o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar

DOCX 14 pages 43.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

13 – mavzu. o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar reja: 1. diniy bag‘rikenglik tushunchasi. 2. o‘zbekistonda davlat va din munosabatlari. 3. o‘zbekistonda rasmiy ro‘yxatdan o‘tgan diniy konfessiyalar va tashkilotlar. tayanch so‘z va atamalar: tolerantlik, islomda ba`g`rikenglik, davlat va din munosabatlari, dunyoviy davlat, vijdon erkinligi. 1. diniy bag‘rikenglik tushunchasi. «bag`rikenglik», «sabr - toqatlilik» va uning ziddi «toqatsizlik» tushunchalari ilmiy faoliyat va ijtimoiy hayotning turli sohalari, jumladan, siyosat va siyosatshunoslik, sostiologiya, filosofiya, ilohiyot, ijtimoiy axloq, qiyosiy dinshunoslik va hokazolarda ishlatiladi. lotincha «tolerare», ya’ni «chidamoq», «sabr qilmoq» ma’nosini anglatgan bu so’z, asosan bir insonning boshqa inson dunyoqarashiga toqat qilishini bildirsada, etimologik tahlil uning tom ma’nosini doim ham ochib beravermaydi. qiyosiy dinshunoslik nuqtai nazaridan qaraganda 2 xil, bir-biridan keskin farq qilgan bag`rikenglik tushunchasi mavjud: formal, tashqi ko’rinishdagi bag`rikenglik va ichki-pozitiv (ijobiy) bag`rikenglik. formal ravishdagi bag`rikenglik bu boshqa kishining diniy e’tiqodiga nisbatan oddiy toqatlilik ko’rsatish, uning e’tiqodiga qarshi kurashmaslikdir. ichki (ijobiy) bag`rikenglik esa muayyan diniy e’tiqodda …

2 / 14

ikenglik dini sifatida namoyon bo’ldi. jahon dinlarining ichida faqat islomda e’tiqod erkinligi ochiq-oydin e’lon qilingan: baqara surasining 256 oyatida «la ikraha fid-din» «dinda zo’rlash yo’q»-deyilgan. qur’onda payg`ambarlarning o’ziga xos shajarasi quyidagi tarzda keladi: “sen: “allohga va bizga tushirilgan narsaga, ibrohim, ismoil, is`hoq, ya`qub va asbotlariga tushirilgan narsalarga, muso va iyso va boshqa payg`ambarlarga robbilaridan berilgan narsaga iymon keltirdik, ulardan birortasini ajratmaymiz va ungagina musulmonmiz!” deb ayt! (oli imron surasi 84-oyat)[footnoteref:1]. [1: shayx muhammad sodiq muhammad yusuf. “qur`oni karim ma`nolar tarjimasi. tafsiri hilol 7-juz”. “sharq” nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi. toshkent. : 2008. b. -61. ] ko’pincha qur’on va hadislardagi ba’zi o’rinlarni, ayniqsa urush haqidagi, jihod to’g`risidagi ko’rsatmalarni noto’g`ri ravishda, jangarilik ruhida talqin qilishadi. vaholanki, haqiqiy islom nuqtai nazaridan qaralsa, bunday urush faqat mudofaa maqsadida olib borilgandagina shar’iy (qonuniy)dir. aks holda, hatto islom dinini tarqatish uchun bo’lganda ham urush muqaddas emasdir. qur’on oyatlarini sinchiklab o’rgangan kishi shak-shubhasiz shunday xulosaga kelishi muqarrar[footnoteref:2]. [2: a.hasanov. …

3 / 14

siyadorlik kompaniyasi”. toshkent.: 2006. b. -103.] islom ta`limotiga ko`ra xatto odamlarning tili va rangidagi farqlar ham allohning oyatlaridan (mo’’jizalaridan) biridir. “va uning oyat-belgilaridan osmonlaru yerning yaratilishi va tillaringiz va ranglaringizning turlicha bo`lishidir. albatta, bunda olimlar uchu oyat-belgilar bordir”. (rum surasi 22-oyat)[footnoteref:4]. [4: shayx muhammad sodiq muhammad yusuf. “qur`oni karim ma`nolar tarjimasi. tafsiri hilol 7-juz”. “sharq” nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi. toshkent. : 2008. b. -406.] milliy va diniy rangbaranglik hamda e’tiqod erkinligini qaror toptirish masalalarida qur’on to’lig`icha bag`rikenglik ruhi bilan sug`orilgan. dunyodagi turli-tumanlik yaratganning irodasi va hikmati bilan bog`liq. alloh dastlab odamzotni bir ummat qilib yaratgandi, so’ngra ularni turli qabila, xalq va dinlarga ajratishni iroda qildi. “ey odamlar! biz sizlarni bir erkak va ayoldan yaratdik va sizlarni o`zaro tanishishingiz uchun xalqlar va qabilalar qilib qo`ydik. albatta, alloh oldida eng xurmatligingiz eng taqvodoringizdir. albatta, alloh biluvchi va xabardor zotdir”. (hujurot surasi 13- oyat)[footnoteref:5]. [5: shayx muhammad sodiq muhammad yusuf. “qur`oni karim ma`nolar tarjimasi. …

