iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarda bog’likliklar turlarini o’rganish

DOCX 12 pages 186.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 186.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

juft regressiya reja: 1. iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarda bog’likliklar turlarini o’rganish. 2. korrelyatsiya koeffitsientining turlari va hisoblash usullari 3. chiziqli va chiziqsiz regression bog’lanishlar. 4. korrelyatsion-regression tahlilda eng kichik kvadratlar usulining qo’llanilishi. tayanch iboralar: bog’lanish, korrelyatsion bog’lanish, chiziqli, chiziqsiz bog’lanish, regressiya, eng kichik kvadratlar usuli. 1. iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarda bog’likliklar turlarini o’rganish ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar o’rtasidagi o’zaro bog’lanishlarni o’rganish ekonometrika fanining muhim vazifalaridan biridir. bu jarayonda ikki xil belgilar yoki ko’rsatkichlar ishtirok etadi, biri bog’liq bo’lmagan o’zgaruvchilar, ikkinchisi bog’liq o’zgaruvchilar hisoblanadi. birinchi turdagi belgilar boshqalariga ta’sir etadi, ularning o’zgarishiga sababchi bo’ladi. shuning uchun ular omil belgilar deb yuritiladi, ikkinchi toifadagilar esa natijaviy belgilar deyiladi. masalan, iste’molchining daromadi ortib borishi natijasida uning tovar va xizmatlarga bo’lgan talabi oshadi. bu bog’lanishda talabning ortishi natijaviy belgi, unga ta’sir etuvchi omil, ya’ni daromad esa omil belgidir. omillarning har bir qiymatiga turli sharoitlarida natijaviy belgining har xil qiymatlari mos keladigan bog’lanish korrelyatsion bog’lanish yoki munosabat deyiladi. korrelyatsion bog’lanishning xarakterli …

2 / 12

h mavjudligini baholashdan iborat. bu korrelyatsion tahlil deb ataluvchi usulning vazifasi hisoblanadi. korrrelyatsion tahlil deb hodisalar orasidagi bog’lanish zichlik darajasini baholashga aytiladi. omillarning o’zaro bog’lanishi 2 turga bo’linadi: funktsional bog’lanish va korrelyatsion bog’lanish. ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar orasida o’zaro bog’lanishlar xarakteriga qarab ikki turga bo’linadi: funktsional bog’lanish - bu shunday to’liq bog’lanishki, unda bir belgi yoki belgilar o’zgarish qiymatiga har doim natijaning ma’lum me’yorda o’zgarishi mos keladi. korrelyatsion bog’lanish - bu shunday to’liqsiz bog’lanishki, unda omillarning har bir qiymatiga turli zamon va makon sharoitlarida natijaning har xil qiymatlari mos keladi. bu holda omillar to’liq soni noma’lumdir. funktsional bog’lanishlar korrelyatsion bog’lanishlar 1.-rasm. bog’lanish turlari[footnoteref:1] [1: http://institutiones.com/download/books/1798-ekonometrika-orexov-uchebnoe-posobie.html] yunalishlarning o’zgarishiga karab, bog’lanishlar ikki turga bo’linadi: to’gri bog’lanish va teskari bog’lanishlar. analitik ifodalarning ko’rinishlariga qarab ham bog’lanishlar ikki turga bo’linadi: to’g’ri chiziqli va chiziksiz bog’lanishlar (2.-rasm). fuktsional bog’lanishlarda bir o’zgaruvchi belgining har qaysi qiymatiga boshqa o’zgaruvchi belgining anik bitta qiymati mos keladi. korrelyatsion bog’lanish turi bo’yicha …

3 / 12

yatsiya koeffitsientining hisoblash formulasi: bu erda, - x belgining kvadratik farqining o’rtachasi; - y belgining kvadratik farqining o’rtachasi. determinatsiya koeffitsienti korrelyatsiya koeffitsientining kvadratiga teng. korrelyatsiya koeffitsienti (r) –1 dan +1 oralig’ida bo’ladi. agar bo’lsa omillar o’rtasida bog’lanish mavjud emas, bo’lsa to’g’ri bog’lanish mavjud, bo’lsa teskari bog’lanish mavjud va bo’lsa funktsional bog’lanish mavjud. bog’lanish zichlik darajasi odatda quyidagicha talqin etiladi: agar gacha – kuchsiz bog’lanish; – o’rtacha zichlikdan kuchsizroq bog’lanish; – o’rtacha bog’lanish; – o’rtachadan zichroq bog’lanish; – zich bog’lanish. korrelyatsion taxlil o’tkazilganda quyidagi korrelyatsiya koeffitsientlari hisoblanadi: 1. xususiy korrelyatsiya koeffitsientlari. xususiy korrelyatsiya koeffitsienti asosiy va unga ta’sir etuvchi omillar o’rtasidagi bog’lanish zichligini bildiradi. 2. juft korrelyatsiya koeffitsientlari asosiy omil inobatga olinmagan nuqtada hisoblanadi. agar juft korrelyatsiya koeffitsienti 0,6 dan katta bo’lsa, unda omillararo bog’lanish kuchli deb hisoblanadi va erkin omillar ma’lum darajada bir birini takrorlaydi. agar modelda o’zaro bog’langan omillar qatnashsa, model yordamida qilingan hisoblar noto’g’ri chiqishi mumkin va omillar …

