronlar boshqa atomning valent elektronlari bilan oson ta'sirlashadi va kimyoviy bog'lanish hosil qiladi. atom qobig'iga ma'lum energiya berilganda atomnig ionlashuvi ro'y berishi mumkin. aynan so'nggi qobiqdagi elektronni ozod qilish uchun eng kam energiya taqozo qilinadi. germaniy, kremniy va yarim o'tkazgichlarning boshqa bir qancha vakillari kristall moddalar hisoblanadi. ularning atomlari ma'lum qonuniyatlarga muvofiq joylashgan bo'ladi. o'tkazgichlar, yarim o'tkazgichlar, izolyatorlar elektronni valent zonadan o'tkazish zonasiga o'tkazish uchun tashqaridan malum ener¬giya berish kerak. elektron turg'un holatdan (to'ldirilgan holatdan) . erkin holatga (o'tkazish zonasiga) o'tishda yengish kerak bo'lgan man qilingan zonanirtg kengligi …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar."

kurs ishi mavzu: yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar mavzu: yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar reja: kirish 1) kirishmali yarim o’tkazgichlar 2) p-n o’tish hodisasi 3) yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar x u l o s a foydalanilgan adabiyotlar. kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanl...

This file contains 25 pages in DOCX format (512.0 KB). To download "yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar.", click the Telegram button on the left.

Tags: yarim o’tkazgichlarda kontakt h… DOCX 25 pages Free download Telegram