turli nutq nuqsonlarida praksis buzilishlarini qiyoslash

DOCX 11 стр. 33,9 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 33,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

turli nutq nuqsonlarida praksis buzilishlarini qiyoslash reja: 1. praksis tushunchasining psixologik va fiziologik asoslari 2. bolalarda praksis shakllanishining bosqichlari va ahamiyati 3. praksis buzilishlarining sabablari va ularning asab tizimi bilan bog‘liqligi xulosa foydalanilgan adabiyotlar praksis — bu insonning maqsadga yo‘naltirilgan, ongli harakatlarni bajarish qobiliyatidir. u asosan miya po‘stlog‘ining motor sohalari faoliyati bilan bog‘liq bo‘lib, nutq organlarining aniq va izchil harakatlarini boshqaradi. nutq nuqsonlarida praksisning buzilishi bola yoki kattalarda tovushlarni to‘g‘ri talaffuz qilish, so‘zlarni tuzish, artikulyatsiya harakatlarini bajarishda qiyinchiliklar keltirib chiqaradi. disartriyada praksis buzilishi disartriya — markaziy asab tizimi shikastlanishi natijasida nutq apparati mushaklarining harakat buzilishi bilan tavsiflanadi. bunday holatda: artikulyatsion praksis sekinlashadi;harakatlar koordinatsiyasi buziladi;fonematik talaffuz buziladi;tovushlar almashib ketadi yoki talaffuz qilinmaydi. qiyosiy jihat: disartriyada praksisning buzilishi asosan motor mexanizmlar bilan bog‘liq bo‘lib, bu jarayon artikulyatsion apparat mushaklarining tonusi va ularning koordinatsion harakatlariga bevosita ta’sir qiladi. dizartriya va apraksiya o‘rtasidagi farq apraksiya — bu maqsadga yo‘naltirilgan harakatlarni rejalashtirish va bajarishdagi buzilishdir. …

2 / 11

. unda praksis buzilishi ikkinchi darajali holat sifatida namoyon bo‘ladi. masalan:tovushlarni ketma-ket talaffuz qilishda qiyinchilik; artikulyatsion pozitsiyalarni topishda sustlik; harakatlarni avtomatik bajarish qiyinlashadi. qiyosiy jihat: afaziyada praksisning buzilishi asosan psixik va neyropsixologik jarayonlarga bog‘liq bo‘lib, bu jarayon disartriyadagi kabi mushak faoliyati bilan emas, balki nutqni rejalashtirish va semantik tizimdagi uzilishlar bilan belgilanadi. alaliya holatida praksis buzilishi alaliya — bu bola miyasining nutq markazlari yetarli rivojlanmaganda yuzaga keladigan nutqning shakllanmaganligi holatidir. bu holatda:artikulyatsion harakatlar yetarlicha avtomatlashmagan; nutq harakatlarining ketma-ketligi saqlanmaydi; tovushlarni o‘rganish jarayoni uzoq davom etadi. qiyosiy jihat: alaliyada praksis buzilishi nutq motorikasi rivojlanmaganligi va motor tajribaning yetishmasligi bilan izohlanadi. bu jarayon dizartriya yoki afaziyadagi shikastlanish natijasida emas, balki rivojlanishdagi sustlik natijasidir. rinolaliya holatida praksis buzilishi rinolaliya — burun orqali havo chiqishining patologik holati bo‘lib, tovushlar rezonansida o‘zgarishlar yuz beradi.bunday bolalarda: artikulyatsion harakatlar shaklan to‘g‘ri, lekin nafas va rezonans muvofiqligi yo‘q; praksisning nafas va fonatsiya bilan bog‘liq qismi buziladi. qiyosiy jihat: …

3 / 11

darajasi buziladi alaliya nutq markazlari rivojlanmagan harakat avtomatizatsiyasi sust rivojlanishdagi kechikish rinolaliya nafas va rezonans tizimi buzilishi burun rezonansi, noto‘g‘ri tovush fonatsiya va nafas muvofiqligi yo‘q turli nutq nuqsonlarida praksis buzilishlari turlicha sabab va mexanizmlar bilan yuzaga keladi. disartriyada u mushak nazorati bilan, apraksiyada esa harakatni rejalashtirish, afaziyada nutq markazlari faoliyati, alaliyada rivojlanish sustligi, rinolaliyada esa nafas-rezonans muvofiqligi bilan bog‘liq. har bir holatda logopedik yondashuv differensial bo‘lishi zarur — ya’ni praksisni tiklash mashqlari bolaning individual nuqson turiga qarab tanlanadi. dislaliyani korreksiyalash uchun logoritmik va musiqali-ritmik tarbiya vositalari bosqichma-bosqich va differentsial foydalaniladi. turli nutq murakkabliklari materialida ovozni avtomatlashtirish va differentsiallash, ovozni chaqirishni va shakllantirishni tayyorlov bosqichida ajratiladi (bo‘qinlarda, so‘zda, gapda va mustaqil nutqda ajratilgan). logopedik va logoritmik mashg‘ulotlrning tayyorlov davrida eshitish e’tiborini, eshitish nutqi, fonematik idrok, artikulyatsion motorika, nafas olish fiziologiyasi, nafas olish nutqi, ovozlarni rivojlantirish uchun o‘yin va mashqlar o‘tkaziladi. eshitish diqqatini rivojlantirish uchun o‘yinlar «yomg‘ir» (muallif ye.sokovnina, t.lomova musiqasi) …