4 / 12

k – ko’rsatkichli funktsiya – darajali funktsiya – logistik funktsiya – y x y x y x y x y x y x 3.-rasm.chiziqli va chiziqsiz regression bog’lanishlar[footnoteref:4] [4: shodiev t.sh. va boshqalar. ekonometrika. o’quv qo’llanma. –t.: tdiu, 2010 , 15 b. ] bog’lanishlar chiziqli bo’lsa, u holda bog’lanish zichligi baholashda korrelyatsiya koeffitsientidan foydalanish mumkin: bu erda, va mos ravishda va o’zgaruvchilarning o’rtacha kvadratik chetlanishidir va ular quyidagi formulalar yordamida hisoblanadi: , shuningdek, korrelyatsiya koeffitsientini hisoblashning quyidagi modifikatsiyalangan formulalaridan ham foydalanish mumkin: yoki bog’lanishlar chiziqsiz bo’lsa, u holda bog’lanish zichligi baholashda korrelyatsiya indeksidan foydalaniladi: determinatsiya koeffitsienti ham xuddi korrelyatsiya koeffitsienti kabi -1 dan +1 gacha qiymatni qabul qiladi. model bo'yicha ushbu koeffitsient qiymati qanchalik 1 ga yaqin bo'lsa, natijaviy belgi y bilan tadqiq etilayotgan omil x o'rtasida aloqa shunchalik zich deb tushuniladi. korrelyatsion tahlil – hodisalar o'rtasidagi bog'lanishni aniqlaydigan usullaridan biri hisoblanadi. lekin faqat korrelyatsion tahlil bog'lanishning zichligi haqida oddiy …

5 / 12

ajada aniqlik bilan baholash imkonini beradi. regression tahlil yordamida ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarning kelgusi davrlar uchun bashorat qiymatlarini baholash va ularning ehtimol chegaralarini aniqlash mumkin. korrelyatsion - regression tahlilda bog’lanishning regressiya tenglamasi aniqlanadi va u ma’lum ehtimol (ishonchlilik darajasi) bilan baholanadi, so’ngra iqtisodiy-statistik tahlil qilinadi. o’zaro bog’lanishlarni o’rganishda eng keng qo’llaniladigan metodlardan biri korrelyatsion-regression tahlildir. ko’pchilikning ta’kidlashicha, korrelyatsionregresion tahlilni qo’llash uchun quyidagi talablarni bajargan ma’qul: · o’rganilayotgan to’plam iloji boricha katta bo’lishi; · o’rtalashtirilayotgan belgi miqdori ob’ektiv bo’lishi; · taqsimot qatorlari normal taqsimot qonuniga bo’ysunishi va iloji boricha unga yaqin bo’lishi kerak va h.k. yana shu ham ma’lumki, korrelyatsion-regression tahlil asosida quyidagi vazifalar hal qilinadi: · omil belgi bilan natijaviy belgi o'rtasidagi bog'liqlik aniqlash va bog'liqlik turini belgilash; · belgilar o'rtasidagi bog'lanishni ifodalovchi regressiya tenglamasini aniqlash va uning parametrlarini hisoblash; · bog'lanish zichligi va kuchini o'lchash korrelyatsion tahlilning birinchi vazifasi korrelyatsion bog'lanish formalari, ya'ni regressiya funktsiyasi ko'rinishlarini (chiziqli, darajali, logarifmik va x.k.) …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarda bog’likliklar turlarini o’rganish"

juft regressiya reja: 1. iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarda bog’likliklar turlarini o’rganish. 2. korrelyatsiya koeffitsientining turlari va hisoblash usullari 3. chiziqli va chiziqsiz regression bog’lanishlar. 4. korrelyatsion-regression tahlilda eng kichik kvadratlar usulining qo’llanilishi. tayanch iboralar: bog’lanish, korrelyatsion bog’lanish, chiziqli, chiziqsiz bog’lanish, regressiya, eng kichik kvadratlar usuli. 1. iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarda bog’likliklar turlarini o’rganish ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar o’rtasidagi o’zaro bog’lanishlarni o’rganish ekonometrika fanining muhim vazifalaridan biridir. bu jarayonda ikki xil belgilar yoki ko’rsatkichlar ishtirok etadi, biri bog’liq bo’lmagan o’zgaruvchilar, ikkinchisi bog’liq o’zgaruvchilar hisoblanadi. birinchi turdagi belgilar boshq...

This file contains 12 pages in DOCX format (186.0 KB). To download "iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarda bog’likliklar turlarini o’rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarda… DOCX 12 pages Free download Telegram