4 / 14

xususda qayta-qayta ko’rsatmalar beradi. nihoyat, baqara surasining 256-oyatida diniy e’tiqod masalasida zo’ravonlik tamoyili aslo mumkin emasligi aytilgan. haqiqiy e’tiqod ichki imondan kelib chiqadi. shunday ekan, uni zo’rlik bilan o’rnatib bo’lmaydi. «dinda zo’rlash yo’q» oyatini, insonga tanlash ixtiyori berilgan va buning uchun uning o’zi javob beradi ma’nosida tushunish ham mumkin. bundan tashqari qiyomatda e’tiqod masalasidagi bahslarni allohning o’zi hal qiladi. ungacha esa insonlar faqat xayrli ishlarda o’zaro musobaqalashmoqlari kerak. e’tiqod masalasida monopoliya bo’lishi mumkin emas. muhammad (sav) hayoti sinchiklab o’rganilsa, u zot hech qachon hech kimni islomga kirishga majbur qilmaganlari, biron marta u yoki bu harbiy harakat diniy e’tiqod tufayli bo’lmagani ayon bo’ladi. payg`ambar olib borgan harbiy tadbirlarning beistisno barchasi sof mudofaa maqsadlariga xizmat qilgan. badr (624 y.), uxud (625 y.) va xandaq (627 y.) janglarida makkalik mushriklar hujumkor, madinalik musulmonlar esa aksincha mudofaa mavqeida bo’lganlar. 628 yilda payg`ambar tinch maqsadda makkaning ziyorati uchun otlanganda mushriklar bunga ruxsat bermadilar. oqibatda xudaybiya …

5 / 14

i o’ziga xosdir. bu tarixiy jarayonning mazmunini dinning qadimgi shakllari va elementlari totemizm, fetishizm, animizm, shamanizm, ko’ktangrichilik, otashparastlik, buddaviylik, xristianlik va islomdan tashkil topgan dinlarning tarixi tashkil qiladi. markaziy osiyo xalqlari tarixida ibtidoiy dinlar parallel ravishda jahon dinlari esa oldinma-ketin o’rin olgan. ayni shu xolat markaziy osiyo xalqlari dinlarining rivojlanib borishining o’ziga xos jihatidir. qadimgi qabilalar va xalqlarning dini haqida gapirilganda bular yalpisiga buddaviy, otashparast, zardusht deb gapirilishi haqiqatga to’g’ri kelmaydi. ayniqsa qadimgi davrda samarqand, buxoro shaharlarida islomgacha bir necha xil, jumladan, otashparast, zardusht, buddaviylik va nasroniyning cherkov va ibodanxonalari yonmayon turgani ma’lum. xatto bir xalqning bir qismi u dinga, ikkinchi qismi esa boshqa dinga topingan bo’lishi mumkin. massagetlarning zardushtiy dinida deb ham, otashparast, quyoshga sig’inib ot so’yadilar, deb ham yozilganini ko’rib hayron bo’lmaslik kerak. chunki ajdodlarimizdan biri bo’lgan bu xalq (ayniqsa hayotning ko’chmanchiligi davrida) sir, amu, kaspiy bo’ylaridan tortib hindiston, pomir tog’larida ham yashagani aytiladi. ularning bir yerdagisi zardusht, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar"

13 – mavzu. o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar reja: 1. diniy bag‘rikenglik tushunchasi. 2. o‘zbekistonda davlat va din munosabatlari. 3. o‘zbekistonda rasmiy ro‘yxatdan o‘tgan diniy konfessiyalar va tashkilotlar. tayanch so‘z va atamalar: tolerantlik, islomda ba`g`rikenglik, davlat va din munosabatlari, dunyoviy davlat, vijdon erkinligi. 1. diniy bag‘rikenglik tushunchasi. «bag`rikenglik», «sabr - toqatlilik» va uning ziddi «toqatsizlik» tushunchalari ilmiy faoliyat va ijtimoiy hayotning turli sohalari, jumladan, siyosat va siyosatshunoslik, sostiologiya, filosofiya, ilohiyot, ijtimoiy axloq, qiyosiy dinshunoslik va hokazolarda ishlatiladi. lotincha «tolerare», ya’ni «chidamoq», «sabr qilmoq» ma’nosini anglatgan bu so’z, asosan bir insonning boshqa inson dunyoqarashiga t...

This file contains 14 pages in DOCX format (43.1 KB). To download "o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda faoliyat yurituvc… DOCX 14 pages Free download Telegram