4 / 11

o‘ynaymiz» (muallif ye. sokovnina) vazifalar: tanish musiqani eshitish va tanib qolish va shu musiqa sadosida harakat qilish; bayroqchalar bilan shaxdam, tetik yurish maxoratini mustahkamlash, raqs harakatlarini mashq qilish; to‘pillatib qadam tashlashni erkin, o‘ziga ishonib bajarish. bolalar soniga karab zalda devor bo‘ylab stullarda atributlar yotibdi. birinchi devor ostida – rullar, boshqasida – rangli ro‘molchalar, uchinchisida – o‘zi keng bo‘yi past guldonda rangli bayroqchalar, to‘rtinchisida – bolalar, ular musiqa tinglashmoqda. agar raqs musiqasi yangrasa, stullarga yaqinlashib ro‘molchalarni oladilar va erkin tartibda raqs tushadilar, musiqa tugashi bilan ro‘molchalarni joyiga qo‘yadilar. agar marsh ijro etilsa, bayroqchalarni olib, ularni ko‘tarib, bir-birini orqasidan marsh qilib yuradilar. agar «avtomobil» musiqasi ijro etilsa, rullarni olib bir-birini orqasidan to‘pillatib qadam tashlab harakat qiladilar. nutqiy eshitishni rivojlantiruvchi o‘yinlar “tingla va bajar” (t.lomova musiqasi.) qiz bolalarga qo‘qirchoq, o‘qil bolalarga musiqa asboblari: do‘mbira, shiqildoq, balalaykalar beriladi. “sayr” musiqasi yangraydi. qiz bolalar osoyishta qadam bilan sayilgoxga boradilar, keyin esa oldindan ko‘rsatilgan joylarga o‘tiradilar …

5 / 11

i musiqachilardan yana bir bor ijro etib berishlarini so‘rashi mumkin. boshqa kuy yangraydi, masalan polka. fonematik eshitishni rivojlantiruvchi o‘yinlar “tovuqni quvlaymiz”. (v.viktorova matni, an.aleksandrova qayta ishlagan chex xalq qo‘shiqi.) bolalar cho‘qqayib o‘tiradilar, qo‘shiq aytadilar, har chorakda yengilgina cho‘kka tushib tovuq qanday cho‘qiyotganini qo‘llari bilan ko‘rsatadilar. bir bola bolalarning qo‘shiq aytishini eshitib va pedagogning signalini kutib chekkada turadi. “ksh!” signalini eshitib hamma tarqalib ketadi, chekkada turgan bola esa ularni tutadi. matn: sh ye ’ r m a t n i “qovoq ari va qo‘nqizlar”. bolalar osoyishta kuy ostida doira bo‘lib yuradilar, kuy almashadi va “qo‘nqizlar” “qovoq arilar” bilan yaylovga “uchib keladilar”. pedagogning “sh-sh!” signali bo‘yicha “qovoq arilar” yelkalariga yotadilar va “panjalarini” tez silkitadilar, “qo‘nqizlar” yotgan “qovoq arilar” atrofida “uchishni” davom ettiradilar. pedagogning “j-j” signaliga “qo‘nqizlar” yelkalariga yotadilar va “panjalarini” silkitadilar, “qovoq arilar” esa ular atrofida “uchadilar”. komandalarning almashuvi bir necha marta qaytariladi.“qovoq ari va qo‘nqizlar” qaytadan boshlangan musiqa ostida yaylovdan “uchib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turli nutq nuqsonlarida praksis buzilishlarini qiyoslash"

turli nutq nuqsonlarida praksis buzilishlarini qiyoslash reja: 1. praksis tushunchasining psixologik va fiziologik asoslari 2. bolalarda praksis shakllanishining bosqichlari va ahamiyati 3. praksis buzilishlarining sabablari va ularning asab tizimi bilan bog‘liqligi xulosa foydalanilgan adabiyotlar praksis — bu insonning maqsadga yo‘naltirilgan, ongli harakatlarni bajarish qobiliyatidir. u asosan miya po‘stlog‘ining motor sohalari faoliyati bilan bog‘liq bo‘lib, nutq organlarining aniq va izchil harakatlarini boshqaradi. nutq nuqsonlarida praksisning buzilishi bola yoki kattalarda tovushlarni to‘g‘ri talaffuz qilish, so‘zlarni tuzish, artikulyatsiya harakatlarini bajarishda qiyinchiliklar keltirib chiqaradi. disartriyada praksis buzilishi disartriya — markaziy asab tizimi shikastlanishi na...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (33,9 КБ). Чтобы скачать "turli nutq nuqsonlarida praksis buzilishlarini qiyoslash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turli nutq nuqsonlarida praksis… DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram