dinshunoslik

PPTX 42 pages 4.8 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type PPTX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

prezentatsiya powerpoint 1 axborot texnologiyalari universiteti dinshunoslik hsm ilk diniy qarashlarning shakillanish tarixi va ularning namoyon bo’lish shakillari dinshunoslik 1 reja: dinshunoslik diniy ong asoslarining shakllanishi ilk diniy tasavvurlar insoniyatning qadimiy hayot tarzi fanda dinlarning shakllanishi tarixiga oid ikki xil qarash mavjud: dinshunoslik birinchi, “teologik yondashuv” (dinning paydo bo‘lishi bevosita insoniyatning yaralishi bilan bog‘liq) ikkinchi, “materialistik yondashuv” (dinlar soddadan - murakkabga, umumiylikdan - xususiylikka, ko‘pxudolikdan - yakkaxudolikka tomon uzoq tarixiy evolyutsion jarayonni bosib o‘tgan) materialistik maktab tarafdorlarining fikricha: odamlarning tabiat va jamiyat rivojlanishi qonuniyatlarini bilmasligi,ular oldidagi ojizligi, doimo tahlika va qorquvda yashashlari natijasida din vujudga kelgan tomas gobbs ibtidoiy qabila dinlarining kelib chiqishiga qo‘rquv natijasida “ajdodlarga sig‘inish” sabab bo‘lgan; xerbert spenser dinshunoslik diniy ong asoslarining shakllanishi dinshunoslik ibtidoiy odamning jismoniy, fiziologik, asab-endokrin, biologik, psixologik va boshqa sohalari o‘ziga xos xususiyatlarga ega edi bu nafaqat uning hayoti va faoliyatiga, fe'l-atvoriga, balki uning fikrlash darajasiga, kuchli hayajonlanishiga, tasavvur etishiga, mustahkam haqiqiy yoki …

2 / 42

i haqidagi ta'limotni ilgari suruvchi ilk diniy shakllardan biri. dinshunoslik animizm zamonaviy dinlarning barchasining asosiy aqidaviy qismini tashkil etadi. jumladan, jahon dinlari bo‘lmish buddaviylik, xristianlik va islomda ham ruhlar haqidagi ta'limot mavjud. animizm dinshunoslik shomonlik yoxud sehrgarlik dinshunoslik sehrgarlik (afsun, magiya) ilohiy kuchlarga ta'sir etish maqsadida amalga oshiriladigan ritual - urf-odatlar majmuasi («shomon» so‘zining tungus tilidagi ma'nosi «sehrgarlik») dinshunoslik shamanlar va afsungarlar jazavali va asabiy kishilar bo‘lib, odamlar ularni ruhlar bilan muloqotda bo‘lishiga, ularga jamoaning umid va niyatlarini yetkazish, ularning irodasini talqin qilish qobiliyatiga ega ekanligiga chuqur ishonganlar. dinshunoslik afsungarlik maqsadga ko‘ra quyidagilarga bo‘linadi: harbiy afsungarlik sevgi afsungarligi tibbiy afsungarlik ob-havo afsungarligi fetishizm dinshunoslik fetishizm (fetish so‘zi portugalcha “fetisho”, fransuzcha “fetish” – “sehrli narsa”, “but”, “sanam”, “tumor” ma'nosidagi so‘zni anglatadi). uning mohiyati tabiatdagi jonsiz predmetlarga sig‘inishdir. unga ko‘ra alohida buyumlar kishining o‘z maqsadiga erishtirish, ma'lum voqyea-hodisalarni o‘zgartirish kuchiga ega. dinshunoslik yog‘och, loy va boshqa materiallardan yasalgan buyumlar paydo bo‘lishi bilan …

3 / 42

idoiy mifologiyani tashkil etgan ijod doim odamlarning ma'naviy hayoti, ibodati, hissiyotlari va diniy tasavvurlari bilan chambarchas bog‘liq edi dinshunoslik ibtidoiy mifologiya orasidagi muhim aloqalar hayot va o‘lim tabiat va madaniyat ayol va erkaklar ibtidoiy odamlar ruhlarga, tabiat hodisalari (suv, olov, quyosh singari)ga va mavjudotlar (ot, bug‘u, mushuk kabilar)ga sig‘inganlar. dinshunoslik dafn etish jarayoni ibtidoiy odam o‘z qarindoshlarini ko‘mishda maxsus marosimlar, ma'lum tayyorgarlik udumlariga amal qilar edi. dinshunoslik ibtidoiy odam marhum ajdodlarining ruhlari sehrli usullar bilan hayvonlar hulqiga ta'sir etish imkoniyatiga ega deb bilar edilar. bu tasavvurlar tiriklar bilan marhumlar o‘rtasidagi vositachilar, ya'ni turli hildagi sehrgarlar va shamanlar faoliyatining kelib chiqishiga sabab bo‘ldi. dinshunoslik ov qilish ibtidoiy odamlar o‘zlari va hayvonlar o‘rtasidagi tabiiy va g‘ayritabiiy aloqalar mavjudligi haqidagi tasavvurlarga ega edilar. bu bilan birga marhum ajdodlarining ruhlari sehrli usullar bilan hayvonlar hulqiga ta'sir etish imkoniyatiga ega deb bilar edilar dinshunoslik 22 e’tiboringiz uchun raxmat! dinshunoslik 22 23 dinshunoslik 23 mintaqa yevroosiyo …

4 / 42

xudo - tangri nazarda tutilgan, deb e’tirof etadi. tangrichilik qadim zamonda jahonda eng keng tarqalgan dinlardan biri bo‘lgan. qadimgi oltoy xalqidan kelib chiqqan turkiy, mongol, tungus-manjur, koreys va yapon xalqlarida tangrichilikning izlari hozirgacha saklanib qolgan. tangrichilik ta’limoti 25 dinshunoslik tangri bu – moviy osmon, buyuk osmon sohibi ruhi bo‘lib, uning doimiy makoni osmon deb hisoblangan. tangri butun borliqning yaratuvchisi, cheksiz fazoda faqat uning o‘zi hamma narsadan voqif, adolatli va marhamat egasi bo‘lgan erkak qiyofadagi yagona xudo sifatida tasavvur qilingan. tangri so‘zi turkiy xalqlarda tengri yoki tengeri (oltoy), tengri (qipchoq), tanri (turk), tengri (tatar), tangara (yoqut), tengiri (kumiq), teyri (bolqor-qorachoy), tenger (mo‘g‘ul), tura (chuvash) shakli ham ishlatilgan. tangrichilik ta’limotining tarixiy yodgorliklardagi tavsifi milodiy v-viii asrlarga oid o‘rxun-enasoy yodgorliklari bitiklarida tangri yagona, azaliy, abadiy, hayot beruvchi, yaratuvchi, o‘ldiruvchi, hukm qiluvchi, yordam beruvchi, jazolovchi, bandaning duosini qabul qiluvchi, himoya qiluvchi va mag‘firatiga oluvchi, hamma narsani biluvchi, insonlarga ilm beruvchi va yo‘l ko‘rsatuvchi sifatlar …

5 / 42

(erklig) boshqargan. tangrichilikda tabiat va inson o‘rtasida chegara daxlsizligini saqlashga alohida e’tibor bilan qaralgan 29 dinshunoslik agar inson tabiatga me’yordan ortiq zarar yetkazsa, unda tabiat ruhlarining roziligiga erishish uchun qurbonlik keltirish zarur bo‘lgan. qurbonliklar yirik tog‘lar yoki daryolar oldida ommaviy ravishda o‘tkazilgan. daraxtlar orqali ma’budlar oziqlanadi, - deb e’tiqod qilingani sababli qurbonlik qonlari daraxtlar ostiga quyilgan. lekin, odamlar tabiat ruhlarini o‘zlariga hamkor sifatida qarashgan, ularni qarindosh yoki ajdodlar ruhlari deb bilishgan. moniylik 30 dinshunoslik 30 moniylikka surayk ibn fatak (216-276) tomonidan asos solingan ushbu din qadimgi bobil dinlari, yahudiylik, xristianlik, buddaviylik va zardushtiylikning diniy ta’limotlari asosida vujudga kelgan moniylik g‘arbda rimgacha, sharqda xitoy va hindistongacha bo‘lgan hududda keng yoyilgan moniyning yoshligi gnostiklar ibodatxonasida o‘tgan va 12 yoshga to‘lganida o‘ziga vahiy kelganini ma’lum qilgan o‘ziga xabar bergan ilohning nomini moniy «ikki mohiyat ruhi» deb atagan moniylik 31 dinshunoslik 241 yil moniy 24 yoshga yetganda unga o‘z ilohidan yana vahiy kelgan va …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinshunoslik"

prezentatsiya powerpoint 1 axborot texnologiyalari universiteti dinshunoslik hsm ilk diniy qarashlarning shakillanish tarixi va ularning namoyon bo’lish shakillari dinshunoslik 1 reja: dinshunoslik diniy ong asoslarining shakllanishi ilk diniy tasavvurlar insoniyatning qadimiy hayot tarzi fanda dinlarning shakllanishi tarixiga oid ikki xil qarash mavjud: dinshunoslik birinchi, “teologik yondashuv” (dinning paydo bo‘lishi bevosita insoniyatning yaralishi bilan bog‘liq) ikkinchi, “materialistik yondashuv” (dinlar soddadan - murakkabga, umumiylikdan - xususiylikka, ko‘pxudolikdan - yakkaxudolikka tomon uzoq tarixiy evolyutsion jarayonni bosib o‘tgan) materialistik maktab tarafdorlarining fikricha: odamlarning tabiat va jamiyat rivojlanishi qonuniyatlarini bilmasligi,ular oldidagi ojizligi, do...

This file contains 42 pages in PPTX format (4.8 MB). To download "dinshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: dinshunoslik PPTX 42 pages Free download Telegram